Кіріспе

Бабтың әйелі, бабизм дінінің негізін қалаушы Кхадихи Сұлтан Бағұм (1822 – 1882 жылдың 15 қыркүйегі) – Бабтың әйелі. Оны кейде Кхадижи Бағұм, Кхадижи Биғұм немесе Кхадижи Ханум деп те атайды.

Өмірбаян

Ата-анасының екінші қызы Хадидж Багум 1822 жылы Ширазда Хадидж Сұлтан Ширази деген атпен дүниеге келді. "Багум" (мәнісі "ханым") деген атау оның есімінің бөлігі емес, құрмет көрсету белгісі ретінде түсінілуі керек. Оның әкесі, Ақа Мир Әли, Бушерден тауар импорттаумен айналысқан саудагер болған, ол отбасының сауда бизнесіне үлес қосса да, мүшелері арасында ең жетістіксіз болды. Хадидждің анасы, Жахрумдық Хажи Биби, Хадидждің әкесіне үйленер алдында жесір қалған. Анасының бұрынғы некесінен Хадидждің Мұхаммед Михди есімді белгілі ақыны және кейін Бабтың балалық шағында оны қорғаған Хажи Мирза Сийид Әлиге үйленген әпкесі болды. Хадиджтің үш туысы болды: екі ағасы – Хажи Мирза Әбуль Қасим, ол отбасылық сауда дәстүрін жалғастырды, және Хажи Мирза Сийид Хасан, ол медицинаны оқытып, сонымен қатар дінтануды зерттеді. Сонымен қатар, оның Захра есімді бір сіңлісі де болды. Бала кезінде Хадидж Бабпен жақсы таныс болды, себебі олар бірнеше буыннан туысқандық байланыста болған және жиі ойнайтын. Бірақ олар үлкейген кезде, қоғамдық әдет-ғұрыптар олардың енді кездеспеуін талап етті. Баб ересек болғаннан кейін Кербелаға ұзақ қажылық сапарлар жасады, бұл оның анасына қиындық туғызды. Ол 23 жастағы Бабты Ширазға бекітудің жолын іздеді, нәтижесінде Хадидж Багуммен оның некесі асығыс ресімделді, мүмкін оны қаладан кетуден тоқтату мақсатында.

Некелік өмір және дамуы

25 тамыз күні 1842 жылы 20 жастағы Хадиже Багум Шаразда Бабқа үйленді. Тойды қаланың имамы, Шейх Әбу Тураб өткізді. Жаңа үйленген жұбайлар Бабтың анасы Фатиме Багуммен бірге қарапайым үйге қоныстанды. 1843 жылы Хадиже олардың жалғыз ұлын, Ахмадты дүниеге әкелді, бірақ ол бірнеше айдан кейін қайтыс болды. Ахмад бастапқыда Шираздағы Биби Духтаран маңына жерленді, бірақ кейін оның денесі басқа жерге көшірілді. Бала туғанда Хадижеге үлкен қиындықтар туды, оның өміріне қауіп төнді және ол енді бала көтере алмады. Жалғыз баласынан айырылған Хадиже терең қайғыға батты, бірақ Баб оған жұбаныш беріп, ұлының жұмақта орын алғанын айтты. Оның жалғыз баласының өлімі оны қатты күйзелтті, Баб оны сабырға шақырып, ұлының жұмақта екенін жеткізді. Кейін Хадиже некелерінің алғашқы күндерін еске алып, олар өміріндегі ең бақытты сәттер болғанын айтты. Хадиже 1844 жылдың сәуір айының басында Мулла Хусейнге жариялау жасамас бұрын күйеуінің аянға ие болғандығына куә болды. Күйеуі қауіпсіздік үшін Исфаханға кеткеннен кейін, ол Бабтың анасымен және оның сенімді серігі, африкалық қызметші Фиддимен жалғыз қалды. Ол күйеуінен алыс болса да, оның жіберген хаттарынан күш алып, олардың махаббатына көз жеткізді. Хадиже мен Фатиме Багум үшін Баб туралы жаңалықтар сирек болды. Отбасы мүшелері Бабпен байланысы үшін көбінесе реніш пен ұялғандық сезімдеріне толы болды, Хадижеден алшақтады. Тек оның әпкесі Захра ғана қарапайым шаруа киімін киіп, Баб туралы хабар әкелуге батылдық танытты. Бабты ату арқылы өлтірген кезде Хадиже 28 жасқа толды және жесір қалды. Одан кейін ол әпкесі Захраның үйіне көшіп өтті. Оның денсаулығы үшін алаңдаған үйдің ер адамдары Бабтың өлімін одан және оның анасынан шамамен бір жыл бойы жасыруды жөн көрді. Бірақ Бабтың ағасы мен 18 жасар ұлының қайтысынан кейін құпияны сақтау мүмкін болмады. Әйелдер қатты қайғыға батты, үш ер адамды бірге жоқтады. Бабтың анасы үлкен қорқынышқа ұшырап, Кербелаға кетуге шешім қабылдады. Бұл Хадиженің енді тек Фидди мен әпкесіне ғана тәуелді болуын білдірді. "Оның Шираздан кетуі менің қайғы-қасіретімді арттырып, жүрегімді терең қайғыға толы етті. Менің жанымда махаббат, мейірім және қамқорлықпен мені жылдар бойы қолдаған жұбатушы болмады", - деді ол.

Кейінгі өмірі

Оның өзінің кейінгі естеліктерінде, Баб өзінің Мулла Хусейнге миссиясын жариялағанға дейін оның діни мәртебесін таныған екен. Кейін ол Бахаулланың дәуірін мойындап, бахаи дініне кірді. Ширазға оралғаннан кейін бұрынғы үйінде тұрып, Бахаулламен хат алмасып жүрді. Бахаилер оны өте құрметтеді, Бахауллаға сапарлаған көптеген адамдар оны көруге келді. Бір күні Исфаханнан келген өте жас Фатимих Нахри ағасымен бірге келді. "Олар он бес күн қонақтап, менің өмірімдегі ең бақытты күндерім болды" деп ол кейін ойлады. Кейіннен ол 1882 жылы Яздтан келетін жүрегіндегі туысымен бірге Бахауллаға бару үшін Аккаға сапар жасау жоспарлаған. Бірақ, туысы тікелей Османдық Сирияға кеткен соң, әйелдер жалғыз саяхаттауға болмайтындықтан, ол бара алмады. Бұл жаңалықты естігеннен кейін денсаулығы күрт нашарлады. Ол 1882 жылдың 15 қыркүйегінде алпыс жасында қайтыс болды және Ширазға жерленді. Сол түні оның адал қызметшісі және жақын досы, Африкадан келген Фидди де қайтыс болды. Китаб-и Бади'де Бахаулла оған Хайру'н Ниса (Әйелдердің ең ізгісі) деген лақап атты берді және Бабтың анасы Фатими Багумнан басқа ешбір әйелге осы лақапты қабылдауға рұхсат бермеді.