Ислам ғалымдары
-
12 ғасырдағы дін және философия ғалымы Фахруддин Рази
Фахруддин Рази: 12 ғ. Ирандық теолог, философ, ғылымның көп саласындағы сардар. Әлемнің көптігі туралы идеяның алғашқы жақтаушысы, саяхаттар мен дін туралы еңбектер авторы.
-
Шайхы әлиәсінің ізбасары: Сәйід Казым Раштының өмірі мен қызметі
Сәйід Казым Рашты – шейхылық қозғалысының көшбасшысы, шейх Ахмад әл-Ахсаиінің ізбасары. Махди мен Масихтің келуін болжаған ғалым. Тарих, дін.
-
Насыми: Әзірбайжан ақыны және оның мұрасы
Насими: әзірбайжан ақыны, 14-15 ғ. әдебиетінің көрнекті тұлғасы. Суфизм, Хуруфизм ағымдары, өлеңдері, өмірі мен трагикалық соңы туралы ақпарат.
-
12 ғасырдың парсы ақыны Низами Гянджеви өмірі мен шығармашылығы
Нызамы – 12 ғасырдағы парсы ақыны. Өмірі, тегі, анасының күрд екендігі, білімі туралы мәліметтер. Әдебиеттегі орны мен еңбектері.
-
Селжұқ әулетінің саяхатшысы, саясаткер және уәзірі Низам әл-Мүлк
Нызам әл-Мүлк (1018-1092): Сәлжүк әмірі, саяхатшы, философ, визир. Ислам тарихындағы маңызды мемлекеттік қайраткер, медреселер жүйесін құрған.
-
Әсади Туси: Өмірі мен «Гаршаспнаме» эпосы
Әбу Наср Асади Туси – 11 ғасырдағы парсы ақыны, тілші, «Гаршаспнаме» эпосының авторы. Өмірі мен шығармашылығы туралы мағлұматтар. Иран поэзиясы.
-
14 ғасырда пайда болған Ярсани діні және Сұлтан Сахак ілімі
Ярсанизм – Иран мен Ирактағы жарты миллионнан астам жақтасы бар, 14 ғасырда Сахак Сұлтан құрған дін. Күрдер, түркі тілді қауымдар өкілдері.
-
XIII ғасырдағы парсы суфи ақыны Фахр ад-Дин Ирақи өмірі мен шығармалары
Фархаддин Ирақи (1213/14-1289) – парсы суфи ақыны, «Ләмәат» еңбегімен танымал. Өмірі, рухани ізденістері, Сухравардия тәріқатындағы орны туралы ақпарат.
-
Ирандық Захедие тариқатының ұлы шежіресі – Тәж әд-Дин Ибраһим Зәхед Гилани
Ирандық суфи шежіресі: Шейх Захед Гилани (1218-1301) – Захедие орденінің ұлы тәлімгері, өмірі мен мазары туралы ақпарат. Суфизм, Талыш мәдениеті.
-
Парсы Сафийя тарикасы: Шиа исламындағы суфилік дәстүр
Ирандық Сафави тәріқаты: Шиа исламындағы суфилік жол, Сафи әд-Дин Ардабили негізін қалаған. Тарихы, дамуы, Сафавид әулетімен байланысы.
-
Бабтың әйелі Хадиже Сұлтан Бағұмның өмірі мен тағдыры
Хадıжа Сұлтан Бағұм (1822-1882) – Бабтың әйелі, Бабизм негізін қалаушысы. Шираз қаласында туған, саудагер отбасында өскен. Тарих және дін туралы ақпарат!
-
Сұхраварди: Ислам философиясындағы Нұр мектебінің негізін қалаушысы
Сухраварди – парсы философ, нұрландырушылық мектебінің негізін қалаушы. Ислам философиясындағы білім көзі, Авиценна мектебіне сын, метафизика.
-
Парсы хаткері Мир Эмад
Мир Эмад – ең белгілі парсы каллиграфы. Оның Nastaʿlīq стиліндегі туындылары әлем музейлерінде сақталады. Парсы өнері, каллиграфия тарихы.
-
Хуруфизм: Ирандық суфилық ағыны
Хуруфизм – 14-15 ғасырлардағы Иран суфилік тәлімі. Фазлалла Астарабади негізін салған, әріптер мистикасымен айналысқан діни ағым туралы мақала.
-
Реза Аббаси: Парсы миниатюрасының соңғы шебері
Реза Аббаси (1565-1635) – парсы миниатюрисі, Исфахан мектебінің көрнекті өкілі. Шаһ Аббас I кезінде жұмыс істеген, әдемі жастар суреттерімен танымал.
-
حمدالله Мұстауфи Қазвини: өмірі мен еңбектері
حمدәллаһ Мустауфи Қазвини (1281-1339/40) – парсы тарихшы, географияшы, ақын. Моңғол әулеті кезеңінде өмір сүрген, «Тарих-и Ғузида» авторы.
-
Жинаб-и Құддус: Бабтың соңғы елшісінің өмірі мен қасіреті
Жинаб-и Қуддус (1820-1849) – Бабтың ең көрнекті шәкірті, «Тірі әріптердің» соңғысы. Өмірі, туған жылы және Баб іліміндегі орны туралы ақпарат.
-
Шәмс Табризи: Руми ұстазының өмірі мен мұрасы
Шәмс Табризи (1185-1248) – персы саяхаты, Румидің рухани ұстазы. Өлеңдерде, әсіресе "Диван-ы Шәмс" шығармасында жиі еске алынады. ЮНЕСКО мұрасы тізіміне ұсынылған.
-
Хаджи Бекташ Вели: Өмір және ілімі
Хаджи Бекташ Вели – 13 ғ. Анотолиялық ислам ғалымы, мистик, философ. Әлевилердегі «Жүрек сұлтаны», «Дервиштер дервиші» ретінде танымал. Оның ілімі – Хаққ Мұхаммед Әли жолы.
-
Әлишер Навои: Түркі әдебиетінің іргесін қалаушы ғалым
Әли Шер Наваи (1441-1501) – түркі әдебиетінің іргесін қалаушы, қазақ тілінің өркендеуіне үлес қосқан ақын, мемлекет қайраткері. Наваи еңбектерінде түркі тілінің мәнін дәріптеген.
-
Парсы әдебиетінің алғашқы өкілі – Дақиқи
Әйгілі парсы ақыны Дәқиқи – «Шахнаме» эпосын жазуды бастаған тұңғыш өкіл. Оның мұрасын Ферудси аяқтады. Өмірбаяны, шығармашылығы туралы ақпарат!
-
Ортағасырлық парсы жорамалшысы Нобахт әл-Ахвази және Бағдат қаласын құрудағы рөлі
Нобахт Әхвази – 8-9 ғасырдағы парсы жұлдытанушысы, Бағдат қаласын құруға қатысқан. Аббасид әмірінің сарайында жұмыс істеген, зороастризмнен исламға ауысқан.
-
Шейх Бедреддин: Мистик, ғалым және көтерілісшіл
Шейх Бедреддин (1359-1420) – Османлы империясына қарсы 1416 жылғы көтерілістің көрнекті мистигі, ғалымы, дін ғалымы және революционері. Өмірі туралы аңыз көп.
-
Шейх Хамдуллаһ: Османлы хат өнерінің әкесі
Шейх Хамдулла (1436-1520) – Осман әліпбиінің шебері, қаламгер. Анатолияда туып өскен, Бұхарадан келген әкесінен тәлім алған. Ислам хат өнері сарапашысы.
-
XV ғасырдағы Иран ғалымы Ғиясат әд-Дин Әли Исфахани және оның еңбектері
Ғиясуддин Әли Испифахани: 15 ғ. парсы дәрігері мен ғалымы. Тимурідтер әкімдеріне қызмет еткен, еңбектері «Asrār al ḥurūf» және «Dānish nāma i jahān» болып табылады.
-
Абу әл-Ала әл-Маарри: философ, ақын және күмәнданушы ойшыл
Абу әл-Ала әл-Маарри (973-1057) – Сирия философ-ақыны, діни догмаларды сынаған, өмірге пессимистік көзқарас ұстанған, атеист ретінде танылған тұлға.
-
Ибн Мискавейх: Өмір және философиялық мұрасы
Ибн Мискавейх (932-1030): парсы философ, тарихшы, «Мінезді жетілдіру» еңбегінің авторы. Ислам этикасына үлкен үлес қосты, ақыл-ой мен табиғатты салыстырды.
-
Мир Дамад: Ислам философы және Әулиелік ғылымының негізін қалаушысы
Мир Дамад (1561-1632) – иран философ, Сафави әулеті кезеңіндегі мәдени жаңарудың көшбасшысы. Авиценна дәстүріндегі уақыт, әлем жаратылуы туралы жаңа көзқарас.
-
Пәрi құдіретті ғалым, супы, философ және математик: Әйн әл-Құзат Хамадани өмірі мен еңбектері.
Айн әл-Қузат Хамадани (1098-1131) – парсы ғалымы, философ, суфи, математик және ақын. Өмірі, философиясы, Ахмад Ғазали шәкірті болғаны туралы ақпарат.
-
Парсы тарихшысы Фиришта және Үндістан тарихына оның үлесі
Фиришта (1570-1620): парсы тарихшысы, өмірі мен қалыптасуы. Бижапур сұлтандығындағы қызметі, шиа дінінің ықпалы. Тарих, мәдениет.
-
School of Isfahan
-
Баба Таһер Орян: Өмірі мен шығармашылығының сыры
Баба Таһир Орян Хамадани – 11 ғ. ирандық дервиш ақыны. Өмірі құпия, «Жаланаш» лақабы кейіннен пайда болды. Перс тілінде шығармалар жазған.
-
Ahmad Yasawi
-
Muhammad Aufi
-
Парсы ғалымы Қаді Байдәуи және оның мұрасы
Қазы Байдауи: парсы ғалымы, ислам теологы, Құранға түсіндірме жазған. 1319 ж. Табризде қайтыс болды. Еңбектері көп зертеуге ие.
-
Мирхонд: XV ғасыр парсы тарихшысының өмірі мен еңбектері
Мирхонд (1433-1498) – парсы тарихшысы, "Тазалық бағы" еңбегінің авторы. Орта ғасырлық Ислам тарихы, Әмір Темұр дәуірі, Әлишир Навои қолдауы туралы ақпарат.
-
Алмыш: Волжский Булгардың Бірінші Мұсылман Әмірі
Алмыш – Еділ Булғарларының бірінші мұсылман билеушісі (эмірі). 895-925 ж. шамасында билік еткен Алмыш тәуелсіздік үшін күресіп, тайпаларды біріктіруге тырысқан.
-
Селжұқ әкіміне арналған кеңестер кітабы: «Сіясатнаме»
Низам әл-Мулк жазған «Сиясатнаме» – ортағасырлық Персия және Селжұқ мемлекеттік басқару, әкімшілік туралы маңызды еңбек. Тарих, саясат, билік.
-
12 ғасырдағы парсы ақыны Фалаки Ширвани
Мұхаммед Фалаки – 12 ғ. әзірбайжандық ақын, Хақани шәкірті. Оның қасыдалары, түрме поэзиясы (хабсия) жанрының дамуына үлкен үлес қосты. Өмірі мен шығармалары туралы біліңіз.
-
Парсы поэты: Әнуари өмірі мен шығармашылығы
Әнвәри (1126-1189) – парсы ақыны, ғылым мен әдебиетті зерттеген, астроном. «Хорасанның көз жасы» өлеңі әйгілі. Өмірі мен шығармалары туралы ақпарат.
-
Омар Әли Шаһ: Суфи дәріс беруші және жазушы (1922-2005)
Омар Әли Шах (1922-2005) – Нақшбанди суфизмінің көрнекті өкілі, жазушы. Еңбектері, Латын Америкасы, Еуропа, Канададағы суфи топтары. Рубайят аудармасы.
-
Хваджа Абдулла Ансари: Хераттың ғалымы және суфисі
Хваджа Абдулла Ансари (1006-1088) – Әуғанстанның Герат қаласындағы суфи ғалымы, қасиетті кісі. Құранға түсіндірме берген, шешен, ақын, және рухани тәлімгер. Тарихы, әулеті туралы ақпарат.
-
Хорезм әдебиетінің көрнекті өкілі – Ватваттың өмірі мен шығармашылығы
Рашид ад-Дин Ватват (1088-1182) – Хорезм шахтығының қатыбы, ақыны, тіл білгірі. Өмірі мен шығармашылығы, «Шиырдың сырлары» еңбегі туралы ақпарат.
-
11 ғасырдағы парсы ақыны Қатран Табризи
Қатран Табризи – 11 ғасырдағы әзірбайжандық ақын, парсы әдебиетінің көрнекті өкілі. Өмірі мен шығармашылығы, Rawadids және Shaddadids әулеттеріндегі қызметі туралы ақпарат.
-
10 ғасырдағы парсы Исмаил миссионері және жаңа платон философы Ишақ әл-Сижистани
Әбу Яқуб Ишақ әл-Сижистани: 10 ғ. парсы миссионері, неоплатондық философ. Исмаили теологиясына жаңа ойларды енгізген маңызды тұлға. Иран жеріндегі діни ғұлама.
-
12 ғасырдағы парсы ақыны Низами Арузи туралы деректер
Нызамы Арузи Самарқанди – 12 ғ. парсы ақыны, «Төрт әңгіме» авторы. Өмірі, туған-өлген жері туралы мәліметтер, Рудакимен байланысы туралы біліңіз.
-
17 ғасырдағы Оңтүстік Азия діндерін салыстыратын кітап
17 ғасырдағы «Дәбестан-и Мазаһіб» кітабы Оңтүстік Азия діндерін салыстырады. Акбардың діни саясаты, Ибадат Хана талқылаулары туралы маңызды мәліметтер!
-
Шәрефхан Бәдлиси: Күрдістан тарихының көрнекті жазушысы мен әмірі
Шәрефхан Бәдлиси: (1543-1603) – курд әмірі, тарихшы, ақын. "Шарафнама" еңбегі орта ғасырлық курд тарихының маңызды көзі. Курд тарихы, Шәрефхан.
-
Мірза Махмұд Фурұғи: Бахаи дінінің көрнекті өкілінің өмірі мен қызметі
Мірза Махмуд Фуруғи – Бахаи Дінінің көрнекті өкілі, Бахаулламен жеке кездескен ирандық мұғалім. 19 елшінің бірі, Дұғабадтан шыққан. Бахаи тарихы.
-
Қазым ибн Мухаммад Самандар: Бахаи Дінінің көрнекті қайраткері
Шайх Казым Самандар (1844-1918) – Бахаулланың белгілі жақтасы, 19 Апостолының бірі. Баби және Шейхи отбасында дүниеге келген, Бахаи дініне адал қызмет етті.
-
Ал-Газалидің «Бақыттың Алхимиясы» кітабы
Аль-Газалидің «Бақыт химиясы» кітабы – Исламдағы философия, теология және суфизм арасындағы шиеленісті азайтып, рухани тыныштыққа жол ашқан еңбек.
-
Khaqani
-
Ahmad Hilmi of Filibe
-
Sa'ad al-Dawla
-
Ikbal Ali Shah
-
Sarmad Kashani
-
Abdulvehab Ilhamija