Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Табиғи құқық деп есептелуі
Postulated right
Жалпы құқық авторлық құқығы – заңмен бекітілген авторлық құқық қорғаудың орнына, әртүрлі юрисдикциялардың жалпы құқығына негізделген авторлық құқық қорғауды беретін құқықтық ілім. Бұл ілімнің бір бөлігі авторлық құқықтың табиғи құқық екендігі және авторлардың материалдық және жылжымайтын мүлікке қатысты кез келген адамға берілетін қорғауға құқылы екендігі туралы пікірге негізделген. Осы ілімнің "табиғи құқық" аспектісі Ұлыбританияда (Дональдсон v. Беккет, 1774) және АҚШ-та (Уитон v. Питерс, 1834) соттарда қарастырылды. Екі елде де соттар авторлық құқықтың заңмен шектелген құқық екенін және заң шығарушы белгілейтін шарттар мен талаптарға бағынуға тиіс екенін анықтады. Алайда, Ұлыбританиядағы шешім авторлық құқықтың жалпы құқық болып табылатынына тікелей жауап бермеді. АҚШ-та жалпы құқық авторлық құқығы штат деңгейіндегі авторлық құқықтарды да қамтиды. Мұндай құқықтар көбінесе федералды авторлық құқық заңдарымен жойылса да, кейбір жұмыс түрлері үшін жалпы құқық (штаттық) авторлық құқығы қолданылуы мүмкін. Мысалы, Нью-Йорк штатының 2005 жылғы Capitol Records v. Naxos of America ісінде сот 1972 жылға дейінгі дыбыс жазбалары, федералды авторлық құқықтарды алмайтын болса да, штаттық жалпы құқық авторлық құқығын алуға құқылы екенін шешті. Бұл шешім 2016 жылғы Flo & Eddie v. Sirius XM Radio ісінде нақтыланды және шектелді.
Common law copyright is the legal doctrine that grants copyright protection based on common law of various jurisdictions, rather than through protection of statutory law. In part, it is based on the contention that copyright is a natural right and creators are therefore entitled to the same protections anyone would be in regard to tangible and real property. The "natural right" aspect of the doctrine was addressed by the courts in the United Kingdom (Donaldson v. Beckett, 1774) and the United States (Wheaton v. Peters, 1834). In both countries, the courts found that copyright is a limited right under statutes and subject to the conditions and terms the legislature sees fit to impose. The decision in the UK did not, however, directly rule on whether copyright was a common law right. In the United States, common law copyright also refers to state level copyrights. These are ordinarily preempted by federal copyright law, but for some categories of works, common law (state) copyright may be available. For instance, in the New York State 2005 case, Capitol Records v. Naxos of America, the court held that pre 1972 sound recordings, which do not receive federal copyrights, may nevertheless receive state common law copyrights, a ruling that was clarified and limited with 2016's Flo & Eddie v. Sirius XM Radio.
Кітап сатушылар шайқасы (Ұлыбритания)
Анна статутының күшіне енгенге дейін баспагерлер авторлық құқықтың патшалық рұқсаттарын мұрагерлеріне шексіз мерзімге беруге құқылы болды. 1731 жылы Анна статутында белгіленген заңдық авторлық құқық мерзімі аяқтала бастағанда, Лондон кітап сатушылары өздерінің үстемдік позицияларын қорғау үшін, Анна статутының қорғауына кірмейтін авторлардың туындылары бойынша Канцелярия сотынан тыйым салу туралы өтініш беруді көздеді. Сонымен қатар, Лондон кітап сатушылары Анна статутында көзделген авторлық құқық мерзімін ұзарту үшін парламентке лобби жасады. Ақырында, Midwinter v. Hamilton (1743–1748) ісінде Лондон кітап сатушылары жалпы құқыққа жүгінді, осымен кітап сатушылардың шайқасы деп аталатын 30 жылдық кезең басталды. Кітап сатушылардың шайқасы Лондон кітап сатушыларының, жаңадан пайда болған шотланд кітап саудасымен, Анна статутының қорғауына кірмейтін туындыларды қайта басып шығару құқығы үшін күрескенін көрсетеді. Шотланд кітап сатушылары автордың туындысына қатысты жалпы құқықтың жоқ екенін мәлімдеді. Лондон кітап сатушылары Анна статуты бұрыннан бар болған жалпы құқық авторлық құқығын толықтырды және нығайтты деп атап көрсетті. Бұл дау бірқатар маңызды істерде қарастырылды, оның ішінде Millar v. Kincaid (1749–1751) және Tonson v. Collins (1761). 1774 жылы Donaldson v Beckett ісі Лордтар палатасына жеткенде, жалғыз Лорд, Томас Литтелтон, жалпы құқық авторлық құқығын қолдады. Алайда, Лордтармен кеңескен судьялардың көпшілігі жалпы құқық авторлық құқығын жақтады. Лорд Камден жалпы құқық авторлық құқығына қарсы ең қатаң пікір білдіріп, Лордтарды ескертіп, егер олар жалпы құқық авторлық құқығына, яғни мәңгілік авторлық құқыққа дауыс берсе, "біздің барлық біліміміз Тосон мен Линтот сияқты замандастардың қолына түседі" деді. Одан әрі, ол кітап сатушылардың кітаптарға қалаған бағасын қоятынын ескертті, "халық олардың жалдамалы жазушыларына қарағанда олардың құлына айналғанша". Ол былай деп мәлімдеді: "[б]ұл қазір таласып жатқан мәңгілік, басқалары сияқты ұнатпайтын және өзімшіл, оған да кінә тарту керек және төзбеуге болады. Білім мен ғылымды мұндай торы бар тізбектермен шектеуге болмайды". Лордтар палатасы ақырында жарияланған туындылардың авторлық құқығы заңмен белгіленген мерзімге бағынады деп шешті. Шешімнің себептері даулы, бірақ көптеген ғалымдар Палата жалпы құқық авторлық құқығына қарсы шешім қабылдамағанын келіседі. Лордтар автордың "қолынан шығарғанша қолжазбасын иеліктен шығаруға" (Лорд бас судья Де Грей) құқығы бар екендігіне келісті, бірақ Анна статутына дейін көшіру құқығы "патенттерге, артықшылықтарға, Жұлдызды палатаның шешімдеріне және Стационерия компаниясының ережелеріне негізделген" (Лорд Камден) екенін атап өтті. Кез келген жағдайда, олар Анна статуты автордың заңға дейінгі кез келген жалпы құқықтарын жойды деп шешті. Бұрынғы жазбада Лордтар "парламент автордың мүддесі мен жалпы қоғамдық игілік арасында дұрыс тепе-теңдік орнату үшін осы табиғи құқықтарды шектеді" деп тапты, деп Ронан атап көрсеткен. Алайда, "табиғи құқықтар" терминін қолдану тарихи жазбалармен расталмаған. Лорд-шеф барон Смайт Анна статуты "мәңгілікке күрескен авторлар мен баспагерлер және оларға ешқандай заңдық құқық бермейтіндер арасындағы келісім" екенін айтты, бірақ Лордтар мұндай жалпы құқықтық немесе автордың мәңгілікке арналған "табиғи" құқығы ешқашан болған немесе дамыған жоқ деп қабылдамады. Бас судья Де Грей баспа машинасы ойлап табылғаннан бері 300 жыл ішінде соттарда мұндай құқықтың бар екенін көрсететін ешқандай дәлел таппады және "автордың мәңгілікке арналған жалпы құқығы туралы идея осы сәтсіздіктен кейін ғана қолданылды" деп айыптады. Паттерсон мен Ливингстонның айтуынша, Дональдсон ісінен бері авторлық құқықтың мәні туралы түсініспеушілік сақталған. Авторлық құқық автордың табиғи құқығы ретінде де, сонымен қатар заңмен шектеулі монополияны беру ретінде де қарастырылады. Бір теория авторлық құқықтың туындауы туындының жасалуымен байланысты, ал екіншісі авторлық құқық авторлық құқық туралы заң арқылы ғана туындайды деп санайды.
Until the enactment of the Statute of Anne publishers could pass on their royal grants of copyright to their heirs in perpetuity. When the statutory copyright term provided for by the Statute of Anne began to expire in 1731 London booksellers thought to defend their dominant position by seeking injunctions from the Court of Chancery for works by authors that fell outside the statute's protection. At the same time the London booksellers lobbied parliament to extend the copyright term provided by the Statute of Anne. Eventually, in a case known as Midwinter v. Hamilton (1743–1748), the London booksellers turned to common law and starting a 30 year period known as the battle of the booksellers. The battle of the booksellers saw London booksellers locking horns with the newly emerging Scottish book trade over the right to reprint works falling outside the protection of the Statute of Anne. The Scottish booksellers argued that no common law copyright existed in an author's work. The London booksellers argued that the Statute of Anne only supplemented and supported a pre existing common law copyright. The dispute was argued out in a number of notable cases, including Millar v. Kincaid (1749–1751) and Tonson v. Collins (1761). When Donaldson v Beckett reached the House of Lords in 1774 only one Lord, Thomas Lyttelton, spoke in favour of common law copyright. But a majority of the judges who were consulted by the Lords spoke in favour of common law copyright. Lord Camden was most strident in his rejection of the common law copyright, warning the Lords that should they vote in favour of common law copyright, effectively a perpetual copyright, "all our learning will be locked up in the hands of the Tonsons and the Lintots of the age". Moreover, he warned that booksellers would then set upon books whatever price they pleased "till the public became as much their slaves, as their own hackney compilers are". He declared that "[t]his perpetuity now contended for is as odious and as selfish as any other, it deserves as much reprobation, and will become as intolerable. Knowledge and science are not things to be bound in such cobweb chains." The House of Lords ultimately ruled that copyright in published works was subject to the durational limits of the statute. The reasoning behind the decision is disputed, though most scholars agree that the House did not rule against common law copyright. The Lords agreed that an author had a pre existing right "to dispose of his manuscript until he parts with it" (Lord Chief Justice De Grey), but that prior to the Statute of Anne the right to copy was "founded on patents, privileges, Star Chamber Decrees and the bylaws of the Stationers' Company" (Lord Camden). In any event, they determined, the Statute of Anne superseded any common law rights of the author which may have existed prior to the statute. The previous entry here maintained that the Lords found that "parliament had limited these natural rights in order to strike a more appropriate balance between the interests of the author and the wider social good," quoting Ronan. However, the use of the phrase "natural rights" is not justified by the historical record. Lord Chief Baron Smythe stated that the Statute of Anne was "a compromise between authors and printers contending for a perpetuity, and those who denied them any statute right," but the Lords in no way accepted that such a common law or 'natural' right of the author in perpetuity ever existed or developed. Lord Chief Justice De Grey saw no evidence of any such right in the courts in the 300 years since the invention of the printing press and charged that "the idea of a common law right [of the author] in perpetuity was not taken up till after that failure in procuring a new statute for an enlargement of the term." According to Patterson and Livingston there remains confusion about the nature of copyright ever since the Donaldson case. Copyright has come to be viewed as a natural law right of the author as well as the statutory grant of a limited monopoly. One theory holds that copyright's origin occurs at the creation of a work, the other that it origin exists only through the copyright statute.
Уитон Петерске қарсы (АҚШ)
1834 жылы Жоғарғы Сот Wheaton v. Peters ісі бойынша, 1774 жылғы британдық Дональдсон v. Бекетт ісімен салыстырылатын, жарияланбаған туындының авторының осы туындының алғашқы жариялануын бақылауға ортақ құқықтық құқығы болғанымен, автордың туындының алғашқы жариялануынан кейін көбейтуді бақылауға ортақ құқықтық құқығы жоқ екенін қабылдады.
In 1834 the Supreme Court ruled in Wheaton v. Peters, a case similar to the British Donaldson v Beckett of 1774, that although the author of an unpublished work had a common law right to control the first publication of that work, the author did not have a common law right to control reproduction following the first publication of the work.
Мемлекеттік құқық авторлық құқықтарының талаптары
Жалпы құқық авторлық құқығы – АҚШ-та көптеген штаттық авторлық құқық талаптарын атауға қолданылатын термин. 1978 жылы 301-тарау күшіне еніп, 102-тарауда («Авторлық құқықтың нысанасы: Жалпы») немесе 103-тарауда («Авторлық құқықтың нысанасы: Жинақтар және туынды еңбектер») көрсетілген нысанаға жататын барлық штаттық жалпы құқық авторлық құқықтарының талаптарын, 1972 жылғы 15 ақпанға дейін жазылған дыбыс жазбаларын қоспағанда, жойды. Бұл штат заңдары мен жалпы құқық авторлық құқығының араласуымен қорғалатын жұмыстардың маңызды көлемін қалдырды. Көптеген штаттық авторлық құқық талаптары федералды авторлық құқықпен жойылған, бірақ кейбір еңбек түрлері үшін жалпы құқық (штаттық) авторлық құқығы қолданылуы мүмкін. Мысалы, Нью-Йорк штатының 2005 жылғы Capitol Records v. Naxos of America ісінде сот 1972 жылға дейінгі дыбыс жазбалары, федералды авторлық құқық алмайтын болса да, штаттық жалпы құқықпен қорғалуы мүмкін деп шешті. 1972 жылға дейінгі дыбыс жазбаларына қатысты федералды заңнамаға үлкен өзгерістер 2018 жылы «Музыканы жаңғырту туралы» заң, оның ішінде CLASSICS заңы қабылдануымен енгізілді. Мұндай еңбектер енді федералды авторлық құқықпен қорғалған. Федералдық заңның штаттық жалпы құқыққа (және оған қайшы келетін штаттық заңдарға) басымдылығы федералды авторлық құқықтың осы еңбектерге федералды заңдарда белгіленген нақты мерзімі мен ауқымы болатынын білдіреді. Жаңа заң бойынша сот шешімдері қабылдана келе, әлеуетті түрде жойылмаған жалпы құқықтарды анықтау және қарастыру қажет болуы мүмкін.
Common law copyright is also the term used in the United States to refer to most state law copyright claims. In 1978, Section 301 took effect, preempting all state common law copyright claims that fall under subject matter in Section 102 (Subject matter of copyright: In general) or Section 103 (Subject matter of copyright: Compilations and derivative works) except for sound recordings fixed before February 15, 1972. This leaves a sizable amount of work that still falls under a mixture of state statutes and common law copyright. Most state law copyright claims are preempted by federal copyright law, but for some categories of works, common law (state) copyright may be available. For instance, in the New York State 2005 case, Capitol Records v. Naxos of America, the court held that pre 1972 sound recordings, which do not receive federal copyrights, may nevertheless receive state common law copyrights. Major changes to the federal laws of copyright for pre 1972 sound recordings were made in the 2018 enactment of the Music Modernization Act, including the CLASSICS Act. Such works are now covered by federal copyright law. Federal preemption over the state common law (and conflicting state statutes) implies that federal copyright for those works will now have definite scope and duration, as specified in the federal statutes. Potentially non preempted common law rights may remain to be identified and addressed as further rulings unfold under the new statute.