Асторія бекінісі: Тыныш мұхитының алғашқы тері сауда ошағы

Кіріспе

Форт Астория (сондай-ақ Форт Джордж деп те аталады) Джон Джейкоб Астордың Тынық мұхитының Жүні Сауда Компаниясының (PFC) негізгі жүні сауда бекеті болды. PFC қызметкерлерінің теңіз тобы «Тонкин» кемесімен жіберілді, ал тағы бір топ Сент-Луис қаласынан құрлық жолымен сапарлады. Бұл құрлықтағы топ кейіннен Астор экспедициясы деп аталды. 1811 жылы Колумбия өзенінің аузында салынған Форт Астория Солтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауындағы алғашқы американдық бекінісі болды. Форттың тұрғындары әртүрлі текті және мәртебелі болды және корпоративтік иерархия бойынша ұйымдастырылды. Компанияның жүні сауда серіктестері ең жоғарыда, ал кеңсе қызметкерлері, шеберлер, аңшылар және жұмысшылар төмендеу ретімен орналастырылды. Ұлттардың құрамына американдықтар, шотландтар, француз-канад саяхатшылары, гавайлық канакалар және ирокездер мен Шығыс Канададан келгендер сияқты Солтүстік Американың әртүрлі жергілікті халықтары кірді. Олар балық және көкөніс диетасынан шаршап, өмірдің бірқалыпты екенін сезінді. Жыныстық жұқпалы аурулар мәселелі болды. Фортта саудаға алынған жүндердің түрлеріне бобр, теңіз суыры, сорға, және қызыл түлкі кірді. 1812 жылғы соғыстың басталуы PFC-нің тарауына себеп болды, өйткені ол АҚШ-тан әскери қорғау немесе қолдау күтуге тым оқшауланған еді. Монреальдегі Солтүстік-Батыс компаниясы (NWC) 1813 жылы PFC активтерін, соның ішінде Форт Асторияны сатып алды. Олар оны Форт Джордж деп атады және оны Колумбия бойындағы батыс операцияларының бас штабы ретінде пайдаланды. 1821 жылы Гудзон Бэй компаниясы NWC-ны өзіне қосып алғаннан кейін Форт Джоржды өзінің бекеттерінің қатарына қосты. 1825 жылы Форт Ванкувердің ашылуы Колумбия департаменті үшін жақсырақ орналасқан бас кеңсе құру үшін жоспарланды. Форт Джордж 1825 жылы тасталып кеткенімен, Колумбияға американдық теңіз саудагерлерінің келуі HBC-нің Форт Джоржды қайта ашуына себеп болды. Форт Асторияны бақылау үшін бәсекелестік британдықтар мен американдықтардың Орегон аймағына қатысты даулы талаптарын шешуде маңызды рөл атқарды. Форт Астория орны 1961 жылғы 5 қарашада Ұлттық тарихи ескерткіштер тізіміне енгізілді. Ол қайта құрылған блок үймен белгіленген. Форт Асторияның алғашқы қызметкерлерінің арасында Канадаға көшіп келген екі шотландтық азамат, бұрын Солтүстік-Батыс компаниясында жұмыс істеген Александр Маккей және Александр Росс болды.

Primary fur trading post of the Pacific Fur Company

Fort Astoria (also named Fort George) was the primary fur trading post of John Jacob Astor's Pacific Fur Company (PFC). A maritime contingent of PFC staff was sent on board the Tonquin, while another party traveled overland from St. Louis. This land based group later became known as the Astor Expedition. Built at the entrance of the Columbia River in 1811, Fort Astoria was the first American owned settlement on the Pacific coast of North America. The inhabitants of the fort differed greatly in background and position, and were structured into a corporate hierarchy. The fur trading partners of the company were at the top, with clerks, craftsmen, hunters, and laborers in descending order. Nationalities included Americans, Scots, French Canadian voyageurs, Native Hawaiian Kanakas, and various indigenous North Americans, including Iroquois and others from Eastern Canada. They found life quite monotonous, with the fish and vegetable diet boring. Venereal diseases were problematic. Types of fur taken in trade at the fort included beaver, sea otter, squirrel, and red fox. The onset of the War of 1812 caused the PFC to fold as it was too isolated to expect any military protection or support from the United States. The Montreal based North West Company (NWC) bought out the assets of the PFC in 1813, including Fort Astoria. They renamed it Fort George and utilized it as the headquarters of its most western operations, primarily based along the Columbia. In 1821, the Hudson's Bay Company incorporated Fort George into its collection of posts after absorbing the NWC. The opening of Fort Vancouver in 1825 was planned to allow for a better placed headquarters for the Columbia Department. While Fort George was abandoned in 1825, the arrival of American naval merchants on the Columbia necessitated the reopening of Fort George by the HBC. Competition for control of Fort Astoria was a factor in the British and the Americans' resolving their disputed claims to the Oregon Country. The Fort Astoria Site was added to the list of National Historic Landmarks on November 5, 1961. It is marked by a reconstructed block house. Notable among the early staff of Fort Astoria were two Scottish emigrants to Canada, Alexander MacKay, who had previously been with the North West Company, and Alexander Ross.

Құрылыс

1811 жылдың мамыр айының соңына қарай компания қызметкерлері қорғанысқа орнатылған қару-жарақтары мен қоршауы бар, қабықпен жабылған бұтақтардан Астория бекінісін салды. Росс екі айдың ішінде "бір акр жердің де жартылай тазаланбағанын" еске алды, себебі ПФК қызметкерлері Астория бекінісін құру кезінде көптеген бастапқы қиындықтарға тап болды:

Батыс саудасының орталығы үшін таңдалған бұл жер, континенттегі ең қиын қоныс табатын жер ретінде танылуға лайық болды: өте үлкен, кейбіреулерінің диаметрі елу футқа жететін алып ағаштармен толы, тығыз орналасқан және үлкен тастармен араласып, жерді тегістеу және тазалауды ең қиын еңбекке айналдырды. 1812 жылдың ақпан айында құрлықтан келген топ оларға қосылған кезде, ПФК жұмысшылары сауда дүкенін, ұстахананы, тұрғын үйді және жергілікті индейстермен аулау немесе сауда жасау арқылы алынған терілерді сақтауға арналған қойманы салған болатын. Саудагерлер қорғану үшін бекіністің периметріне зеңбіректерді орналастырды. Бұл бекініс Оканоган бекінісі сияқты ПФК-қа қарасты басқа да бекіністердің әкімшілік орталығы болып қызмет етуі тиіс еді.

Іс-шаралар

1811 жылғы 15 маусымда екі ерекше жергілікті келуші келді: екі рух Каусума Нупика (ағылшын тілінде Әйел сияқты адам немесе Боудаш деп аталады, бұл Чинук жаргонындағы бурдаш сөзінен туындаған) және олардың әйелі, екеуі де алыс ішкі аймақтан келген Кутенай тайпасынан. PFC басшылығы екеуін Солтүстік-Батыс Компаниясының тыңшылары деп күдіктенді, бірақ сонымен бірге олардың жан-жақты географиялық біліміне риза болды. Шамамен бір айдан кейін, Солтүстік-Батыс Компаниясының қызметкері Дэвид Томпсон Колумбия өзенінің барлық ұзындығын басып өтіп келді. Томпсон Кутенай жұбайларын білген және Асториялықтарға Каусума Нупика мен олардың ерекше өмірі туралы айтты. Асториялықтар да, Томпсонның серіктері де Каусума Нупиканың өмірін сақтады, өйткені оның жергілікті тайпалар арасындағы шешек ауруы туралы болжамдары оның өмірін қауіпке тікті. Томпсон, тері компаниялары арасындағы саяси жағдайдан бірнеше ай бойы хабарсыз болғандықтан, Солтүстік-Батыс Компаниясының Астордың Тынық мұхиты тері компаниясымен үштен бір бөлігіне серіктес екеніне сенді. Ол осыған қатысты хат алып келді. Асториялықтар келісімнің күшін жойғанын білгенімен, Томпсонмен келісім әлі де күшінде екендей әрекет етті. Томпсон мен Асториялықтардың күнделіктері бұл мәселе бойынша үнсіздік сақтады, бірақ екі тарап та бір-бірін жаңылыстыруға немесе жоққа шығаруға тырысты, сонымен бірге достық қарым-қатынасты сақтады. Бұл шалғай аймақта екі компанияның одақтас немесе бәсекелес болатыны туралы ешкім нақты білмеді. 1812 жылғы маусым айында Форт-Асториядағы адамдардың саны 11 гавайилік және 39 еуропалық текті адамға дейін азайды. Чинук тайпасынан шабуыл қаупі жоғары болды және Макдугалл жиі жаттығулар өткізді. Чинук тайпасының делегациясы 2 шілдеде Форт-Асторияға келді, бірақ осы әскери көрсетілімдерді көргеннен кейін дереу кетіп қалды. Осы қорқыныштан Асториялықтар "олар бізге жақсы ниетпен келмеген, бізге зиян келтіруді қалайды" деген қорытындыға келді. Джонстың сөзіне сүйенсек, Асториялықтардың осы оқиғадан кейін Чинук тайпасына деген "жасырын сенімсіздігі" негізсіз болған, өйткені олар "жақсы ниетпен" постқа кірген және жаттығулардан қорқып кеткен.

On June 15, 1811, two unusual native visitors arrived: the two spirit Kaúxuma Núpika (known in English as Man like Woman or Bowdash, which is derived from the Chinook Jargon burdash) and their wife, both of the Kootenai from the far interior. PFC management suspected the two of being spies for the NWC, but at the same time welcomed their detailed geographical knowledge. A NWC employee, David Thompson, arrived about a month later after navigating the entire length of the Columbia River. Thompson knew the Kootenai couple and told the Astorians about Kaúxuma Núpika and their unusual life. Both the Astorians and Thompson's party ended up protecting the life of Kaúxuma Núpika, whose prophecies of smallpox among the local natives put his life at risk. Thompson, who for months had been out of touch with the evolving politics between the fur companies, believed that the NWC held a one third partnership with Astor's Pacific Fur Company. He carried a letter to the effect. The Astorians knew that the deal had fallen through but dealt with Thompson as if the deal were still on. The journals of Thompson and the Astorians are silent on the matter, yet both parties took steps to mislead or thwart the other, while at the same time remaining on friendly terms. It is likely that in this remote region, neither party knew for certain whether the two companies were to be allies or competitors. In June 1812, the number of men at Fort Astoria were reduced to 11 Hawaiians and 39 European descendants. Fear of attack by Chinookans was high and drills were directed by McDougall frequently. A delegation of Chinookans visited Fort Astoria on 2 July quickly left after witnessing these military demonstrations. This fear by the natives convinced the Astorians that "they are not friendly disposed towards us " having "a desire to harm us." According to Jones, this "latent distrust" of Chinookans by Astorians from this incident was probably unfounded, as they entered the post "for an innocent purpose" and were frightened by the drills.

Тонкин

Астордың бұйрығымен Торн мен Тонкин 1811 жылдың маусымында Ресей Америкасына аттанды. Жойылу аралында Ванкувер аралымен туысқандық байланысы бар Куинаулт тайпасынан Жозеахал аудармашы ретінде жұмысқа алынды. Ванкувер аралының жанындағы Клейокотт шығанағында Торн жергілікті Тлаокиахт тайпасының белгілеген бағаларына наразы болды. Ол бір жануар терісін алып, басты келіссөзші етіп тағайындалған қартқа соқты. Бұл Тлаокиахт тайпасын қатты ашуландырды, және Жозеахал Торнға қауіп туралы ескерткенімен, капитан дереу кете бермеді. Біраз уақыттан соң кемеде қалған жергілікті тұрғындармен қарқынды сауда басталды, терілер көбінесе американдық пышақтарға сатылды. Қару-жарақ алғаннан кейін Тлаокиахт тайпасы шабуыл жасады, және осы салдарда Тонкин кемесі қирады. Жозеахал ғана аман қалды және кейін Форт-Асторияға оралып, Макдугалға кеменің тағдыры туралы хабарлады. Тонкин кемесінің жоғалуы Форт-Асториядағы адамдарға үлкен қиындықтар туғызды, себебі кемеде аймақтағы саудаға арналған көптеген тауарлар мен азық-түлік қалған еді.

Бірінші қыс (1811-1812)

Габриэль Франшердің саяхаты туралы толық жазбасында «Тонкин» кемесінің көптеген жолаушылары мен экипаж мүшелері алғашқы бекініс салынғаннан кейін қыстауға қалуға мүкіндік алған жоқ, себебі олар жоғалып кетті (дезертирлік жасады), суға батып немесе 1811 жылғы маусымдағы «Тонкин» апатында қаза тапты (бір ғана жергілікті аудармашы аман қалды). Сандвич аралдарындағы тоқталыс кезінде жаңа Канака жолаушылары да қосылды, сонымен қатар, олардың кейбіреулері де қыстамады. Бір Канака Дэвид Томпсонмен бірге келген тәжірибелі саяхатшыға алмастырылды, ол Томпсон кері оралғанға дейін жаз бойы онымен бірге болды. 1811 жылғы күзде Оканоган бекінісін құруға жасалған экспедициядан кейін тағы екі адам қосылды. Бұл экспедицияның бірнеше мүшесі 1812 жылғы қаңтарда Уилсон Прайс Ханттың құрлық арқылы жасаған экспедициясының алғашқы қатысушыларымен бірге қайтып келді. 1811–1812 жылдардың алғашқы қысында бекіністе жұмыс істеген алғашқы «Асториялықтар» мыналар болды: «Тонкин» кемесінің қалған жолаушылары мен экипаж мүшелері: Джордж Белл, Антуан Белло, Жан Батист Белло, Рассел Фарнем, Габриэль Франшер, Пол Жереми, Жозеф Лапиер, Жак Лафантизи, Мишель Лафрамбуаз, Оливье Рой Лапенсе, Жиль Леклерк, Уильям В. Мэтьюс, Дункан Макдугалл, Дональд Макгиллис, Томас Маккей, Дональд Макленнан, Овид де Монтиньи, Джон М. Мамфорд, Уильям (Гийом) Перро, Франсис Бенджамин Пиллет, Александр Росс, Август (Августин) Руссель, Бенджамин Руссель, Дэвид Стюарт, Роберт Стюарт, Уильям Уоллес және Генри Уикс. Канакадан қосылғандар: Гарри, Уильям Кариму, Джеймс Кимо, Джордж Наако, Дик Пау, Питер Пахия, Пол Пуар, Боб Пукаракара, Джек Поурури және Томас Туана. 1811 жылғы күзде қосылғандар: Мишель Булард (кетіп бара жатқан Канака Наукане, сондай-ақ Джон Кокс орнына). Сол жылы HBC сауда кемесі «Изабелла» станцияның жанында апатқа ұшырады. Жақын жердегі Клатсоп тайпасы оқиға орнына келді және кемеден мүлікті алып беруге ұсыныс жасады. Бас директор Маклауглин «Бізде тәуекел жасаудан немесе мүлікті жоғалтудан басқа амал жоқ» деп өкініш білдіргенімен, олардың көрсеткен көмегі компания үшін аса құнды болды. 1833 жылы постта төрт адам жұмыс істеді: ағылшын кеңсе кезекшісі, Стромнестен келген шотландтық шаруашылық басқарушысы және екі гавайилік. 1830 және 1840 жылдары бірнеше адам Форт-Джорджтың басқарушы офицері болып қызмет етті, ал Джеймс Бирни ең ұзақ қызмет етті. Методтық миссионер Дэниел Ли Бирнидің «постта өте жақсы картоп пен бақша өнімдерін мол өндіргенін» хабарлады. Гудзон шығанағы компаниясының лосось аулау операциялары Форт-Джордж маңындағы балық аулау алаптарына шоғырландырылды. Компания лососьты өз қызметкерлерін тамақтандыру үшін пайдаланды, сондай-ақ оның бір бөлігін Гавайи Корольдығының нарықтарына экспорттады.

Many Tonquin passengers and crew members listed in Gabriel Franchère comprehensive travel log did not get to winter over after the initial fort was built, due to either being lost (deserting), drowning or perishing in the June 1811 Tonquin disaster (aside a single Indigenous interpreter survivor). New Kanaka passengers had also been added during the stopover on the Sandwich Islands and similarly, some did not winter over. One Kanaka was exchanged for an experienced voyageur that came with David Thompson during the summer before he returned. Two additions came during fall 1811 following an expedition to establish Fort Okanogan. Some members of that expedition did return by January 1812 along with the first arrivals of the Wilson Price Hunt overland expedition. The first "Astorians" to operate the fort during the first winter of 1811–1812 were:

Tonquin remaining passengers and crew members: George Bell, Antoine Belleau, Jean Baptiste Belleau, Russel Farnham, Gabriel Franchère, Paul Jérémie, Joseph Lapierre, Jacques Lafantaisie, Michel Laframboise, Olivier Roy Lapensée, Gilles Leclerc, William W. Matthews, Duncan McDougall, Donald McGillis, Thomas McKay, Donald McLennan, Ovide de Montigny, John M. Mumford, William (Guillaume) Perrault, Francis Benjamin Pillet, Alexander Ross, Augustus (Augustin) Roussil, Benjamin Roussel, David Stuart, Robert Stuart, William Wallace, and Henry Weeks. Kanaka additions: Harry, William Karimou, James Keemo, George Naaco, Dick Paow, Peter Pahia, Paul Pooar, Bob Pookarakara, Jack Powrowrie, and Thomas Tuana. Fall 1811 additions: Michel Boulard (in lieu of departing Kanaka Naukane alias John Coxe The Isabella, a HBC trading ship, crashed near the station during that year. Neighboring Clatsops appeared on the scene, offering to recover property from the ship. Despite Chief Factor McLoughlin lamenting that "we have no alternative but to run the risk or lose the property", the assistance tendered by them proved invaluable for the company. In 1833, the post had a staff of four: an English clerk, a Scottish field manager from Stromness, and two Hawaiians. Throughout the 1830s and 1840s, several men served as Fort George's managing officer with James Birnie serving the longest. The Methodist missionary Daniel Lee reported that Birnie maintained "abundant crops of most excellent potatoes and garden vegetables" at the post. The growing salmon harvesting operations of the Hudson's Bay Company were focused on the fisheries surrounding Fort George. The company used the salmon to feed its employees, as well as exporting some to the markets of the Hawaiian Kingdom.

Орегон мәселесіндегі рөлі

1817 жылы USS Ontario Американың Форт-Асторияға деген талабын қайтадан растау үшін жіберілді, бірақ қарулы қақтығыстан аулақ болу туралы бұйрық берілді. NWC серіктесі Саймон МакГилливрэй кеменің «Солтүстік-Батыс компаниясының мекемелерін және саудасын басып алуға немесе жоюға» жіберілгенін айтты. NWC серіктестері Форт-Джордждегі қызметкерлеріне американдықтардың тері сауда бекетін қайтарып алуына қарсылық көрсетпеуді бұйырған еді. Ұлттық иелікті ресми түрде беру рәсіміне қарамастан, NWC-нің нақты меншігі бұрынғысынша сақталды және американдықтардың нақты қатысуы тек символдық иелікпен шектелді. 1812 жылғы соғысты ресми түрде аяқтау бойынша келіссөздер Форт Астория/Джордж тақырыбына қысқаша тоқталды. Американдық үкімет британдықтардан бекетті қайтару үшін қысым көрсетті. Британдық сыртқы істер министрі виконт Кастлереа келісімшіл саясат ұстанды. 1818 жылғы 4 ақпанда Чарльз Багоға жазған хатында Кастлереа былай деді: «Үкімет Америка үкіметімен Колумбия өзеніндегі жарылыс кезіндегі иелік құқығы үшін таласпайды, бірақ осы елді мекенге АҚШ үкіметінің құқығының заңдылығын мойындауға дайын емес». Соңында 1818 жылғы шарт Тынық мұхитының солтүстік-батысында Ұлыбритания мен АҚШ арасында «ортақ пайдалану» құрды. Бұл келісім екі елдің азаматтарына алыс аймаққа кедергісіз саяхаттауға мүмкіндік берді. 1846 жылы Орегон шекаралық дауды аяқтаған Орегон шартының шарттары бойынша пост АҚШ территориясына айналды. Шарты бойынша Ұлыбритания 49-шы параллельдің оңтүстігіндегі аумақтық құқықтарынан бас тартты. Шарт Хадсон шығанағы компаниясын американдық юрисдикциясына бағындыратындықтан, компания 49-шы параллельдің оңтүстігіндегі меншігін сатуға шешім қабылдады, тіпті шартында олардың мұндай мүлікті сақтап қалу құқығы нақты кепілденгеніне қарамастан.