Кіріспе

Британдық саясаткер Эдвард Кардуэлл, 1-ші виконт Кардуэлл (24 шілде 1813 – 15 ақпан 1886) – 19 ғасырдың ортасында Пилит және Либералдық партияларындағы көрнекті британдық саясаткер. Ол 1868 жылдан 1874 жылға дейінгі Соғыс министрі қызметімен және Уильям Эварт Гладстонның қолдауымен Кардуэлл реформаларын енгізгенімен ең көп есте қалады. Реформаның мақсаты – Соғыс министрлігінің билігін орталықтандыру, офицерлік шендерді сатып алуды тоқтату және қатарына жазылғандар үшін қысқа мерзімді қызметтерді белгілеп, Ұлыбританияда резервтік күштер құру болды.

Өмірбаян және білім

Кардуэлл Ливерпульдік саудагер Джон Генри Кардуэлл мен Ричард Бирлидің қызы Елизаветаның ұлы болды. Ол 1835 жылы Оксфорд университетінің Винчестер және Баллиол колледжінде білім алды және диплом алды. 1838 жылы ол "Ішкі ғибадатханада" адвокаттық қызметке қабылданды.

Қайта сайлану және қайта оралу

Осы жылдар ішінде Кардуэлл парламентте орыннан орынға көшті. 1847 жылы ол Ливерпульден парламент депутаты болып сайланды. 1852 жылы Ливерпуль және Айршир округтерінен сайлауда жеңіліске ұшырады, бірақ Оксфордта мандат алды. 1857 жылы Оксфордтан сайлауда жеңілді, бірақ көп ұзамай орын үшін қайта сайлау өтті, оған ол жеңіске жетті (Уильям Макеписс Такеррейді басып озды).

Либералды депутаттар

Осы кезде Пилиттер фракциясы 1850-ші жылдардың аяғында тарап, Уигтермен толыққандай бірігіп кетті. Бұрынғы Тори партиясының және Виг партиясының оппозицияда болған топтары бірігіп Либералдық партияны (Ұлыбритания) құрды, ал Кардуэлл 1859 жылы жаңа Либералдық партияның толық құқықты мүшесі атанды.

Палмерстон үкіметі

Кардуэлл Лорд Палмерстонның кабинетіне Ирландияның бас хатшысы болып қосылып, кеңсеге тез оралды. 1864 жылы Кардуэлл Колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды және либералдар 1866 жылы биліктен қуылғанға дейін осы лауазымды сақтап қалды.

Гладстон үкіметі

Либералдылар 1868 жылғы сайлауда Уильям Эварт Гладстон басшылығымен қайтадан билікке келгенде, Кардуэлл өзінің мансабының ең жоғары нүктесіне жетті, Гладстонның соғыс және әскери істер жөніндегі мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды. Ол қызмет еткен алты жыл ішінде, "Кардуэлл реформалары" деп белгілі болған өзгерістерді жүзеге асырып, британ армиясын қайта ұйымдастырды, офицерлерге кәсіби талаптарды енгізді (ақы төлеп лауазым алудың орнына, еңбектерімен жоғарылау мүмкіндігін қоса алғанда) және қосымша резервтік күштер құрды. Гладстонның 1874 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырауынан кейін Кардуэлл Ланкастер графтығындағы Эллербектің виконты Кардуэлл атанды. Оның құрметке ие болуы оның саяси мансабын аяқтады.

Әскери реформа

Либералды премьер-министр Уильям Эварт Гладстон әскери істерге көп көңіл бөлмеді, бірақ ол тиімділікке ұмтылды. 1870 жылы ол армия ұйымдастыруындағы маңызды өзгерістерді Парламент арқылы қабылдады. Германияның Франциядағы керемет жеңісі пруссиялық кәсіби әскерлер жүйесінің, заманауи қару-жарақпен жабдықталған, британдық джентльмен-әскерлердің дәстүрлі жүйесінен әлдеқайда артық екенін көрсетті. Реформалар радикалды болған жоқ – олар жылдар бойы пісіп келген еді және Гладстон оларды іске асыруға мүмкіндікті пайдаланды. Мақсаты – Соғыс министрлігінің билігін орталықтандыру, офицерлік шендерді сатып алуды жою және Ұлыбританияда орналасқан резервтік күштерді құру болды. Кардуэлл (1868–1874) соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшы ретінде Гладстонның тиімділік және демократия атынан қолдаған реформаларын жобалады. 1868 жылы ол дене жазалауды жойды, соның арқасында қарапайым сарбаздың мәртебесі құрметті мансапқа жақын деңгейге көтерілді. 1870 жылы Кардуэлл жаңа сарбаздарға берілетін "сыйлық ақшаны" жойды және қатардағы жаман мінезділерді қызметтен шығарды. Ол Канада сияқты өздігінен басқарылатын колониялардан 20 мың сарбазды алып шықты, осылайша олар өзін қорғауға көмектесу керектігін түсінді. Ең радикалды өзгеріс, және Гладстонның саяси күші қажет болған өзгеріс – офицерлердің шендерді сатып алу арқылы емес, еңбегімен иелену жүйесін жою болды. Бұл жүйе бай жер иелері әскердегі орта және жоғары шендерді бақылап отырды. Лауазымға тағайындалу офицердің қабілетіне емес, отбасының байлығына байланысты болды, ал орта тапқа жол жабылды. Британ офицерлері джентльмендер мен спортшылар болуы керек еді; егер оларда әскери білім мен басшылық дағдылары болмаса, ешқандай мәселе болған жоқ. Торилердің пікірінше, офицерлер корпусын кәсіби сарапшылар үшін емес, джентльмендердің иелігінде сақтау маңызды болды. Олар соңғылары олигархияға қауіп төндіріп, әскери төңкеріс жасауы мүмкін екенін ескертті; олар авторитарлық мемлекетке қарағанда тиімсіз әскерді артық көрді. Бисмарктің жаңа Германиясының күшеюі осы антиавторитарлық саясатты үлкен империя үшін тым қауіпті етті. 1871 жылы Коммундар палатасы қазіргі иелеріне ақшалай инвестиция үшін өтемақы төлейтін заң жобасын қабылдады, бірақ Лордтар палатасы оны тоқтатты. Содан кейін Гладстон ешқандай өтемақысыз жүйені жоюға көшті, Лордтарды бастапқы заң жобасын мақұлдауға мәжбүр етті. Либералдар Гладстонның элитаға қарсылығын қолдады, Лорд Кардиганның (1797–1868) ісіне назар аударды, ол өзінің шені үшін 40 000 фунт стерлинг жұмсады және Қырым соғысында мүлдем қабілетсіз екенін көрсетті, онда ол 1854 жылы Балаклава шайқасындағы "Жеңіл бригаданың шабуылына" жетекшілік етті. Кардуэлл жалпы штаб жүйесін орнатуға жеткілікті күшті емес еді; бұл 20-шы ғасырға дейін күтуге тура келді. Ол соғыс министрлігін қайта ұйымдастырды. Ол соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшы лауазымын армияның бас қолбасшысынан жоғары қойды; қолбасшы – королеваның туысы, Кембридж герцогы және реформаларға қарсы болған адам. Қару-жарақ инспекторы мен қаржы хатшысы министрге есеп беретін негізгі бөлімдердің басшылары болды. Ополчение де реформаланды және әскерге енгізілді. Әскерге шақыру мерзімі 6 жылға қысқартылды, сондықтан айналым жоғары болды және оқытылған резервтегілердің саны көбейді. Полктарға жауынгерлерді қабылдаудың аумақтық жүйесі стандартталды және қазіргі халық санына бейімделді. Кардуэлл армияның бюджетін қысқартты, бірақ армияның күшін 25 батальонға, 156 далалық зеңбірекке және мол қоймаларға дейін арттырды, ал шетелдік қызметке арналған резервтер 3500 адамнан 36 000 адамға дейін он есеге көбейтілді.

Жеке өмір

Лорд Кардуэлл 1838 жылы Чарльз Стюарт Паркердің қызы Энниге үйленді. Олардың балалары болмады. Ол иеленді.