Британдық «Трайбл» классы эсминеці «Африди» тарихы

Кіріспе

HMS Afridi британдық Tribal класының эсминеці, 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Корольдік теңіз күштері үшін салынған 16 эсминецтің бірі болды. 1938 жылы құрылысы аяқталған кеме бастапқыда Жерорта теңізі флотына бекітілді, онда ол эскадра жетекшісі ретінде қызмет етті. Afridi қысқа мерзімге Испания азамат соғысындағы қақтығыс тараптарына қару-жарақ блогадасын сақтауға қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін кеме көп ұзамай елге оралды және конвойлерді сүйемелдеу міндетіне тартылды. 1940 жылғы сәуір-мамыр айларында Норвегия операциясында белсенді қатысты, Норвегияға және одан конвойлерді сүйемелдеді. Afridi 3 мамырда Намсос операциясының сәтсіз аяқталуынан кейін эвакуациялық конвойды сүйемелдеп келе жатқанда неміс шабуылдық бомбалаушыларынан батырылды.

Сипаттама

Трибальділер шетелде салынған ірі эсминецтерге қарсы тұру және қолданыстағы эсминецтер флотилиясының атыс күшін арттыру үшін жобаланды, сондықтан олар алдыңғы кемелерге қарағанда едәуір үлкен және қаруланған болды. Олар стандартты жүктемеде тонна, ал толық жүктемеде тонна суды ығыстырды. Олардың жалпы ұзындығы 115 метр (377 фут), ені 11 метр (36 фут) және суға бату тереңдігі 3 метр (11 фут) болды. Эсминецтер екі Парсонс тісті бу турбиналарымен қозғалды, әрқайсысы үш адмиралтейлік үш барабанды қазандықтан алынған буды пайдаланып бір жетекті біліктерді айналдырды. Турбиналар жалпы қуатты дамытты және максималды жылдамдыққа ие болды. Кемелер мильдік қашықтықта жүруі үшін жеткілікті отын майын тасыды.

Трибаль класы эсминецтерінің негізгі қаруы сегіз жылдам атушы (QF) 4,7 дюймдік (120 мм) Mark XII зеңбірегі болды, олар алдыңғы және артқы құрылымдардың алдында және артында орналасқан төрт суперфирингтік екі зеңбірекке орнатылған, алғы жағынан артқа қарай 'A', 'B', 'X' және 'Y' деп белгіленген. Зеңбіректердің максималды көтерілу бұрышы 40° болды. Әуе шабуылынан қорғану (АА) үшін олар QF екі фунттық Mk II "pom pom" зеңбірегінің төрт еселік бір орнатылысын және 0,5 дюймдік (12,7 мм) Mark III пулеметінің екі төрт еселік орнатылысын тасыды. Басты зеңбіректердің төмен бұрышты атысын көпірдің төбесіндегі директорлық басқару мұнарасы (DCT) басқарды, ол DCT-дан тікелей аналогты механикалық компьютерге, Mk I Admiralty Fire Control Clock-қа өзі және Mk II Rangefinder/Director-дағы 4 метрлік (12 фут) қашықтық өлшегіштен алынған деректерді жіберді. Басты зеңбіректердің әуе шабуылына қарсы атысын Rangefinder/Director механикалық сағаттың бақылауымен басқарды. Кемелерге торпедаларды орналастыруға арналған су үстіндегі төрт еселік бір құрылғы орнатылған. Бейбіт уақытта 20 тереңдік бомбасы бөлінді, бірақ соғыс кезінде бұл көрсеткіш 30-ға дейін артты.

Құрылыс және мансап

1935 жылғы теңіздік есептемелерге сәйкес, "Тайпалық" класындағы жеті эсминецтің бірі ретінде бекітілген "Африди" Корольдік теңіз күштерінде қызмет еткен осы аттас екінші кеме болды. Кеме 1936 жылдың 10 наурызында Vickers Armstrong компаниясынан тапсырылып, 9 маусымда Newcastle upon Tyne қаласындағы High Walker кеме құрылыс шебінде салынды. 1937 жылдың 8 маусымында леди Фостер кемені суға түсірді. "Африди" 1938 жылдың 29 сәуірінде құрастырылып, 3 мамырда 341,462 фунт стерлинг сомасында тапсырылды, бұл құнға қару-жарақ және Адмиралтейство ұсынған байланыс құралдары кірмеді. Кеме бастапқыда Жерорта теңіз флотының 1-ші "Тайпалық" эсминецтер бригадасына бекітіліп, 3 маусымда Мальтаға жетті. Шілде айында ол Испанияның Жерорта теңізі жағалауына, Испания азамат соғысының екі тарапына да қару-жарақ эмбаргосын сақтау үшін аттанды. Келесі айда "Африди" Жерорта теңіз флотының эсминецтерінің командирі контр-адмирал Джон Товиді Ион теңізіндегі жаттығуларға қабылдады. 18 қыркүйекте "Африди" өзінің бауырласымен және ауыр крейсермен Эгей теңізінде кездесіп, ертесіне ресми сапармен Стамбул қаласына (Түркия) жол тартты. Мюнхен дағдарысы кезіндегі жағдайдың ушығуы 21 қыркүйекте Қара теңіздегі саяхаттың қалған бөлігін тоқтатуға себеп болды. Кеме 9 қарашадан 17 желтоқсанға дейін жөндеуден өткен Александрияға (Британдық Египет) бағытталды. Содан кейін "Африди" флотилияға бекітілген "Тайпалықтардың" алғашқы тобымен Мальтада қосылды, соның арқасында капитан Г. Х. Кресвелл (D) капитандық қызметін атқара алды. 1939 жылдың 23 ақпанында кеме өз бригадасын Гибралтарға жеткізді, онда Жерорта теңізі және Отандық флоттар бірлескен жаттығулар үшін жиналды. Бұл жаттығулар 28 ақпаннан 18 наурызға дейін жалғасты, онда екі командадан да ондаған кемелер қатысты. Жерорта теңізі флотының кемелері содан кейін жақын жердегі порттарға сапарлады. 21/22 наурыз түнде поштаны жеткізіп жүргенде, Балеар аралдарындағы Пальма-де-Майорка жанындағы жеңіл крейсермен соқтығысқан "Африди" жеңіл зақымдар алды және жөндеу үшін Мальтаға қайта оралуға мәжбүр болды. Италия 7 сәуірде Албанияға басып кірген кезде Жерорта теңізі флоты жұмылдырылды және мамыр айының көп бөлігінде соғысқа дайын күйде болды. Осы кезеңде 1-ші "Тайпалық" эсминецтер бригадасы 4-ші эсминецтер бригадасы (ЭБ) болып қайта аталды. 7 шілдеге таман жағдай басырлып, "Африди" және оның бауырлары Афинаға (Грекия) сапарға шыққан әуе кемесіне сүйемелдеуге мүмкіндік алды. Келесі айда флот Грекияның Крит аралы мен Британдық Кипр арасындағы аймақта бір апта бойы жаттығулар өткізді. Тамыз айының соңында Еуропадағы жағдайдың ушығуына байланысты флот жұмылдырылды және Италиямен соғысқа дайындық бойынша оқуларын жалғастырды. Адмиралтействоның дайындық шараларының бір бөлігі ретінде Жерорта теңізі британдық кемелер үшін жабылды. "Африди" және тағы жеті эсминец Суэц (Египет) жиналған кемелердің бір тобын Қызыл теңіз арқылы өткізіп, кептелісті азайтуға көмектесті.

Authorized as one of seven Tribal class destroyers under the 1935 Naval Estimates, Afridi was the second ship of her name to serve in the Royal Navy. The ship was ordered on 10 March 1936 from Vickers Armstrong and was laid down on 9 June at the company's High Walker, Newcastle upon Tyne, shipyard. She was launched on 8 June 1937 by Lady Foster. Afridi was completed on 29 April 1938 and commissioned on 3 May at a cost of £341,462 which excluded weapons and communications outfits furnished by the Admiralty. The ship was initially assigned to the 1st Tribal Destroyer Flotilla with the Mediterranean Fleet and arriving at Malta on 3 June. In July, she sailed for the Mediterranean Spanish coast to enforce the arms embargo imposed by the Non Intervention Committee on both sides of the Spanish Civil War. The following month Afridi hosted Rear Admiral John Tovey, commander of the Mediterranean Fleet's destroyers, for exercises in the Ionian Sea. On 18 September, Afridi rendezvoused with her sister ship, , and the heavy cruiser in the Aegean Sea before continuing onwards to Istanbul, Turkey, for a formal visit the next day. Rising tensions during the Munich Crisis caused the remainder of the Black Sea cruise to be cancelled on 21 September. The ship sailed for Alexandria, British Egypt, where the destroyer was briefly refitted from 9 November to 17 December. Afridi then joined the rest of the first batch of Tribals in Malta which had also been assigned to the flotilla and Captain G. H. Creswell could assume his role as Captain (D). On 23 February 1939, the ship led her flotilla to Gibraltar where the Mediterranean and Home Fleets were gathering for combined exercises. These ran from 28 February to 18 March and involved dozens of ships from both commands. The ships of the Mediterranean Fleet then split up for visits to various nearby ports; Afridi was lightly damaged when she collided with the light cruiser off Palma de Mallorca in the Balearic Islands, during the transfer of mail on the night of 21/22 March and had to return to Malta for repairs. When Italy invaded Albania on 7 April, the Mediterranean Fleet was mobilised and remained on a war footing for most of May. During this time the 1st Tribal Destroyer Flotilla was redesignated as the 4th Destroyer Flotilla (DF). By July 7 tensions had decreased such that Afridi and her sisters , , and were able to escort the aircraft carrier on a visit to Athens, Greece. The following month, the fleet spent a week exercising in the area between the Greek island of Crete and British Cyprus. As tensions rose in Europe later in August, the fleet was mobilised and continued to train in preparation for war with Italy. As part of its preparations, the Admiralty had closed the Mediterranean to British shipping and Afridi and seven other destroyers escorted one group of ships that had collected at Suez, Egypt, through the Red Sea to reduce the congestion.

Екінші дүниежүзілік соғыс

3 қыркүйекте Ұлыбритания Германияға соғыс жариялағанда, Африди әлі де Қызыл теңізде болды. Италия бейтараптығын дәлелдеу үшін қадамдар жасағанда, эсминецтер өздерінің миссиясынан босатылып, Александрияға оралды, онда олар конвойларды сүйемелдеуді және британдық емес кемелерді контрабандалық тексеруді бастады. Бұл "Трайбал" эсминецтерінің ең тиімді қолданылуы емес еді, сондықтан 4-ші эскадрилья қазан айында Англияға қайтаруға бұйырылды. Ол Хэмбердегі Иммингемде орналасқан және көбінесе Ұлыбританияның шығыс жағалауы бойында конвойларды сүйемелдеді. Флотилия желтоқсан айында Ұлыбритания мен Норвегия арасында конвойларды сүйемелдеу үшін Шотландияның Розит портына ауыстырылды. Крессуэллдің орнын 31 желтоқсанда капитан Филип Виан басқарды. 1940 жылдың қаңтарына қарай бірқатар кемшіліктер байқалды, соның ішінде ағып кетулер және турбина қақпақтарымен проблемалар, бұл Афридиді 17 қаңтарда Батыс Хартлпулдегі коммерциялық кеме құрылыс шебінде жөндеуге мәжбүр етті. Виан капитан Роберт Шербрук демалысқа шығуға тиіс деп шешті, сондықтан ол жөндеу аяқталғанға дейін, 19 наурызға дейін кемелерді алмастырды. 4-ші эскадрилья кейін R4 жоспарына бөлінді, ол Германияның басқыншылығы басталғаннан кейін Батыс Норвегиядағы қалаларды алдын ала басып алуды көздеді және 1-ші крейсерлік эскадрильяның әскерлерін Берген мен Ставангерге дейін сүйемелдеуді тапсырды. Немістер бірінші болып қимылға өтті және 9 сәуірде теңіз және әуе шабуылдары (Weserübung операциясы) кезінде Норвегияның көптеген порттарын басып алды. Бұл норвегиялықтарды да, одақтастарды да толыққанды күйретіп жіберді. 7 сәуірде Корольдік әуе күштері Солтүстік теңізде солтүстікке қарай бет алған неміс әскери кемелеріне шабуыл жасады деген хабарды алғаннан кейін, Отандық флот сол күні кешке теңізге шықты. 2-ші крейсерлік эскадрилья екі жеңіл крейсерімен, Африди мен 4-ші эскадрильяның сүйемелдеуімен, Солтүстік теңіз арқылы өтіп, Отандық флотының негізгі күштерімен кездесуге бұйрықпен Розиттен кетті. 9 сәуір күні таңертең 4-ші эскадрилья, 18-ші крейсерлік эскадрильяның қорғауында Бергенге шабуыл жасауды тапсырды, бірақ Адмиралтейство екі неміс жеңіл крейсерінің портта болғаны туралы хабар алғаннан кейін шабуылды кейінге шегерді. Британдық кемелер Отандық флотының негізгі күштеріне қайтып келген кезде, оларға 26-шы (Kampfgeschwader 26) және 30-шы (Kampfgeschwader 30) бомбалаушылық қанаттарының 88 бомбалаушысы шабуыл жасады, нәтижесінде "Гуркха" батып, соғыс кемесі жеңіл зақымданып қалды. Келесі күні Скапа-Флоуда жанармай құйғаннан кейін, Африди, оның бес әпкесі және екі жеңіл крейсер 11 сәуір күні кешке кетіп, келесі күні таңертең Штадландқа жетті. Эсминецтер түнгі уақытта крейсерлермен кездесуден бұрын аймақты неміс кемелері үшін іздеуге бөлінді, бірақ сол түстен кейін неміс шайқас крейсері мен крейсерінің дұрыс емес хабарламасы іздеуді тоқтатты, ал эсминецтер қайтарылды. 13 сәуір күні таңертең эсминецтер Ромсдалсфьордты іздестіруге жіберілді және тек төрт сауда кемесін тапты. Олар Алесундтан кетіп бара жатқанда, III топтың демонстрациялық қанаты 1 (Lehrgeschwader 1) оншақты бомбалаушылары сәтсіз шабуыл жасады. Келесі күні таңертең олар солтүстікке, Намсос аймағына, одақтастардың қонуына жарамдылығын тексеруге және жергілікті норвегиялық күштермен үйлестіруге бұйрық алды. Кемежайдың жағдайы жеткіліксіз деп бағаланды және әскерлерді басқа жерге түсіріп, Намсоста түсіру үшін эсминецтерге ауыстыру керек болды. Адмиралтейство теңізде болған 148-ші жаяу әскер бригадасын Лильесонадағы зәкірге бағыттауға бұйрық берді; оның әскер кемелері 16 сәуірде таңертең сол жерге келіп, май құюды аяқтағаннан кейін әскерлерін эсминецтерге ауыстыруды бастады. Намсос аймағындағы күштердің қолбасшысы генерал-майор Адриан Картон де Виарт та Афридиге көшіп барды. Сол түстен кейін Люфтваффе бомбалаушыларының жарты десяны тасымалдауды бұзды, бірақ олардың жалғыз жетістігі - Афридидің қасы арқылы бірнеше бөлшектерді жіберу болды. Сол түні эсминецтер өздерінің әскерлерін түсірді, ал қалған әскерлер келесі күні кешке келді. Эсминецтер мен олардың қоршау крейсерлері 19 сәуірде үйге қайтуға бұйырылды, ал Африди Картон де Виартты ұшуға қарсы крейсерге ауыстырды. Африди және тағы төрт эсминец 27 сәуірде Люфтваффе тарапынан қатты шабуылға ұшыраған Андальснес пен Молдеге кішкентай жабдықтау конвойын алып барды, сондықтан екі кеме түсіруді аяқтамай жатып, өз миссиясын тоқтатуға мәжбүр болды. Бұрынғы қала өртеніп, кемелерге тек сынықтар тиді. Олар келесі күні кері шегінген кезде тағы да шабуылға ұшырады. Намсос кампаниясындағы одақтастардың жеңілісі оларды аман қалғандарды эвакуациялауға мәжбүр етті. Африди 1 мамырда Намсенфьорденің кіреберісіне келген әскер тасымалдау кемелерінің эскортында болды, оларды алып кетуге келді, бірақ тым қалың тұман оларды келесі күнгейінше кешіктірді. 2 мамыр кешінде эсминец ауыр крейсерді және үш француз әскер тасымалдау кемесін Намсосқа бастап әкелді. Екі кеме портына тоқтады, ал үшіншісі мен "Йорк" эсминецтер мен траулерлердің көмегімен әскерлерді тасымалдауға мәжбүр болды. Барлық кемелер, Афридиден басқа, сағат 02:30-да кетті, бірақ ол портқа соңғы күштердің жеткеніне дейін, сағат 03:15-ке дейін күтті. Немістер эвакуациялық конвойды сол таңертең ерте байқап алды және Люфтваффе шабуылдары сағат 08:45-те басталды. Сағат 10:00-де I топтың, бомбалаушылық қанат 1 (Sturzkampfgeschwader 1) "Юнкерс Ю 87" "Штука" пикиру бомбалаушысы француз эсминеці "Бизонды" бомбамен соқты, нәтижесінде оның алдыңғы маңызы жарылып кетті. Африди және эсминецтер "Бизонға" көмекке келді және екі әуе шабуылынан қорғалды, аман қалғандарды құтқару кезінде. Африди сағат 12:00-ге қарай "Бизонды" торпедамен екі рет сәтті соқпағаннан кейін атып батырды және 69 аман қалған адаммен аймақтан кетті. Ол сағат 14:00-де конвойға қайта қосылғанда, тағы бір пикиру шабуылы басталды. Кемеге әр жағынан пикирлейтін "Штукалар" нысана алды, қашқындардың әрекетін тиімсіз етті. Ол екі бомбаға түсті, біреуі сымсыз телеграф кеңсесінен өтіп, алдыңғы қазандық бөлмесінің жанында жарылды, екіншісі көпірдің алдына түсіп, палубаның арт жағында күшті өрттің басталуына себеп болды. "Империал" сол жағынан, ал "Мач" оң жағынан аман қалғандарды алып жүру үшін жақындады. Сағат 14:45-те Африди мұртымен суға батып, 52 экипаж мүшесі қаза болды. Åндalsnes және Намсостан эвакуацияланған күштің арасында тек 13 әскер қаза тапты, ал "Бизоннан" құтқарылған 69 француздың 30-ы қаза болды.

When Britain declared war on Germany on 3 September, Afridi was still in the Red Sea. As Italy took steps to prove her neutrality, the destroyers were released from their mission and returned to Alexandria where they began escorting convoys and conducting contraband inspections of non British ships. This was not the best use of the Tribals and the 4th DF was ordered back to England in October. It was based at Immingham on the Humber and mostly escorted convoys up and down the eastern coast of Britain. The flotilla was transferred to Rosyth, Scotland, to carry out convoy escort duties between the UK and Norway in December. Cresswell was relieved by Captain Philip Vian on 31 December. By January 1940, a number of defects had become noticeable, including leaks and problems with turbine blades that caused Afridi to begin a refit at a commercial shipyard in West Hartlepool on 17 January. Vian decided that Captain Robert Sherbrooke of Cossack needed some leave and so exchanged ships with him for the duration of the refit which lasted until 19 March. The 4th DF was then allocated to Plan R 4, a preemptive occupation of cities in western Norway after a German invasion had begun, and was tasked to escort the troop laden ships of the 1st Cruiser Squadron to Bergen and Stavanger. The Germans decided to move first and occupied most Norwegian ports in a sea and airborne assault (Operation Weserübung) on 9 April that took both the Norwegians and the Allies by surprise. Receiving word that the Royal Air Force had attacked north bound German warships in the North Sea on 7 April, the Home Fleet put to sea that evening. The 2nd Cruiser Squadron departed Rosyth with its two light cruisers, escorted by Afridi and the 4th DF, with orders to sweep through the North Sea before rendezvousing with the main body of the Home Fleet. On the morning of 9 April the 4th DF, minus , was tasked with attacking Bergen, covered by the 18th Cruiser Squadron, but the Admiralty cancelled the attack that afternoon when it received reports that two German light cruisers were in port. As the British ships were falling back on the main body of the Home Fleet, they were attacked by 88 bombers of Bomber Wing 26 (Kampfgeschwader 26) and Bomber Wing 30 (Kampfgeschwader 30), sinking Gurkha and lightly damaging the battleship
After refuelling at Scapa Flow the following day, Afridi, five of her sisters and two light cruisers departed on the evening of 11 April, arriving off Stadlandet the following morning. The destroyers were split up to search the area for German ships before rendezvousing with the cruisers at dusk, but an inaccurate spot report of a German battlecruiser and cruiser that afternoon, interrupted the searches when the destroyers were recalled. On the morning of 13 April the destroyers were sent to search the Romsdalsfjord and only found four merchant ships. As they were leaving Ålesund they were unsuccessfully attacked by a dozen bombers from III Group, Demonstration Wing 1 (Lehrgeschwader 1). The following morning they were ordered north to the Namsos area to examine its suitability for an Allied landing and to coordinate with local Norwegian forces. Harbour facilities were assessed as inadequate and that troops should be landed elsewhere and transferred to destroyers for off loading at Namsos. The Admiralty ordered that the 148th Infantry Brigade, already at sea, to be diverted to the anchorage at Lillesjona; its troopships arrived there at dawn on 16 April and began transferring their troops to the destroyers after they had completed refuelling. Major General Adrian Carton de Wiart, commander of the Namsos area forces, also moved from to Afridi. Half a dozen Luftwaffe bombers disrupted the transfer that afternoon, but their only success was to put some fragments through Afridis bow. The destroyers unloaded their troops that night and the rest of the troops arrived the following evening. The destroyers and their covering cruisers were ordered home on 19 April and Afridi transferred Carton de Wiart to the anti aircraft cruiser before departing. Afridi and four other destroyers escorted a small supply convoy to Åndalsnes and Molde that was so heavily attacked by the Luftwaffe on 27 April that they had to abort their mission before two of the ships could complete their unloading. The former town was set on fire, but the ships only suffered splinter damage. They were attacked again the following day as they withdrew. The Allied defeat during the Namsos Campaign forced them to evacuate the survivors. Afridi was one of the escorts for the troopships that arrived at the entrance to the Namsenfjorden on 1 May to take them off, but thick fog delayed them until the following day. On the evening of 2 May, the destroyer led the heavy cruiser and three French troopships to Namsos. Two transports were able to dock in the harbour, but the third and York had to have the troops ferried to them by the destroyers and trawlers. All the ships except Afridi departed at 02:30, but she waited until 03:15 for the rearguard to reach the port before leaving herself. The Germans spotted the evacuation convoy early that morning and Luftwaffe attacks began around 08:45. At 10:00 a Junkers Ju 87 "Stuka" dive bomber of I Group, Dive bomber Wing 1 (Sturzkampfgeschwader 1) hit the French destroyer Bison with a bomb that caused her forward magazine to explode. Afridi and the destroyers and went to her aid and fought off two more air attacks while rescuing survivors. Afridi sank Bison by gunfire around noon after twice missing with torpedoes and departed the area with 69 survivors on board. When she rejoined the convoy at 14:00, another dive bombing attack developed. The ship was targeted by more Stukas diving from each side, making evasive manoeuvres ineffectual. She was hit by two bombs, one passing through the wireless telegraphy office and exploding beside the forward boiler room, the second hitting just forward of the bridge and starting a severe fire at the after end of the mess decks. Imperial came alongside to port and to starboard to take aboard survivors. At 14:45 hours, Afridi capsized and sank bow first with the loss of 52 crewmen at Thirteen soldiers were also lost—the only casualties among the whole force evacuated from Åndalsnes and Namsos–and 30 of the 69 Frenchmen she had picked up from Bison.