Кіріспе

Құдайдың бар екендігін қабылдауға қарсы аргумент

Нашар дизайн аргументі, сондай-ақ дистелеологиялық аргумент деп аталатын бұл аргумент, құдіретті және мейірімді құдай немесе құдайлар табиғатта байқалатын кемшікті дизайнмен ағзаларды жаратпайды деген ұғымға негізделген, құдайдың бар екендігіне қарсы пікір білдіреді. Аргумент қарапайым modus ponens түрінде құрылған: егер «жаратылыста» көптеген кемшіліктер болса, онда дизайн Жердегі өмірдің пайда болуына қатысты ықтималсыз теория болып көрінеді. Алайда, бұл аргументті қолданушылар көбінесе оны әлсіз түрде қолданады: Құдайдың бар екенін жоққа шығару мақсатымен емес, кең таралған дизайн аргументінің абсурдтығын көрсету үшін (тірі нәрселер кездейсоқ пайда болғанға қарағанда тым жақсы жасалған сияқты көрінеді, сондықтан ақылды құдай немесе құдайлар оларды әдейі жаратқан болуы керек). «Нашар дизайн аргументі» деген тіркес жиі қолданылмайды, бірақ бұл аргумент «жаман дизайн», «субоптималды дизайн», «ақылсыз дизайн» немесе «дистелеология/дистелеологиялық» сияқты сөздер мен тіркестерді пайдалана отырып, көптеген рет айтылған. XIX ғасырдың биологы Эрнст Геккель «дистелеология» терминін организмнің өміріне ешқандай пайдасы жоқ, өте қарапайым мүшелердің салдарына қолданды. 1868 жылы жарық көрген «Жаратылыстың табиғи тарихы» атты кітабында Геккель бір тараудың көп бөлігін осы аргументке арнады, соңында «организмдердегі бөліктердің сәйкессіздігі туралы теория, бөліктердің сәйкес екендігі туралы ескі, танымал доктринаға қарсы гипотеза» деген пікірмен аяқтады (мүмкін, сәл әжуалықпен). Дәстүрлі христиандық теологиялық жауаптар, әдетте, Құдай кемшілсіз ғаламды құрды, бірақ адамзаттың бостандық еркіндігін Құдайға қарсы көтеріліс үшін дұрыс пайдаланбауы, құдайдың жақсы дизайнының бұзылуына әкелді деген тұжырымдаманы ұсынады.

Басқа кемшіліктер

Адамдардың кейбір бөлігінде кездеспейтін, бірақ операция кезінде қажет болғанда қосалқы бөлшек ретінде қолданылатын, сирек пайдаланылатын жүйкелер мен бұлшық еттер, мысалы, аяқтың плантарис бұлшық еті. Тағы бір мысал – құлақты қозғалтатын бұлшық еттер, кейбір адамдар оларды белгілі бір деңгейде бақылауға үйренуі мүмкін, бірақ олардың ешқандай маңызы жоқ. Адам омыртқа бағанасының жиі кездесетін бұрмалануы, сколиозға, седалигияға және омыртқалардың туа біткен орналаспауына алып келеді. Мидың зақымдануы жағдайында, нейрондар жетілгеннен кейін қайта өсуге қабілетсіз болғандықтан, толыққанды жазылу мүмкін емес. Омыртқа миының жыртылуы ешқашан қалпына келмейді және тұрақты параличке әкеледі. Көптеген жануарлар мен өсімдіктер өздерінің С витаминін синтездей алады, бірақ адамдар бұл ферменттің геніндегі ақаулық (псевдоген ΨGULO) салдарынан мұны істей алмайды. С витаминінің жетіспеуі қызыл иекке және соңында өлімге алып келеді. Бұл ген басқа приматтар мен теңіз шошқаларында да жұмыс істемейді, бірақ көптеген басқа жануарларда жұмыс істейді. Туа біткен аурулар мен Хантингтон ауруы сияқты генетикалық бұзылыстардың кең таралғандығы. Еркектердің зәр жолы простатадан өтеді, простатаның ісінуі зәр шығару қиындықтарын тудыруы мүмкін. Адам бетінің басқа приматтарға қарағанда айтарлықтай жазық болуы, тістердің тығыз орналасуы және синус дренажының нашарлауы. Бұл бірқатар мәселелерге, ең бастысы – ақыл тістеріне байланысты проблемаларға әкеледі, олар көрші тістерге зақым келтіруі немесе ауыздың қауырсынымен жұқпалы ауруларын тудыруы мүмкін. Адам көзінің құрылымы (барлық омыртқалы жануарлар сияқты). Торлы қабат «іштен сыртқа» бұрылған. Нервтер мен қан тамырлары торлы қабаттың артында емес, көптеген омыртқасыз жануарлардағыдай, бетінде орналасқан. Бұл құрылым күрделі бейімделулерді қажет етеді және сүтқоректілерде соқыр нүктенің пайда болуына себеп болады. Көру нервісінің торлы қабаттың жарыққа сезімтал емес бөлігіне қосылуы, басқыншақтардағыдай, бұл мәселелерді болдырмайды. Ленц және әріптестері тіршілік иелерінің торлы қабатының артындағы шағылыстыратын бет – тапитум люцидумның инвертті торлы қабаттың шектеулерін жеңу үшін пайда болғанын болжайды, өйткені басқыншақтар бұл құрылымды дамытқан емес. Дегенмен, «инвертті» торлы қабат мюллер жасушалары арқылы бейненің сапасын жақсартады, бұрмалауды азайтады. Инвертті торлы қабаттан туындаған соқыр нүктелердің әсері екікөзді көру арқылы теңдестіріледі, өйткені екі көздің соқыр нүктелері қарама-қарсы бұрышта орналасқан. Сонымен қатар, басқыншақтардың көзінде конус жасушалары болмағандықтан, олар торлы қабатқа белгілі бір толқын ұзындығын шоғырландырып, түсті бағалай алады, ал инвертті торлы қабат бұл механизмге кедергі келтіруі мүмкін. Адамдар пайдасыз тағамның құрамындағы қоректік заттарға, тіпті толыққанды қоректік емес психоактивті заттарға тартылады және оларды қоректік заттардан артық көру үшін физиологиялық бейімделулерді дамыта алады.

Басқа өмір

Африка шегірткелерінің жүйке жасушалары іштен басталып, қанатқа жалғасады. Бұл материалдарды қажетсіз жұмсауға себеп болады. Кері ларингеалдық жүйкенің жолы мидан көмекейге дейін аорта доғасы арқылы айналып өтеді. Бұл конфигурация көптеген жануарларға тән; мысалы, жирафтың жағдайында бұл шамамен жиырма футқа дейін қосымша жүйкеге алып келеді. RuBisCO ферменті "өте тиімсіз" фермент деп сипатталды, себебі ол оттегімен тежеледі, өте баяу айналымға ие және атмосферадағы көмірқышқыл газының қазіргі деңгейінде толық қанықпайды. Фермент көмірқышқыл газы мен молекулалық оттекті ажырата алмағандықтан тежеледі, оттегі бәсекелес фермент тежегіші ретінде әрекет етеді. Алайда, RuBisCO көміртегіні бекітудегі маңызды фермент болып қалады, ал өсімдіктер оның нашар активтілігін жасушаларында оның көп мөлшерін қамтамасыз ету арқылы жеңіп шығады, осылайша ол Жердегі ең көп таралған белокқа айналады. Ұшуға жарамсыз, мысықтар сияқты жануарларда кездесетін берік, бірақ ауыр сүйектер. Керісінше, ұшқыш, нашар, жеңіл, қуыс сүйектер, ұшуға бейімделген, пингвиндер мен страустар сияқты ұша алмайтын құстарда кездеседі. Балықтардың жамбас және сақылдақ сүйектері сияқты әртүрлі қалыптасқан дене бөліктері (эволюция балықтардың ата-бабаларының құрлықта өмір сүргенін көрсетеді). Turritopsis dohrnii және Hydra туысының түрлері биологиялық өлмейді, бірақ көптеген жануарлар өлмейді. Көптеген түрлерде белгілі бір күйзеліске жауап ретінде мінез-құлық көрсетуге күшті инстинкт бар. Табиғи іріктеу жануарларды зиянды мінез-құлыққа итермелеуі мүмкін, мысалы, көбелек отқа ұшуы. Өсімдіктер қара емес, жасыл, себебі хлорофилл жасыл жарықты нашар сіңіреді, тіпті қара өсімдіктер көбірек жарық энергиясын сіңіретін болса да. Киттер мен дельфиндер ауамен тыныс алады, бірақ суда өмір сүреді, сондықтан олар тыныс алу үшін жиі су бетіне жүзуі керек. Альбатростар дұрыс ұшып-қонуға жарамсыз.

Нақты мысалдар

Ақылды дизайнның жақтаушысы Уильям Дембски "ақылды дизайн" міндетті түрде ең жақсы болуы керек емес деп, дәлелдің бірінші негізіне күмән келтіреді. Бұрын апендикске аз ғана қызмет атқарады деп есептелгенімен, зерттеулер оның ұрықта және жасөспірімдерде маңызды рөл атқаратынын көрсетті. Адам ұрығының апендиксінде дамудың шамамен 11-ші аптасында эндокринді жасушалар пайда болады, олар түрлі биогендік аминдер мен пептид гормондарын өндіреді, бұл қосылыстар әртүрлі биологиялық реттеу (гомеостаздық) механизмдеріне көмектеседі. Жасөспірімдерде апендикс иммундық функцияларды атқарады.

Қарсы дәлелдерге жауаптар

"Қалдық" ДНҚ пайдалы екенін айтуға жауап ретінде, жақтастары кодтамайтын ДНҚ-ның бір бөлігінің мақсаты бар екендігі, барлық кодтамайтын ДНҚ-ның мақсаты бар екенін дәлелдемейді, сондай-ақ адам геномында функционалды емес "қалдық" псевдогендер де бар екенін айтады. Басқалары ДНҚ-ның кейбір бөліктерін кездейсоқ өзгертуге, кесуге немесе қосуға болатынын, бұл сөз болып отырған организмге ешқандай көрінетін әсер етпейтінін атап өтеді. Макорин1 p1 белгілі бір мақсатқа қызмет ететінін ұсынған бастапқы зерттеу күмәндалған. Дегенмен, бастапқы зерттеу әлі де жаңа зерттеулерде және бұрын функционалды емес деп есептелген псевдогендер туралы мақалаларда жиі сілтеме жасалады.

Бұл - Аллаһ туралы дәлел.

Жаман жобалау туралы аргумент кейде аргумент айтушы немесе тыңдаушы тарапынан Құдайдың бар екендігіне қарсы, немесе құдайға тән деп саналатын қасиеттерге – мысалы, шексіз күш, шексіз білім немесе жеке тұлғаға қарсы аргумент ретінде түсіндіріледі. Оның әлсіз түрі Құдайдың қабілетсіздігін дәлелдеу үшін қолданылады. "Жаман жобалаудың" болуы (эволюциялық процестің шамадан тыс "жайсыздығы" деп есептелгенімен бірге) "жаман" жобалаушыны, "көзі жоқ" жобалаушыны немесе мүлдем жобалаушы болмағанын көрсетеді. Гулдтың сөздерімен айтқанда: "Егер Құдай өзінің даналығы мен күшін көрсететін әдемі машина жасаса, ол әдетте басқа мақсаттар үшін жасалған бөліктер жиынтығын пайдаланбас еді. Орхидеялар идеалдық инженер жасамайды, олар уақытша құрастырылған."

Организмдердің сырттай кемшілдікке толы дизайны теистік эволюционистер тарапынан да құдайдың жаратылыс механизмі ретінде табиғи іріктеуді пайдаланатынын дәлелдеу үшін қолданылады. Жаман жобалау туралы аргументтерді қолданушылар қарсы аргументтерді жалған дилемма деп санайды, яғни құдай жердегі тіршілікті жақсы жобалаған немесе дизайндың кемшіліктері тіршіліктің жобаланбағанын көрсетеді деген тұжырымға келеді. Бұл интеллектуалды дизайнның жақтаушыларына тіршіліктің қай аспектілері дизайнды құрайтынын таңдауға мүмкіндік береді, нәтижесінде теорияны жоққа шығару мүмкін болмайды. Интеллектуалды дизайн мен жаратылыстанудың христиан жақтаушылары жақсы дизайн олардың құдайының шығармашылық ақыл-ойының белгісі екенін, ал жаман дизайн – адамның тәуелсіздігінен туындаған әлемнің бұзылуын көрсетеді деп мәлімдей алады (мысалы, Төрелік кітабының 3:16 аятында Яхве Хауаға: «Мен жүктіліктегі қиындықтарыңды арттырамын» дейді).