Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс еврей канадалық өнер сатушысы, нацистердің қудалауынан зардап шеккен (1904–1987)
German Jewish Canadian art dealer, persecuted by the Nazis (1904–1987)
Макс Стерн (1904–1987) – еврей тегінен таралған, Германияда туған өнер жинаушы, сатушы және қайырымдылық жасаушы. Ол нацистердің қудалауынан қашып, ең әуелі Лондонға, содан кейін Канадаға эмиграциялады. Германияда Стерн Дюссельдорф қаласындағы беделді Galerie Stern галереясының иесі болды. 1937 жылы нацистік үкімет оны галереясын жабуға мәжбүр етті. Галереядағы көптеген туындылар аукционда сатылып немесе нацистер тәркілегеннен кейін, ол Германиядан Лондонға қашып кетті, онда екі жыл бойы жау шетелдік ретінде ұсталды, содан кейін Канадаға эмиграциялауға рұқсат алды. Канадада ол Монреальдегі Dominion Gallery (француз тілінде Galerie Dominion) галереясын құрып, жас канадалық суретшілерді қолдады.
Max Stern (1904–1987) was a German born art collector, dealer and philanthropist of Jewish heritage who fled Nazi persecution. He emigrated to London and then Canada. In Germany, Stern owned the prestigious Galerie Stern in Düsseldorf. In 1937 he was forced by the Nazi Government to close his gallery. After many of the gallery's work were sold at auction or confiscated by the Nazis, he fled Germany to London where he was initially interned as an enemy alien for two years before being allowed to emigrate to Canada where he established Montreal's Dominion Gallery (in French, Galerie Dominion) and promoted young Canadian artists.
Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы өмір
Макс Штерн 1904 жылғы сәуір айында Германияның Мюнхен-Гладбах қаласында (қазіргі жазуы: Mönchengladbach) дүниеге келген. Оның әкесі, Джулиус Штерн, Германияда туған еврей, ол Дюссельдорфта өнер коллекционері және дилер болғанға дейін тоқыма өнеркәсібінде жұмыс істеді. Стерн Кёльн, Берлин, Вена және Парижде оқыды, 1928 жылы Бонн университетінен докторлық дәрежесін алып, өнер бизнесіне кірді. 1934 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Макс галереяның жаңа иесі болды. Антисемиттік заңдар оны құқықтарынан айырғандықтан, Стерн эмиграцияға дайындалды және 1935 жылы Лондонда галерея ашуға қол жеткізді. Нацистер билігінде Рейхтің Көркемсурет палатасы оның кәсіби аккредиттеуін жойып, Стернге Galerie Stern-дегі барлық мүлікті сатуға немесе таратуға төрт апта уақыт берді. Оның галереясы 1937 жылы «арийленді», яғни еврей емес иелікке берілді. Бұл өнер туындылары Kunsthaus Lempertz-те сатылды, 392-ші аукционда сатылымға шығарылды. Барлық туындылар сатылмады, Стерн қалғандарын жүк тасымалдаушы агент Йозеф Роггендорфқа қоймаға тапсырды. Роггендорф өнер туындыларын Дюссельдорф галереясына жақын сақтады, бірақ олардың барлығы ұлттық-социалистік үкімет тарапынан тәркіленгенге дейін.
Max Stern was born in München Gladbach (today's spelling: Mönchengladbach), Germany, in April 1904. His father, Julius Stern, was a German born Jew who worked in the textile industry, before becoming an art collector and dealer in Düsseldorf. Stern studied in Cologne, Berlin, Vienna and Paris, earning his doctorate from the University of Bonn in 1928 before entering the art business. On the death of his father, in 1934, Max became the new gallery owner. As anti Jewish laws deprived him of rights, Stern prepared for exile, managing to open a gallery in London in 1935. Under the Nazi's, The Reich Chamber of Fine Arts withdrew professional accreditation, and Stern was given four weeks to either sell or dissolve all holdings within the Galerie Stern. His gallery was Aryanized, that is transferred to non Jewish ownership in 1937 These artworks were sold in Kunsthaus Lempertz. They went on the block by their lot number, Auktion 392. Not all pieces were sold, and Stern placed those that remained in storage with shipping agent Josef Roggendorf. Roggendorf held the artwork close to the Düsseldorf gallery until it was all confiscated by the National Socialist government.
Соғыстан кейінгі
Стерн 1937 жылдың желтоқсан айында Германиядан қашып кетті, өзімен бірнеше киім салынған кішкентай чемоданды ғана алып шыққан деген хабар бар. Ол Лондондағы галереядағы әпкесіне қосылуды үміттенеді, бірақ соғыс басталғаннан кейін британдықтар оны Ман аралындағы босқындар лагерінде екі жыл бойы жау шетелдік ретінде ұстап қалды. Стерн поляк лайнері «Собиескиде» саяхаттады. Олар бірлесіп галереяны канадалық суретшілердің туындыларын таратудың басты орталығына айналдырды. Екеуі де жас және белгілі емес канадалық суретшілерді қолдаумен танылды. 1944 жыл Стерннің канадалық өнерді насихаттауы үшін ерекше маңызды жыл болды. Осы жылы ол «Жетілік тобының» төрт мүшесі мен Эмили Каррдың туындыларын жеке көрмелерде көрсетті. Стерн канадалық өнер мәдениетіне зор үлес қосты. 1940 жылдары ол жас канадалық суретшілерге келісімшарт жүйесін енгізу арқылы толық уақыт бойы сурет салуға мүмкіндік берді. Бұл жүйе бойынша суретшіге белгілі бір көлемдегі жұмыс үшін ай сайын төлем жасалады. Бұл әдіс Франция, Англия және АҚШ-та табысты қолданысқа енді.
Stern fled Germany in December 1937, reportedly carrying nothing but a small suitcase. He hoped to join his sister at the gallery in London but after the war began was interred by the British as an enemy alien in a refugee camp on the Isle of Man for two years. Stern sailed on the Polish liner Sobieski, Together, they made the gallery a focal point for the distribution of living art by Canadian artists. Both were known for promoting young and unknown Canadian art talents. 1944 was an especially important year for Stern's promotion of Canadian art. During this year, he held separate exhibitions featuring art by four members of the Group of Seven and Emily Carr. Stern made many important contributions towards Canadian art culture. In the 1940s he provided a means for young Canadian artists to paint on a full time basis by establishing a contract system. In this system, monthly payments are made to the artist in exchange for an agreed number of works. This method has since been used successfully in France, England and the United States.
Мұрагерлік және реституция талаптары
Еуропадан кеткен соң Стерн Канадада өнер бағасын көтерді. Ол 1950 жылдардың ортасынан бастап канадалық мекемелерге қайырымдылық жасады және Канаданың көптеген мұражайларына жан-жақты көмек қойды. Монреаль мекемелеріне 166-дан астам туындысын сыйлады. Стерн 1987 жылы Париждегі іссапарда қайтыс болды. Ол 1985 жылы Конкордия университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Стерн қайтыс болғаннан кейін галерея он жылдан астам уақыт бойы жұмыс істеді, 2000 жылдың желтоқсанында жабылды. 2016 жылы Макс Стернді қайта орнату жобасы екі голланд ескі шеберінің картинасын қайтарып алды: Ян Порцеллистің «Дауылды теңіздегі кемелердің қиын жағдайы» және Виллем Буйтевех кішінің «Ешкілермен ландшафт». 2017 жылы Дюссельдорфта Стерн және қайта орнату жобасы туралы жоспарланған көрме жергілікті қарсылықтарға байланысты күрт тоқтатылды, бұл қызу дауға әкелді. 2018 жылы Дюссельдорфтың Харгешэймер аукцион үйі Иоганнес Герман Куеккоктың (1778-1851) «Теңіздегі дауыл» картинасын Макс және Ирис Стерн қорының өкілдеріне, сондай-ақ оның үш университетіне – Монреальдегі Конкордия және МакГилл университеттеріне, Иерусалимдегі Еврей университетіне қайтарды. Бұл – Қор атынан табылған 18-ші картина. 2019 жылы Лемперц аукцион үйі Отто Хайхерттің (1868-1946) «Бақтағы бақытты отбасы» картинасын 1937 жылы мәжбүрлеп сатуға қатысты талапты реттеді.
Upon leaving Europe, Stern raised the level of art appreciation in Canada. He began donating to Canadian institutions in the mid 1950s and gave generously to several museums across Canada. He was especially generous to Montreal institutions, donating over 166 works. Stern died on a business trip in Paris in 1987. Honors he received included an honorary doctorate from Concordia University in 1985. The gallery continued to operate for more than a decade after Stern's death, closing in December 2000. In 2016, the Max Stern Restitution Project recovered two Dutch Old Masters paintings – Ships in Distress on a Stormy Sea by Jan Porcellis and Landscape with Goats by Willem Buytewech the Younger. In 2017, a scheduled exhibition in Düsseldorf about Stern and the Restitution Project was abruptly cancelled due to local opposition, leading to intense controversy. In 2018, Düsseldorf’s Hargesheimer Auction House restituted Storm at Sea, by Johannes Hermanus Koekkoek (1778 1851) to representatives of the Max and Iris Stern Foundation and its three university beneficiaries — Concordia University and McGill University in Montreal and Hebrew University, Jerusalem. It was the 18th painting recovered on behalf of the Foundation. In 2019 the Lempertz auction house settled a claim related to the 1937 forced sale of Happy Family in Garden by Otto Heichert (1868 1946).
Таңдалған өнер туындылары
Сурет: Ойлы қыз. Суретші: Пруденс Хьюард. Монреаль көркемсурет мұражайына сыйға берілді. Сурет: Жыртылған әйел. Суретші: Пол Эмиль Бордуас. Монреаль көркемсурет мұражайына сыйға берілді. Сурет: Көк түсті кішкентай қыз. Суретші: Жори Смит. Монреаль көркемсурет мұражайына сыйға берілді. Сурет: Дивандағы әйел. Суретші: Кис ван Донген. Монреаль көркемсурет мұражайына сыйға берілді. Сурет: Қоғамдық үй (Ucluelet). Суретші: Эмили Карр. Монреаль көркемсурет мұражайына сыйға берілді.
Painting: Pensive girl. Artist: Prudence Heward. Donated to: The Montreal Museum of Fine Arts. Painting: The Flayed Woman. Artist: Paul Emile Borduas. Donated to: The Montreal Museum of Fine Arts. Painting: Little Girl in Blue. Artist: Jori Smith. Donated to: The Montreal Museum of Fine Arts. Painting: Woman on a Sofa. Artist: Kees van Dongen. Donated to: The Montreal Museum of Fine Arts. Painting: Community House (Ucluelet). Artist: Emily Carr. Donated to: The Montreal Museum of Fine Arts.