Кіріспе

Фриц Маннхаймер (19 қыркүйек 1890 жыл - 9 тамыз 1939 жыл) – Германияда туған, 1936 жылдан бастап голланд банкирі және өнер жинаушы, Берлинде орналасқан «Мендельсон және компания» инвестициялық банкінің Амстердам филиалының директоры болды. Ол біраз уақыт бойы голланд капитал нарығының басты демеушісі болды. «Ұшқыш капиталдың королі» деп танылған ол соғыстан кейінгі Германияға несие беруді ұйымдастырушылардың бірі еді. Оның халықаралық қаржылық қызметі оған әйгілілік әкелді, мысалы, Францияның «Құрметті легион» орденінің үлкен офицері атағымен марапатталды. Оның өнер жинағы 1941 жылы Гитлерге сатылды, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін Нидерландыға қайтарылды.

Туу және жастық шағы

Штутгартта (Вюртемберг) еврей отбасында дүниеге келген ол, шарап саудагері Макс Маннхаймер мен оның әйелі Лили Сара Френкельдің ұлы еді. Ол Гейдельберг университетінде заң ғылымдарының докторы дәрежесін алып, 1936 жылы Нидерланд азаматтығын алды.

Өлім

1939 жылы 9 тамызда, үйленгеннен кейін екі ай өткен соң, Маннхаймер Амстердамдағы кеңсесінде болған кезде, белгісіз біреуден телефон қоңырауы алды, кеңседен шығып, Францияға пойызға отырып, әйелімен үйлерінде кездесті, сол күні дүние салды. Замандастары өлім себебін тез арада болжады, көптеген газеттер өз-өзіне қол жұмсаған болуы мүмкін деп жазды; бірақ Маннхаймердің денсаулығы нашар болған, себебі оның артық салмағы да бар еді. Той күніндегі жүрек ұстамасынан басқа, 1937 жылы Мысырға саяхат барысында тағы бір жүрек ұстамасынан жаймен құтылған деген хабар бар. Өліміне аз уақыт қалғанда, биік бойлы Маннхаймердің салмағы "қалыпты салмағының жартысына" дейін төмендеген деп сипатталды. Өлімнің нақты себебі қандай болса да, The New York Times және басқа да көптеген әлемдік жетекші газеттер Маннхаймердің қазасы "бірқатар құпия жағдайлармен байланысты" болды деп хабарлады. Ол қайтыс болғаннан кейін бір күн өткенде Амстердамдағы Мендельсон және компаниясы банкрот болғанын және Маннхаймердің 13 миллион гульденнен астам (қазіргі шамамен 100 миллион доллар) бағаланған жинағының көбі банктік несие есебінен қаржыландырылғанын мәлімдеді. Нидерланд пен Франциядағы үйлерінде сақталған Маннхаймердің өнер туындылары (Шарден, Фрагонар, Уотто, Рубенс сияқты суретшілердің жұмыстары, кем дегенде бір жалған Вермеер, алтын реликвиарлық бюсттер, гобелендер, Мейсен фарфоры және Иудаика, соның ішінде "Емен ағашы менорасы" деп аталатын шамамен 1800 жылғы Ханука шамдары) және оның 18 ғасырлық жиһаздары (көбісі американдық декораторы Эльзи де Вольф және париждік декоратор Стефан Будин арқылы сатып алынған) банк тәркіледі. Мендельсон және компаниясының тарихында айтылғандай, "Амстердам филиалы директорының қате болжамдарына байланысты қызметін тоқтатуға мәжбүр болды".

Банктің жойылуы, өнер коллекциясының таралуы

Мендельсон фирмасының барлық бөлігі сол жылы нацистер тарапынан күштеп таратылды – оның активтері Deutsche Bank-ке ауыстырылды, ал Маннхаймердің көптеген өнер туындыларын 1941 жылы Нидерландыға жасалған неміс шапқыншылығынан кейін Адольф Гитлер сатып алды. Коллекциядағы басқа туындылар Маннхаймердің жесірі соғыс аяқталғанға дейін Англияда және Францияның Виши қаласында сақтады. Маннхаймер коллекциясының басым бөлігі 1952 жылы Германиядан қайтарылғаннан кейін Риксмузейге қосылды; бірақ музей Голландия Қаржы министрлігінің бұйрығымен коллекцияның жартысын сатуға мәжбүр болды. Қызықтайы, Маннхаймердің Амстердамдағы үйі қазір Риксмузей кеңселерінің бірі ретінде пайдаланылуда. Метрополитен өнер мұражайы Маннхаймер коллекциясының шедеврлерінің бірі – Жан Батист Симеон Шарденнің шамамен 1734 жылы салған «Көпіршік үрлейтін жас жігіт» (сонымен қатар «Көпіршіктер») картинасына ие; ол 1949 жылы мұражайға Wildenstein & Co. өнер сатушыларымен сатылды, олар 1946 жылы Францияға қайтарылғаннан кейін картинаны сатып алған болатын.