Кіріспе

Солтүстік Америка автомобильдерінің жіктелуі

Субкомпакт автомобиль – бұл компакт машинадан кіші машиналарға арналған Солтүстік Америка жіктемесі. Ол шамамен Еуропаның B сегменті, Ұлыбританияның супермини немесе Қытайдың A0 класы жіктемелерімен тең келеді. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің (EPA) автомобильдердің өлшем классы бойынша анықтамасына сәйкес, субкомпакт санаты "миникомпакт" және "компакт" санаттарының арасында орналасады. EPA субкомпактты – жолаушылар көлігі ретінде, ішкі және жүк кеңістігінің біріктірілген көлемі ретінде анықтайды. Субкомпакт автомобильдердің қазіргі мысалдары – Nissan Versa және Hyundai Accent. А сегментіндегі кішірек автомобильдер (мысалы, Chevrolet Spark және Smart Fortwo) кейде АҚШ-та субкомпакт деп аталады, себебі EPA-ның осы кішірек санатқа берген атауы – "миникомпакт" – көпшілік тарапынан кеңінен қолданылмайды. 1960 жылдары Еуропа мен Жапониядан автомобиль импортының артуына байланысты АҚШ-та шағын автомобильдердің таралуы артты. Субкомпакт терминінің кеңінен қолданылуы 1970 жылдардың басында АҚШ-та құрастырылған субкомпакт автомобильдердің көбеюімен бірге жүрді. 1970 жылдардың басындағы субкомпакт автомобильдердің мысалдары – AMC Gremlin, Chevrolet Vega және Ford Pinto.

1960 жылдар

Субкомпакт термині 1960 жылдары пайда болды. Бірақ, ол 1970-ші жылдардың басында ғана кеңінен қолданысқа енді, себебі АҚШ-тағы автомобиль өндірушілер өз өнімдерінің қатарына кішкентай машиналарды қоса бастады. Бұрын осындай өлшемдегі көліктер түрлі топтарға бөлінетін, оның ішінде "кішкентай автомобильдер" немесе "экономикалық класс автомобильдері" деп аталатын. Осы кішкентай машиналардың бірнешесі АҚШ-та шектеулі санда шығарылды, соның ішінде 1930 жылғы American Austin (кейін American Bantam деп аталды) және 1939 жылғы Crosley. 1950 жылдардан бастап АҚШ-та түрлі импорттық кішкентай машиналар сатылды, олардың ішінде Nash Metropolitan, Volkswagen Beetle және түрлі британдық кішкентай машиналары бар еді. Субкомпакт термині әлі тумағандықтан, Metropolitan көлігі "компакт немесе экономикалық класс автомобиль" деп белгіленіп, бірінші көлік ретінде емес, қала ішінде пайдалануға арналған екінші көлік ретінде сатылды. Volkswagen Beetle көлігінің ерекше ерекшеліктерін артықшылықтары ретінде көрсететін жарнамалар арқылы сатып алушыларды "кішкентай ойлауға" ынталандырды. Ұлыбритания үкіметі экспортты ынталандырғандықтан, Ford компаниясы арзан кішкентай машиналарды көптеп сатуға тырысқан алғашқы компаниялардың бірі болды. 1948 жылдан 1970 жылға дейін АҚШ-қа шамамен 250 000 экономикалық ағылшын Ford машиналары импортталды, ал 235 000-нан астам машина Канадаға жеткізілді. 1960 жылғы Ford Anglia сияқты модельдер "әлемдегі ең тартымды жеңіл автомобиль" деп жарнамаланды.

1970 жылдар

1960 жылдардың соңында Еуропа мен Жапониядан импортталған шағын автомобильдердің танымалдылығы артуына байланысты, американдық өндірушілер 1970 жылдардың басында жергілікті құрастырылған бәсекелес модельдерді шығара бастады. AMC Gremlin 1970 жылдың сәуірінде «алғашқы американдық импорт» және АҚШ-та құрастырылған алғашқы шағын автомобиль ретінде таныстырылды. Сондай-ақ 1970 жылы Chevrolet Vega және Ford Pinto да нарыққа ұсынылды. AMC Gremlin шағын автокөлігіне қатысты жоспарлар Vega мен Pinto-дан бірнеше жыл бұрын жасалған, себебі AMC бәсекелестерден бұрын жаңа нарық мүмкіндіктерін тану стратегиясын ұстанды. 1972 және 1973 жылдары американдық құрастырылған «жеңіл салмақты автомобильдердің» (соның ішінде шағын көлемді автомобильдердің) сатылымы жалпы автомобиль сатылымының 30% астам құрады, тіпті бірнеше модельдің қоры жетіспесе де. Gremlin, Pinto және Vega барлығы артқы жетекке ие және төрт цилиндрлі қозғалтқыштармен жабдықталған (Pinto V6 қозғалтқышымен де, ал Gremlin I6 және V8 қозғалтқыштарымен де қол жетімді болды). Pontiac Astre, Канадада шыққан Vega нұсқасы, 1974 жылдың қыркүйегінде АҚШ-та шығарылды. 1970 жылдардың ортасында үлкен «пони» автомобильдерінің (мысалы, Chevrolet Camaro және бірінші буын Ford Mustang) сатылымы төмендегеніне байланысты, Vega негізіндегі Chevrolet Monza жоғары сапалы шағын автомобиль ретінде ұсынылды, ал Ford Mustang II екінші буыны үшін «пони» класынан шағын автомобиль класына көшті. Monza және оның GM нұсқалары – Pontiac Sunbird, Buick Skyhawk, Oldsmobile Starfire, Mustang II онжылдықтың соңына дейін сатылымда болды. Chevrolet Chevette – GM-нің жаңа, кіріс деңгейіндегі шағын автокөлігі, ол 1976 жылғы модель ретінде таныстырылды. Бұл GM-нің неміс еншілес компаниясы Opel-дің «америкалық стильдегі» дизайны болды. Сонымен қатар, ішкі өндірушілердің дилерлік желілері арқылы импортталатын және «тұтқындық импорт» ретінде сатылатын шағын автомобильдерге Renault Le Car және Ford Fiesta кірді. 1977 жылы АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) сыртқы өлшемдерінің орнына ішкі көлеміне негізделген жаңа көліктерді жіктеу жүйесін қолдана бастады. 100 куб футке дейінгі жолаушылар багажының көлемі бар седан автомобильдері шағын автомобильдер класына жатқызылды. 130 куб футке дейінгі көлемге ие шағын универсал автомобильдері үшін жеке класс болған жоқ, олардың барлығы «шағын» деп саналды. 1978 жылы Volkswagen Пенсильвания штатында Golf-тің «Rabbit» нұсқасын – заманауи, алдыңғы жетекке ие дизайнды – өндіруді бастады. 1982 жылы American Motors Висконсин штатында Renault 9 негізіндегі АҚШ Renault Alliance өндірісін бастады. Екі модель де еуропалық дизайн, даму және тәжірибеден пайда тапты.

1980 жылдар

1980 жылдардың екінші жартысында ескірген Chevette-ті алмастыру мақсатында Chevrolet импортталған, алдыңғы жетектегі кішкентай автомобильдерді ұсынды: Suzuki Cultus (үш цилиндрлі хетчбек, Chevrolet Sprint деп таңбаланған) және Isuzu Gemini (төрт цилиндрлі хетчбек/седан, Chevrolet Spectrum деп таңбаланған).

1990 жылдар

1990 жылдары GM компаниясы Сузуки құрастырған Metro кішігірім автомобильін ұсынатын Geo брендін ұсынды.

2000-шы жылдардан бүгінгі күнге дейін

2000 жылдардың ортасынан соңына қарай тұтынушылардың отынды үнемдейтін автомобильдерге деген сұранысының артуы субкомпакт автомобильдердің сатылымын АҚШ-та ең қарқынды өсіп келе жатқан нарық сегментіне айналдырды. 2006 жылы нарыққа Toyota Yaris, Honda Fit және Nissan Versa сияқты үш маңызды субкомпакт модель енгізілді. Бұл модельдерді өндірушілер негізінен қолданылған автомобильдерді іздейтін жас сатып алушыларға бағыттады. Отын бағасының өсуінен бұрын-ақ, мысалы, Honda 2004 жылы субкомпакт модельді шығаратынын хабарлаған болатын. 2008 жылға қарай, отын бағасының үздіксіз өсуіне байланысты субкомпакт автомобильдердің сатылымы күрт өсті. Сонымен қатар, пикаптар мен үлкен спорттық автомобильдердің сатылымы айтарлықтай төмендеді. 2008 жылдың сәуір айында Toyota Yaris сатылымы 46 пайызға, ал Honda Fit сатылымы 54 пайызға өсті. Дегенмен, отын бағасының төмендеуі және SUV-тердегі кеңірек орын 2010 жылдардың соңында субкомпакт автомобильдердің сатылымына кері әсер етті. Осы кезеңде сала басшылары мен сарапшылар, өндірушілер отын бағасының өсуіне байланысты күткен сұраныстың артуын болжап, шағын автомобильдердің моделін кеңейткеннен кейін субкомпакт автомобиль нарығы тарихи көрсеткіштерге оралып келе жатқанын мәлімдеді. АҚШ-та 2020 жылдың бірінші жартысындағы сатылым 2019 жылмен салыстырғанда 50 пайызға төмендеді. Канадада 2020 жылғы көрсеткіш бойынша субкомпакт автомобильдердің үлесі 1,6 пайызға дейін төмендеді, бұл 2019 жылғы 2,4 пайызбен салыстырғанда айтарлықтай азаюды көрсетті. Осының салдарынан өндірушілер субкомпакт модельдерді ұсынуын тоқтатты және жоғары пайда табу мүмкіндігі мен орташа сауда бағасы жоғарырақ болатын үлкен автомобильдерге, соның ішінде субкомпакт SUV-терге көшті.