Кіріспе

Американың мәнін бейнелейтін каноникалық роман – Ұлы американдық роман тұжырымдамасы.

Ұлы американдық роман (кейде GAN деп қысқартылады) – Америка Құрама Штаттарының мәні мен ерекшелігін бейнелейтін және зерттейтін каноникалық романды білдіретін термин. Бұл термин алғаш рет 1868 жылы Джон Уильям Де Форесттің мақаласында қолданылып, кейіннен GAN деп қысқартылған. Де Форест Ұлы американдық романның әлі жазылмағанын атап өткен. Іс жүзінде, бұл термин тарихи тұрғыдан пікірталас тудырған бірнеше кітапқа қатысты, олардың ішінде «Моби Дик» (1851), «Хаклберри Финннің басынан кешкендері» (1884), «Ұлы Гэтсби» (1925) және «Желмен бірге кеткендер» (1936) кіретін еді. Қай роман немесе романдар осы атауға лайық екендігі туралы бір пікірге келмейді, себебі бұл идея дамып, қазіргі заманға дейін жалғасып келеді, соның салдарынан танымал және сын тұрғысынан бағалаулар өзгереді. Уильям Карлос Уильямс, Клайд Брайон Дэвис және Филип Рот Ұлы американдық роман туралы роман жазды, соңғысы 1970 жылдары, осы тұжырымдаманың өркендеген кезінде жарық көрді. Ұлы американдық романға баламалар мен интерпретациялар пайда болды. Жазушылар мен ғалымдар бұл терминнің мағынасын, атауға лайық роман түрлерін және бұл идеяның нәсіл мен жынысқа қатыстылығын талқылады.

Терминнің негізі мен шығу тегі

Америка әдебиетінің дамуы елдің, әсіресе оның ұлттық ерекшеліктерін қалыптастыруымен бірге жүрді. "Тәуелсіз ұлттық әдебиетке" үндеу алғаш рет Америка революциясы кезінде пайда болды, ал 18-шы ғасырдың ортасына қарай американдық әдебиеттің еуропалық әріптестерінен басып өту мүмкіндігі айқындала бастады, сонымен қатар болашақта Ұлы американдық роман деп есептелетін романдардың бастауы болды. "Ұлы американдық роман" термині 1868 жылы американдық Азамат соғысы туралы роман жазған Джон Уильям Де Форесттің эссесінде пайда болды. Де Форест оның американдық қоғамның "көрінісі" ретінде қызмет ететініне сенді және роман "американдық жанын суреттейді" және "американдық өмірдің әдеттегі сезімдері мен мінез-құлқын" бейнелейді деді. Де Форест замандас романдарына мақтау да айтты, сын да тақты, бірақ ақырында Ұлы американдық роман әлі жазылмаған деген тұжырымға келді. Эссе жарық көрген кезде романның мәртебесі артып келе жатқан еді. Бұрын американдық кітаптардың бес пайызы ғана роман деп белгіленген, ал көптеген көркем шығармалар өзін-өзі кемсіту мағынасында "әңгіме" деп аталатын. 1880 жылы жазушы Генри Джеймс бұл терминді "GAN" аббревиатурасымен қысқартып айтты.

Даму

Көп ұзамай бұл термин танымал болды, оның кең таралғандығы клишеге айналып, әдеби сыншылар тарапынан сынға ұшырады. Лоуренс Бьюэлл бұл ұғымның үлкен ұлттық, мәдени және саяси консолидацияның бір бөлігі ретінде қарастырылғанын айтты. Бұл жалпы саны атауында осы тіркес бар кітаптарды қамтымайды. Адам Кирш атап көрсеткендей, Роттың "Американдық пастораль" (1997) сияқты кітаптары жазушылардың Ұлы американдық романды жазуға әлі де қызығушылық танытып отырғанын көрсетеді. Тони Тулатимутт оны "жалпыламалықтың жекеліктен артық екенін бұрмалап түсіндіретін, көңілді романтикалық миф" деп есептеді.

Расалық және гендерлік түсініктемелер

Көптеген комментаторлар осы ұғымның нәсілдік және ұлттық идентичностьқа қатысын атап өтті, бұл үлкен масштабты иммиграцияның нәтижесі болуы мүмкін, ол Ұлы американдық романмен немесе шеттетілген халықтарды бейнелейтін романдармен байланысты авторларды әкелді, ал кейбіреулері тіпті "жарыс арасындағы келіспеушілікті басуға" тырысты. Лора Миллер Salon басылымындағы мақаласында: "Осы идеалға тән презумпция мен агрессия көптеген американдық әйел жазушыларды ыңғайсыздыққа түсірді" деп жазды. Ол сондай-ақ Ұлы американдық романға үміткер кейіпкерлердің көпшілігінің еркек екенін айтты: "әйел кейіпкер де сол мақсатқа қызмет ете алады деген ой Ұлы американдық романның өзінің мәнін жоққа шығарады". Британдық сарапшы Фей Хаммилл Анита Лоустың "Джентльмендер блондинкаларды жақсы көреді" романының "жаман емес" сияқты санаулы кітаптардың бірі екенін атап өтті.