Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Тау тапирі, сондай-ақ Анд тапирі немесе жүнді тапирі (Tapirus pinchaque) деп те аталады, тапирлердің кеңінен танылған төрт түрінің ең кішісі болып табылады. Ол Оңтүстік Американың солтүстік-батысындағы Анд тауларының белгілі бір бөліктерінде ғана кездеседі. Осылайша, ол тропикалық жаңбырлы ормандардан тыс жерде табиғатта тіршілік ететін жалғыз тапир түрі. Оны басқа тапирлерден қалың жүнді түктері және ақ еріндерімен оңай ажыратуға болады. Түрдің атауы "La Pinchaque" деген сөзден шыққан, ол тау тапирімен бірге мекендейтін қиял жекпарлық аң.
The mountain tapir, also known as the Andean tapir or woolly tapir (Tapirus pinchaque), is the smallest of the four widely recognized species of tapir. It is found only in certain portions of the Andean Mountain Range in northwestern South America. As such, it is the only tapir species to live outside of tropical rainforests in the wild. It is most easily distinguished from other tapirs by its thick woolly coat and white lips. The species name comes from the term "La Pinchaque", an imaginary beast said to inhabit the same regions as the mountain tapir.
Сипаттама
Тау тапирі қара немесе өте қоңыр түсті болады, кейде қара түсті түктерінің арасында ақшыл түктер кездеседі. Түгі құрсақ бөлігінде, анальды аймақта және жақтарында айқын ағарады. Еріндерінің айналасында анық ақ жолақ жүреді, бірақ оның кеңдігі әртүрлі болуы мүмкін, сондай-ақ құлақтарының үстіңгі бетінде де әдетте ақ жолақтар болады. Ересектердің арт жағында жұптасқан, терісі жалаңаш бөліктері болады, бұл олардың жыныстық жетілуін көрсетуге көмектеседі. Көздері бастапқыда көк түсті, бірақ жануар өскен сайын ашық қоңыр түске өзгереді. Барлық басқа тапир түрлерінен айырмашылығы, оның түгі ұзын және жұмсақ, әсіресе құрсақ және қабырға бөліктерінде, кейбір жекелемелерде 1 метрге дейін жетеді. Ересектердің ұзындығы шамамен 1,8-2,4 метр, ал иық биіктігі 90-120 см шамасында болады. Олардың салмағы 130-170 кг аралығында, ал екі жыныс та шамамен бірдей болғанымен, ұрғашылар еркектерге қарағанда 10-20 кг салмаулырақ болады. Басқа тапирлер сияқты, олардың да құйрықтары қысқа және жуан, ал хоботы ұзын және иілгіш. Әр алдыңғы аяғында төрт, артқы аяғында үш саусағы бар, әр саусағында үлкен тырнақтары мен жұмсақ табандықтары болады. Әр саусақтың үстінен ашық қызғылт немесе сұр түсті тері бөлігі көрінеді. Жаңа туған тау тапирінің салмағы шамамен 5-8 кг, түсі қоңыр, сарғыш ақ дақтар мен жолақтармен өрнектелген. Ересектер сияқты, тау тапирінің балаларының да қалың, жұмсақ түктері болады, ол оларды жылы ұстауға көмектеседі. Емшектен айыру шамамен үш айлық жастан басталады. Жастық түсі бір жылдан кейін солғып қалады, бірақ анасы баласына шамамен 18 ай бойы күтім көрсетеді. Тау тапирі үш жасқа келгенде жыныстық жетіледі және тұтқындық жағдайында 27 жылға дейін өмір сүруі мүмкін.
Mountain tapirs are black or very dark brown, with occasional pale hairs flecked in amongst the darker fur. The fur becomes noticeably paler on the underside, around the anal region, and on the cheeks. A distinct white band runs around the lips, although it may vary in extent, and there are usually also white bands along the upper surface of the ears. In adults, the rump has paired patches of bare skin, which may help to indicate sexual maturity. The eyes are initially blue, but change to a pale brown as the animal ages. Unlike all other species of tapir, the fur is long and woolly, especially on the underside and flanks, reaching or more in some individuals. Adults are usually around in length and in height at the shoulder. They typically weigh between , and while the sexes are of similar size, females tend to be around heavier than the males. Like the other types of tapir, they have small, stubby tails and long, flexible proboscises. They have four toes on each front foot and three toes on each back foot, each with large nails and supported by a padded sole. A patch of bare skin, pale pink or grey in colour, extends just above each toe. Newborn mountain tapirs weigh about and have a brown coat with yellowish white spots and stripes. Like adults, baby mountain tapirs have thick, woolly fur to help keep them warm. Weaning begins at around three months of age. The immature coloration fades after about a year, but the mother continues to care for her young for around 18 months. Mountain tapirs reach sexual maturity at age three and have lived up to 27 years in captivity.
Мінез-құлық
Тау тапирі өз түрінің басқа мүшелерімен қарымдасқанда жоғары дыбысты сыбызғымен хабарласады, ал еркектері кейде есіктікке шыққан аналықтар үшін бір-бірінің артқы аяқтарын шабуға тырысады. Бірақ көбінесе тау тапирлері ұялшақ болып, жалғыз өмір сүреді, олар олардың ояу сағаттарын тапир жолдарымен өздеріне тамақ іздеуге жұмсайды. Олардың дене бітіміне қарамастан, олар тығыз жапырақтардың арасымен, төбелі мекендерінің тік беткейлерімен және суда оңай қозғалады, онда олар көбінесе суға тонып, жүзеді. Тау тапирлері көбінесе кезбе тіршілік етеді, бірақ күндіз басқа тапир түрлеріне қарағанда белсендірек болады. Олар шамамен түнгі жартыдан таңға дейін ұйықтайды, сондай-ақ күннің ең ыстық уақытында түстен кейін бірнеше сағат бойы қосымша демалыс алады және тығыз өсімдік жамылғысы бар жерлерде ұйықтағанды ұнатады. Еркектер өз аумақтарын көбінесе нәжіс, несеп және ағаштарды ысқылау арқылы белгілейді, ал әйелдер де кейде осы әрекеттерге қатысады. Жеке тұлғалардың аумақтары көбінесе бір-бірімен жабысып жатады, әр жануардан 100 000-нан астам жерді иеленеді, ал әйелдердің аумақтары еркектерге қарағанда ірілеу болады. Тау тапирінің танылған қосалқы түрлері жоқ. Перуде ол Табаконас-Намбале ұлттық қауіпсіздік аймағында қорғалады. Бұл түрдің сәтті көбейіп, сау популяциясын сақтауы үшін оқшауланған учаскелер емес, бұлтты орман мен парманың үздіксіз кеңістіктері қажет, және бұл кедергі жойылып бара жатқан жануарды қорғауға тырысатын табиғат қорғаушылар үшін үлкен алаңдаушылық тудырады.
When around other members of their species, mountain tapirs communicate through high pitched whistles, and the males occasionally fight over estrous females by trying to bite each other's rear legs. But for the most part, mountain tapirs are shy and lead solitary lives, spending their waking hours foraging for food on their own along well worn tapir paths. Despite their bulk, they travel easily through dense foliage, up the steep slopes of their hilly habitats, and in water, where they often wallow and swim. Mountain tapirs are generally crepuscular, although they are more active during the day than other species of tapirs. They sleep from roughly midnight to dawn, with an additional resting period during the hottest time of the day for a few hours after noon, and prefer to bed down in areas with heavy vegetation cover. Males will frequently mark their territory with dung piles, urine, and rubbings on trees, and females will sometimes engage in these behaviors, as well. The territories of individuals usually overlap, with each animal claiming over , and females tend to have larger territories than males. The mountain tapir has no recognised subspecies. In Peru, it is protected in the National Sanctuary Tabaconas Namballe. The species needs continuous stretches of cloud forest and páramo, rather than isolated patches, to successfully breed and maintain a healthy population, and this obstacle is a major concern for conservationists trying to protect the endangered animal.
Эволюция
Тау тапирі – қазіргі тапир түрлерінің арасында ең аз маманданған түрі және Миоценнің басында туыстың пайда болуынан бері ең аз өзгерген. Генетикалық зерттеулер көрсеткендей, тау тапирі ең жақын туысы – Бразилия тапирінен Плиоценнің соңында, шамамен үш миллион жыл бұрын бөлініп шыққан. Бұл Панама мойынының қалыптасуынан кейін көп ұзамай болған, бұл екі тірі түрдің ата-бабаларына Ұлы Америкалық алмасудың бір бөлігі ретінде Орталық Америкадағы бастапқы орналасқан жерлерінен оңтүстікке қарай көшуге мүмкіндік берді. Дегенмен, қазіргі түрлер, көбінесе, осы ерте көші-қоннан кейін Анд тауларында пайда болған. Канадада, Лэнгли, Британ Колумбиясы, Маунтин-Вью сақтау және өсіру орталығында бір жұп тапир ұсталады. Тұтқындағы тоғыз жеке тұлға – бар болғаны екі негізін қалаушы жануардың ұрпақтары. Бұл генетикалық әртүрліліктің жетіспеушілігін көрсетеді және олардың тұтқындық жағдайындағы болашақ өміріне жағымсыз әсер етуі мүмкін. Бұл түрді ұстап тұрған үш зообақ тау тапирінің қалған жабайы популяцияларын қорғау үшін жұмыс істеп жатыр. Сан-Франциско зообағынан Кали зообағына екі тау тапирі жіберілді, осылайша олар табиғи ареалдағы жалғыз тұтқын тапирлерге айналды; бір еркек Питалитода ұсталып тұр, оны Кали зообағына көшіруге болады, сонда олар көбейту жұмыстарын жүргізе алады.
The mountain tapir is the least specialised of the living species of tapir, and has changed the least since the origin of the genus in the early Miocene. Genetic studies have shown that mountain tapirs diverged from its closest relative, the Brazilian tapir, in the late Pliocene, around three million years ago. This would have been shortly after the formation of the Panamanian Isthmus, allowing the ancestors of the two living species to migrate southward from their respective points of origin in Central America as part of the Great American Interchange. However, the modern species most likely originated in the Andes, some time after this early migration. In Canada, a mating pair is kept in Langley, BC, at the Mountain View Conservation and Breeding Centre. The nine individuals in captivity are descendants of just two founder animals. This represents a distinct lack of genetic diversity and may not bode well for their continued existence in captivity. The three zoos that house this species are working to ensure that the remaining wild populations of mountain tapirs are protected. Two mountain tapirs were sent from San Francisco Zoo to Cali Zoo, making them be the only captive tapirs in their natural home range; one male is kept in Pitalito, it could be moved to the Cali Zoo to make a breeding pair.