Үстірт – Түрікменстан, Өзбекстан және Қазақстанның трансшекара сазды шөлі
Ustyurt Plateau
Үстірт – Түрікменстан, Өзбекстан және Қазақстан аумағында орналасқан құмды-балшықты шөл. Мал шаруашылығымен айналысады, географиясы мен биіктігі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрікменстан, Өзбекстан және Қазақстан үшеуі ортақ пайдаланатын трансшекаралық сазды шөл – Устюрт немесе Уст-Юрт ( ; ; ; – жазық төбе, плато). Осы платода жартылай көшпенді халық қой, ешкі және түйе өсіреді.
Transboundary clay desert shared by Turkmenistan, Uzbekistan and Kazakhstan
The Ustyurt or Ust Yurt (from ; ; ; — flat hill, plateau) is a transboundary clay desert shared by Turkmenistan, Uzbekistan and Kazakhstan. The plateau's semi nomadic population raises sheep, goats, and camels.
География
Устюрт батыста Каспий теңізінің Өлі Күлтүгі, Манғышлақ түбегі және Кара-Боғаз Голы аралығында, ал шығыста Арал теңізі, Амударья дельтасы және Сарығамыш көлі арасында орналасқан. Ол шамамен созылады, орташа биіктігі құрайды. Оның ең биік нүктесі оңтүстік-батысында 1200 фут (366 м) биіктікке жетеді. Солтүстік-шығыс жағынан Арал теңізіне және оны қоршаған жазыққа тік құлдырайды. Устюрт үстіртінің көп бөлігінде тік жартастар – "шыңдар" орналасқан. Шығыс жағынан ол Арал теңізінің тарихи батыс жағалауын қамтиды. Оңтүстік аймақта Куня-Дарья аллювиалды жазығына және Узбой өзенінің аңғарына дейін созылады, ал батыста Карыңжарық төмендігіне жетеді. Солтүстікке қарай Солтүстік Каспий теңізінің Қарақұм құмдарын және Каспий маңы ойпатын қамтиды. Устюрт шыңдары көбінесе әртүрлі түсті қабаттарға ие, олар ақшыл қызғылт, көк, мөлдір ақ сияқты түстерде болады және әдемі ландшафттарды құрай алады.
The Ustyurt is located between the Dead Kultuk, Mangyshlak Peninsula and Kara Bogaz Gol of the Caspian Sea to the west, and the Aral Sea, Amudarya Delta and Sarygamysh Lake to the east. It extends roughly , with an average altitude of Its highest point rises to 1200 feet (366 m) in the south west. At its northeastern edge it drops steeply to the Aral Sea and the surrounding plain. The Ustyurt Plateau is bounded by steep cliffs called chinks nearly from everywhere. To the east, it encompasses the historical western shoreline of the Aral Sea. In the southern region, it extends to the Kunya Darya alluvial plain and the valley of the Uzboy, while in the west, it reaches the Karynyaryk depression. To the north, it spans the Karakum sands of the North Caspian Sea and includes the Caspian Depression. Ustyurt chinks often have multicolored layers, with colors of pale pink, blue, clear white, etc., and can form fancy landscapes.
Қорғалатын аумақтар
Қазақстан 1984 жылғы шілдеде Маңғыстау облысының оңтүстігіндегі Ералиев ауданында 223 300 гектар жерді алып жатқан Үстірт табиғи қорығын құрды. Ол Үстірт тау қойы және Сайга антилопасы сияқты сирек кездесетін жануарлар мен өсімдіктерді сақтауға арналған. Оның ерекшеліктерінің қатарында Шеркала тауы және Шетпе қаласының жанындағы Торыш ("Доптар алқабы") аймағындағы конгломераттар бар.
Kazakhstan created the Ustyurt Nature Reserve (223,300 hectares) in July, 1984 in the south of Mangystausky district in Eralievsky region. It preserves rare fauna and flora such as the Ustyurt Mountain sheep and the Saiga antelope. Among its features are Sherkala Mountain and the concretions found in the Torysh ('Valley of Balls') near the town of Shetpe.