Сүт өндіруге арналған мал шаруашылығы

Кіріспе

Сүт өндіруге арналған ірі қара

Сүт өсіретін ірі қара (сонымен қатар сүт сиырлары деп те аталады) – көп мөлшерде сүт өндіруге селекцияланған ірі қара, одан сүт өнімдері жасалады. Сүт өсіретін ірі қара, әдетте, Bos taurus түріне жатады. Тарихи тұрғыдан алғанда, сүт өсіретін және ет өсіретін ірі қара арасында көп айырмашылық болған жоқ, бір мал тобы жиі ет пен сүт өндірісі үшін қолданылды. Бүгінде ірі қара мал шаруашылығы маманданған, және сүт өсіретін ірі қараның көп бөлігі жоғары өнімді сүт беру үшін селекцияланған.

Менеджмент

Сүт сиырлары сүт фермаларында немесе сүт шаруашылықтарында кездеседі, онда сүт шаруалары оларды иеленеді, басқарады, күтіміне қарайды және сүт жинайды, немесе коммерциялық шаруашылықтарда. Мал басының мөлшері әлемдік жер иелену мәдениеті мен әлеуметтік құрылысына байланысты әртүрлі. АҚШ-та шамамен 75 000 сүт фермасында 9 миллион сиыр бар, орташа фермада 120 сиырдан тұрады. 500-ден астам сиыр бар 3100 ферма 2007 жылы АҚШ-тың сүт өндірісінің 51% -ын құрады, ал кішкентай фермалардың саны жылдам азайып барады. Ұлыбританиядағы сүт фермаларында 1,5 миллионға жуық сиыр бар, орташа фермада шамамен 100 бас сиыр бар. Жаңа Зеландияда орташа фермада 375 сиыр болса, Австралияда орташа фермада шамамен 220 сиыр бар. 2007 жылы АҚШ-тың сүт өндірісі 1950 жылмен салыстырғанда артты, бірақ АҚШ-тың сүт фермаларында 9 миллион сиыр ғана болды, бұл 1950 жылғы 13 миллионнан кем. Сүт шаруашылығы, көптеген басқа мал шаруашылықтары сияқты, интенсивті және экстенсивті басқару жүйелеріне бөлінеді. Интенсивті жүйелер фермадағы әр сиырдың максималды өнімділігіне бағытталған. Бұл үшін олардың рационын тамақтанудың ең жақсы деңгейін қамтамасыз ету және сиырларды еркін немесе байланған жайлауда ұстау қажет. Бұл сиырлар сүт беру кезеңінде үй ішінде ұсталады және 60 күндік құрғақ кезеңінде қайтадан төлдеуге дайындалу үшін жайылымға жіберілуі мүмкін. Еркін жайлау стиліндегі сарайларда мал азыққа, суға және жайлауларға еркін қол жеткізе алады, бірақ күніне бірнеше рет сауылатын үшін сарайдың басқа бөлігіне көшіріледі. Байланған жайлау жүйесінде сауыту құралдары әр сауыту кезінде сиырларға жеткізіледі. Бұл мал жайлауларда байланып тұрады және су мен азыққа еркін қол жеткізеді. Экстенсивті жүйелерде мал өмірінің көп бөлігін жайылымда өткізеді. Бұл малдың сүт өндірісі әдетте төмен және оларды күніне бірнеше рет сауылатын үшін жинайды. Қолданылатын жүйелер көбінесе шаруашылық орналасқан аймақтың климаты мен жеріне байланысты. Нарық жағдайларына байланысты сиырды "сүт бұқасы" немесе "еттік бұқасы" арқылы ұрықтандыруға болады. Сүт өсіруге бейім аналық бұзаулар (қозылар) сүт фермасындағы сиырлардың орнына қойылуы мүмкін. Егер алмастырушы сиыр сүт өндіруші болмаса, ол базарға сатылып, ет үшін сойылады. Еркек бұзаулар кейін асыл тұқымды бұқа ретінде пайдаланылуы немесе бұзау еті немесе ет үшін сатылуы мүмкін. Сүт шаруалары әдетте 13 айлық қозыларды өсіруді немесе жасанды ұрықтандыруды бастайды. Сиырдың жүктілік мерзімі шамамен тоғыз ай. Жаңа туған бұзаулар аналарынан тез, әдетте үш күн ішінде алыстатылады, өйткені ана мен бұзау арасындағы байланыс уақыт өте күшейеді және кешіккен ажырату сиыр мен бұзаудың екеуіне де үлкен стресс тудыруы мүмкін. Үй жануарлары 20 жылдан астам өмір сүре алады. 2014 жылы АҚШ-та сойылған ірі қара малдың шамамен 9,5% -ы сүт фермасы үшін экономикалық актив ретінде қарастырылмайтын сүт сиырлары болды. Бұл жануарлар көбею проблемалары немесе мастит және ақсау сияқты сүт сиырларының жиі кездесетін ауруларына байланысты сатылуы мүмкін. Ажыратудан кейін кейбір жас бұзаулар кептірілген сүт ұнтағынан жасалған сүт алмастырғышымен тамақтанады. Сүт алмастырғышы толық сүтпен тамақтандыруға экономикалық балама болып табылады, өйткені ол арзан, әртүрлі май және белок пайызбен сатып алуға болады және дұрыс қолданғанда толық сүтке қарағанда аз ластанады. Кейбір фермалар алмастырғыш қолданбай, сиырлардың сүтін пастеризациялап, бұзауларға береді. Бір күндік бұзау күніне шамамен 5 литр сүт ішеді. Мал әлеуметтік жануарлар, олардың ата-бабалары аналар мен ұрпақтардың матриархалды топтарында өмір сүрген. Екі сиырдың арасындағы "достық" қарым-қатынас жиі кездеседі және ұзаққа созылады. Бұзауларды өсіруде аурудың таралу қаупін азайту және арнайы күтім көрсету үшін дәстүрлі түрде жеке тұрғын үй жүйелері пайдаланылды. Алайда, олардың әлеуметтік мінез-құлқына байланысты, жас бұзауларды топтастыру олардың жалпы әл-ауқатын жақсартуға жақсы әсер етуі мүмкін. Бұзаулардың бір-бірімен қарым-қатынасы олардың өсуіне оң әсерін тигізеді. Топталған қамауда отырған бұзаулар жеке қамауда отырғандарға қарағанда көбірек жем жейді, бұл бұзаулардың тамақтану мінез-құлқын әлеуметтік жолмен жеңілдететінін көрсетеді. Алдын ала сүттен айырылған сиырдың ойын мінез-құлқы өмірдің кейінгі кезеңінде әлеуметтік дағдыларды дамытуға көмектеседі деп болжанады. Топтық...

Dairy cows may be found either in herds or dairy farms, where dairy farmers own, manage, care for, and collect milk from them, or on commercial farms. Herd sizes vary around the world depending on landholding culture and social structure. The United States has an estimated 9 million cows in around 75,000 dairy herds, with an average herd size of 120 cows. The number of small herds is falling rapidly with the 3,100 herds with over 500 cows producing 51% of U. S. milk in 2007. The United Kingdom dairy herd overall has nearly 1.5 million cows, with about 100 head reported on an average farm. In New Zealand, the average herd has more than 375 cows, while in Australia, there are approximately 220 cows in the average herd. The United States dairy herd produced of milk in 2007, up from in 1950, yet there were only about 9 million cows on U. S. dairy farms—about 13 million fewer than there were in 1950. Dairy farming, like many other livestock rearing methods, can be split into intensive and extensive management systems. Intensive systems focus towards maximum production per cow in the herd. This involves formulating their diet to provide ideal nutrition and housing the cows in a confinement system such as free stall or tie stall. These cows are housed indoors throughout their lactation and may be put to pasture during their 60 day dry period before ideally calving again. Free stall style barns involve cattle loosely housed where they can have free access to feed, water, and stalls, but are moved to another part of the barn to be milked multiple times a day. In a tie stall system, the milking units are brought to the cows during each milking. These cattle are tethered within their stalls with free access to water and feed provided. In extensive systems, cattle are mainly outside on pasture for most of their lives. These cattle are generally lower in milk production and are herded multiple times daily to be milked. The systems used greatly depend on the climate and available land of the region in which the farm is situated. Depending on market conditions, the cow may be bred with a "dairy bull" or a "beef bull." Female calves (heifers) with dairy breeding may be kept as replacement cows for the dairy herd. If a replacement cow turns out to be a substandard producer of milk, she then goes to market and can be slaughtered for beef. Male calves can either be used later as a breeding bull or sold and used for veal or beef. Dairy farmers usually begin breeding or artificially inseminating heifers around 13 months of age. A cow's gestation period is about nine months. Newborn calves are separated from their mothers quickly, usually within three days, as the mother/calf bond intensifies over time and delayed separation can cause extreme stress on both cow and calf. Domestic cows can live beyond 20 years; In 2014, roughly 9.5% of the cattle slaughtered in the U. S. were culled dairy cows cows that can no longer be seen as an economic asset to the dairy farm. These animals may be sold due to reproductive problems or common diseases of milk cows such as mastitis and lameness. After separation, some young dairy calves subsist on commercial milk replacer, a feed based on dried milk powder. Milk replacer is an economical alternative to feeding whole milk because it is cheaper, can be bought at varying fat and protein percentages, and is typically less contaminated than whole milk when handled properly. Some farms pasteurize and feed calves milk from the cows in the herd instead of using replacer. A day old calf consumes around 5 liters of milk per day. Cattle are social animals; their ancestors tended to live in matriarchal groups of mothers and offspring. The formation of "friendships" between two cows is common and long lasting. Traditionally individual housing systems were used in calf rearing, to reduce the risk of disease spread and provide specific care. However, due to their social behaviour the grouping of offspring may be better for the calves' overall welfare. Social interaction between the calves can have a positive effect on their growth. It has been seen that calves housed in grouped penning were found to eat more feed than those in single pens, suggesting social facilitation of feeding behaviour in the calves. Play behaviour in pre weaned dairy calves has also been suggested to help build social skills for later in life. It has been seen that those reared in grouped housing are more likely to become the dominant cattle in a new combination of animals. These dominant animals have a priority choice of feed or lying areas and are generally stronger animals. For these reasons, it has become common practice to group or pair calves in their housing. It has become common in Canada to see paired or grouped housing in outdoor hutches or in an indoor pack penning.

Бұқа

Жоғары генетикалық потенциалы бар бұзау тұқымдық мақсаттар үшін өсірілуі мүмкін. Оны сүт шаруашылығында өрістеу бұқасы ретінде ұстап, сиыр төлдерін табиғи жолмен көбейтуге пайдалануға болады. Бұқа бір көбейту маусымында 50-60 сиырға дейін қызмет ете алады. Одан көп болса, сперматозоидтар саны төмендеп, сиырлар қайтадан жабылдануына (қайтадан өсіруге) әкеледі. Өрістеу бұқасы көбінесе бір маусым ғана сақталады, себебі көптеген бұқалар екі жасқа жеткеннен кейін мінез-құлқы болжамсыз болады. Тұқымдық бұзаулар көбінесе өндірістік шаруашылықтарда емес, арнайы сүт шаруашылықтарында өсіріледі. Осы шаруашылықтар жасанды ұрықтандыру үшін малдың негізгі қоры болып табылады.

Сүт өндірісінің деңгейі

Сүт сиыры өмірі бойында көп мөлшерде сүт өндіреді. Өнімнің ең жоғары деңгейі бозанудан кейін 40-60 күн өткен соң байқалады. Содан кейін өнімділік 10 айға дейін тоқтағанға дейін бірте-бірте төмендейді. Сиырды қайта бозануға дейін шамамен алты күнге "құрғатады". 12-14 айлық цикл ішінде сүт беру мерзімі 305 күн немесе 10 айға созылады. Көптеген факторлардың арасында, кейбір тұқымдар жылына басқаларына қарағанда көбірек сүт өндіреді. Холштейн-фризиан Австралиядағы сүт өсіретін малдың басты тұқымы болып табылады және жылына сүт өндірісі бойынша "дүниедегі ең жоғары" көрсеткішке ие деп есептеледі. 2007 жылы АҚШ-тағы бір сүт сиырының орташа көрсеткіші, оның бұзаулары тұтынатын сүтті есептемегенде, жылына сүт құрады. Көптеген шаруашылықтар осы типтегі сиырлар үшін 24 немесе тіпті 36 айлық циклдерінің қолайлырақ екенін санайды. Сүт сиырлары көптеген лактация циклдары бойы экономикалық тұрғыдан тиімді болып қала береді. Теориялық тұрғыдан алғанда, 10 лактацияға дейін ұзақ өмір сүруі мүмкін. Дегенмен, сиырды союға әкелетін проблемалар туындау мүмкіндігі жоғары; АҚШ-тағы Холштейннің орташа өмір сүру мерзімі бүгінде 3 лактациядан кем. Бұл мал басын ауыстыру үшін көбірек мал өсіруді немесе сатып алуды қажет етеді. Барлық сиырлардың 90%-дан астамы 4 негізгі себеппен сойылады: сүтсіздік – ұрықтанудың болмауы және сүт өндірісінің төмендеуі. Сиырлар босанғаннан кейін 60-80 күн ішінде ең бедеу болады. Осы мерзімнен кейін "бос" (баласы жоқ) қалған сиырларды өсіру қиынға соғады, бұл денсаулығының нашарлауымен байланысты болуы мүмкін. Жүктіліктің жиі кездесетін себептері – бұрынғы жүктіліктен кейін ішек қалдығын шығара алмау, лютеальды кисталар немесе жатырдың инфекциясы – метрит. Мастит – сүт безінің тұрақты және қауіпті инфекциясы, соматикалық жасушалардың санының артуына және өндірістің төмендеуіне әкеледі. Мастит жұққан сүт безінің қызаруымен және ісінуімен, сондай-ақ сүттегі ақшыл ұйымдылармен немесе іріңмен танылады. Емдеу ұзақ әсер ететін антибиотиктермен мүмкін, бірақ мұндай сиырлардың сүті дәрі-дәрмектің қалдықтары организмнен шыққанға дейін, яғни күту мерзімі аяқталғанға дейін сатуға жарамайды. Сақалық – табанның тұрақты инфекциясы немесе аяқ аурулары, олар сүтсіздікке және өндірістің төмендеуіне әкеледі. Жемшөптегі жоғары сіңімді көмірсулар сиырдың ішегінде қышқылдық ортаны тудырады. Бұл ламинитке және салдарынан сақалыққа әкеледі, бұл сиырды басқа табан инфекцияларына және проблемаларға бейімдейді, олар фекалияға немесе суға батқан жерлерде тұрудан асқынуы мүмкін. Өндіріс – кейбір малдар жем-шөп шығындарын ақтауға жеткілікті сүт өндіре алмайды. Күнделікті сүт өндірісінің төмендеуі экономикалық тұрғыдан тиімді емес. Сиырдың ұзақ өмір сүруі өндіріс деңгейімен тікелей байланысты. Төмен өнімділіктегі сиырлар жоғары өнімділіктегі сиырларға қарағанда ұзақ өмір сүреді, бірақ олар аз табыс әкелуі мүмкін. Сүт өндірісіне қажеттілігі жоқ сиырлар сойылатын жерге жіберіледі. Олардың еті салыстырмалы түрде төмен бағалы және көбінесе өңделген ет өнімдеріне қолданылады. Сүт өндірісіне әсер ететін тағы бір фактор – сиырдың басынан өткізетін стресс. Ұлыбританиядағы Лестер университетінің психологтары сүт сиырларының музыкалық талғамын зерттеді және музыканың сүт сиырларының сүт беру қабілетіне әсер ететінін анықтады. Тыныштандыратын музыка сүт өнімін жақсартады, өйткені ол стрессті азайтады және сиырларды адамдар сияқты демалдырады.

The dairy cow produces large amounts of milk in its lifetime. Production levels peak at around 40 to 60 days after calving. Production declines steadily afterwards until milking is stopped at about 10 months. The cow is "dried off" for about sixty days before calving again. Within a 12 to 14 month inter calving cycle, the milking period is about 305 days or 10 months long. Among many variables, certain breeds produce more milk than others within a range of around of milk per year. The Holstein Friesian is the main breed of dairy cattle in Australia, and said to have the "world's highest" productivity, at of milk per year. The average for a single dairy cow in the US in 2007 was per year, excluding milk consumed by her calves, High production cows are more difficult to breed at a two year interval. Many farms take the view that 24 or even 36 month cycles are more appropriate for this type of cow. Dairy cows may continue to be economically productive for many lactation cycles. In theory a longevity of 10 lactations is possible. The chances of problems arising which may lead to a cow being culled are high, however; the average herd life of US Holstein is today fewer than 3 lactations. This requires more herd replacements to be reared or purchased. Over 90% of all cows are slaughtered for 4 main reasons:

Infertility – failure to conceive and reduced milk production. Cows are at their most fertile between 60 and 80 days after calving. Cows remaining "open" (not with calf) after this period become increasingly difficult to breed, which may be due to poor health. Failure to expel the afterbirth from a previous pregnancy, luteal cysts, or metritis, an infection of the uterus, are common causes of infertility

Mastitis – a persistent and potentially fatal mammary gland infection, leading to high somatic cell counts and loss of production. Mastitis is recognized by a reddening and swelling of the infected quarter of the udder and the presence of whitish clots or pus in the milk. Treatment is possible with long acting antibiotics but milk from such cows is not marketable until drug residues have left the cow's system, also called withdrawal period. Lameness – persistent foot infection or leg problems causing infertility and loss of production. High feed levels of highly digestible carbohydrate cause acidic conditions in the cow's rumen. This leads to laminitis and subsequent lameness, leaving the cow vulnerable to other foot infections and problems which may be exacerbated by standing in faeces or water soaked areas. Production – some animals fail to produce economic levels of milk to justify their feed costs. Production below of milk per day is not economically viable. Cow longevity is strongly correlated with production levels. Lower production cows live longer than high production cows, but may be less profitable. Cows no longer wanted for milk production are sent to slaughter. Their meat is of relatively low value and is generally used for processed meat. Another factor affecting milk production is the stress the cow is faced with. Psychologists at the University of Leicester, UK, analyzed the musical preference of milk cows and found out that music actually influences the dairy cow's lactation. Calming music can improve milk yield, probably because it reduces stress and relaxes the cows in much the same way as it relaxes humans.

Сиырдың көңіл-күйі және оның сүт өндірісіне әсері

Кейбір мінез-құлықтар, мысалы, тамақтану, шайнау және жату сиырдың денсаулығы мен ыңғайлылығымен байланысты болуы мүмкін. Бұл мінез-құлықтар сиырдың өнімділігіне де әсер етеді. Сонымен қатар, стресс, аурулар мен дискомфорт сүт өнімділігін төмендетеді. Сондықтан, фермер үшін максималды өнімділікке жету үшін тамақтануды, шайнауды және жатуды арттыру, стрессті, ауруды және дискомфортты азайту маңызды. Малдың бас иесіздік көрсетуі сияқты эстрогендік мінез-құлықтар сиырдың ыңғайлылығының белгісі болуы мүмкін, себебі сал болған, дұрыс тамақтанбаған немесе тығыз қорада ұсталған сиырдың эстрогендік мінез-құлықтары өзгереді. Сүт сиырлары үшін тамақтану өте маңызды, өйткені сиыр осылай құрғақ затты сіңіреді. Дегенмен, сиыр азықты толық қорыту үшін және оның құрамындағы қоректік заттарды пайдалану үшін шайнауы керек. Жақсы қарындық денсаулығы бар сүт сиырлары, денсаулығы нашар сиырларға қарағанда тиімдірек болады, себебі сау қарындық қоректік заттарды қорытуға көмектеседі. Сиырдың шайнауға жұмсайтын уақытының ұзаруы денсаулығының жақсаруымен және сүт өндірісінің артуымен байланысты. Сүт сауғаннан кейін тамақтану кезінде тік тұруы ыдыс денсаулығын жақсартуға көмектеседі. Мал сүт сауу үшін кеткен кезде жаңа жем беру, олар қайтып келгенде тамақтануға ынталандырады, бұл сфинктердің жабылуына уақыт бергендіктен маститтің таралуын азайтуы мүмкін. Осылайша, сүт сауғаннан кейін дереу тамақтандыру үлгісі – ферманың тиімділігін арттырудың оңтайлы тәсілі. Сиырлардың жатуға жоғары мотивациясы бар. Ұзақ тұрғанда сиырлар стреске ұшырайды, салмақтан төмендейді, аяқтары ауырады және сүт өндірісі азаяды. Сүт сиырларының қажетті мөлшерде жатуын қамтамасыз ету үшін, төсектер ыңғайлы болуы керек. Төсектерде резеңке кілемше және төсеніш болуы керек, сондай-ақ сиырдың жайлап жатып, тұрып кетуіне жеткілікті кеңдік болуы керек. Төсектердің сиырлар үшін жеткілікті ыңғайлы болмауының белгілері – сиырлардың жатудың орнына тұрып қалуы, тіпті шайнап жатса да, немесе «құлаштау» позыциясында болуы, яғни сиырдың алдыңғы жағы төсекшеде, ал артқы жағы сыртында болуы. Сиырларға төсеніш ретінде құрғақ тыңайтқыш, бадам қабығы, сабан, құм немесе су төсегі қолданылады. Сүт өндірісінде екі түрлі ұстау жүйесі бар: еркін ұстау және тізгішпен ұстау. Еркін ұстау жүйесінде сиырлар айнала қозғалып, қоршаған ортамен және басқа да малдармен өзара әрекеттесе алады. Тізгішпен ұстау жүйесінде сиырлар тізгішпен байланып, сауу аппараты мен жем оларға жеткізіледі. Жасанды жарық және күндізгі жарық сүт өндірісі мен сиырлардың мінез-құлқына әсер етеді. Лактация кезеңіндегі сиырлар үшін 16 сағат жарық және 8 сағат қараңғылық режимі ұсынылады, ал жүкті, сүт бермейтін сиырлар үшін 8 сағат жарық және 16 сағат қараңғылық жақсырақ сәйкес келеді.

Certain behaviors such as eating, ruminating, and lying down can be related to the health of the cow and cow comfort. These behaviors can also be related to the productivity of the cows. Likewise, stress, disease, and discomfort negatively affect milk productivity. Therefore, it can be said that it is in the best interest of the farmer to increase eating, rumination, and lying down and decrease stress, disease, and discomfort to achieve the maximum productivity possible. Also, estrous behaviors such as mounting can be a sign of cow comfort, because if a cow is lame, nutritionally deficient, or housed in an overcrowded barn, its estrous behaviors are altered. Feeding behaviors are important for the dairy cow, as feeding is how the cow ingests dry matter. However, the cow must ruminate to fully digest the feed and utilize the nutrients in the feed. Dairy cows with good rumen health are likely to be more profitable than cows with poor rumen health—as a healthy rumen aids in digestion of nutrients. An increase in the time a cow spends ruminating is associated with the increase in health and an increase in milk production. Also, the standing action while feeding after milking has been suggested to enhance udder health. The delivery of fresh feed while the cattle are away for milking stimulates the cattle to feed upon return, potentially reducing the prevalence of mastitis as the sphincters have time to close while standing. This makes the pattern of feeding directly after being milked an ideal method of increasing the efficiency of the herd. Cows have a high motivation to lie down. When they stand too long, cows become stressed, lose weight, get sore feet, and produce less milk. To ensure that the dairy cows lie down as much as needed, the stalls must be comfortable. A stall should have a rubber mat and bedding, and be large enough for the cow to lie down and get up comfortably. Signs that the stalls may not be comfortable enough for the cows are the cows are standing, either ruminating or not, instead of lying down, or perching, which is when the cow has its front end in the stall and their back end out of the stall. Dried manure, almond shells, straw, sand, or waterbeds are used for cow bedding. There are two types of housing systems in dairy production, free style housing and tie stall. Free style housing is where the cow is free to walk around and interact with its environment and other members of the herd. Tie stall housing is when the cow is chained to a stanchion stall with the milking units and feed coming to them. Artificial light and daylight inlets have an impact on milk production and cow behavior. For cows in lactation a light program of 16 hours light and 8 hours of darkness is recommended, while for non lactating pregnant cows 8 hours of light and 16 hours of darkness seem to be a better fit.

Қосалқы өнімдер мен өңдеу

Пастеризация – сүттегі микроорганизмдерді өлтіру үшін сүтті қысқа мерзімге жеткілікті жоғары температураға қыздыру процесі, бұл сақтау мерзімін ұзартуға және бұзылу мерзімін қысқартуға мүмкіндік береді. Микроорганизмдерді өлтіру, инфекцияның таралуын азайту және ферменттерді жою арқылы сүттің сапасы мен жарамдылық мерзімі артады. Пастеризация 63 °C (145 °F) температурада 30 минут бойы немесе 72 °C (162 °F) температурада 15 секунд бойы жүзеге асырылады. Сүт өнімдеріне майлы май, қаймақ, ұйыр және сарысу жатады. Майлы май – сүттегі негізгі липид. Қаймақтың құрамында 18–40% майлы май болады. Өнеркәсіпті 2 нарықтық сегментке бөлуге болады: сұйық сүт және йогурт, ірімшік және мұзқаймақ сияқты өңделген сүт өнімдері. Сүт протеині сүттің ақуыз құрамының шамамен 20% құрайды және ірімшік жасау процесінде казеиннен (сүттің ақуыз құрамының 80% -ы) бөлінеді. Бұл ақуыз жоғары сапалы аминқышқылдық профиліне байланысты протеин таяқшаларында, сусындарда және концентратталған ұнтақтарда жиі қолданылады. Оның құрамында соя, ет және бидайдан жоғары деңгейдегі қажетті аминқышқылдары мен тармақталған аминқышқылдары бар. "Диафильтрленген" сүт – сүт сұйықтығын лактоза мен судан казеин мен сарысу ақуыздарынан бөлу үшін ультрафильтрациялау процесі. Бұл процесс ірімшік жасау тиімділігін арттырып, төмен көмірсулы сүт өнімдерін өндіруге мүмкіндік береді.

Көбею

1950 жылдан бері көптеген сүт шаруашылықтарында жасанды ұрықтандыру (ЖҰ) қолданылады; мұндай шаруашылықтарда бұқалар болуы мүмкін емес. Жасанды ұрықтандыру сиырдың овуляция кезінде және ұрықтануға дайын екенін анықтау үшін еструс синхрондауды пайдаланады. ЖҰ-ны пайдаланудың артықшылықтарына төмен құны және бұқаны ұстаумен салыстырғандағы қарапайымдылығы, көптеген бұқалардың арасынан таңдау мүмкіндігі, сүт өнеркәсібіндегі ауруларды жою, генетиканы жақсарту және жануарлардың әл-ауқатын арттыру кіреді. Ірі бұқаның кішкентай немесе әлсіз сиырға секіруіне қарағанда, ЖҰ фермерге 5 минут ішінде тұқымдау процедурасын аяқтауға және аналық малдың денесіне минималды стресс түсіруге мүмкіндік береді. Сүт малдары полиэстросты, яғни олар жыл бойы үнемі цикл жасайды. Олар әдетте 21 күндік еструс циклында болады. Дегенмен, басқару мақсатында кейбір шаруашылықтар синтетикалық гормондарды қолданады, осылайша сиырлар мен бұзауларды қажетті уақытта тұқымдауға және тудыруға дайындайды. Бұл гормондар қысқа мерзімді және қажет болған жағдайда ғана қолданылады. Мысалы, синхрондаудың бір әдеттегі протоколы GnRH (гонадотропин босататын гормон) инъекциясын қамтиды, ол организмдегі фолликулға ынталандыратын гормон мен лютеинизациялық гормон деңгейін арттырады. Содан кейін, жеті күннен кейін F2 альфа простагландині инъекцияланады, одан кейін 48 сағаттан соң тағы бір GnRH инъекциясы жасалады. Бұл протокол 24 сағаттан кейін жануардың овуляциясын тудырады. Эструс көбінесе ірі қара малдың «қыздыруы» деп аталады және аналықтың еркекке қабылданатын уақытын көрсетеді. Эструс мінез-құлқын тәжірибелі малшы байқауға болады. Бұл мінез-құлықтарға тұрып, басқа сиырларға мінуге рұқсат ету, тынышсыздық, сүт өндірісінің төмендеуі және жемге деген құштарлықтың азаюы жатады. Соңғы кезде эмбрион ауыстыру элиталық сиырлардың ұрпақтарын көбейту үшін қолданылуда. Мұндай сиырларға көптеген эмбриондарды өндіру үшін гормоналды емделу жасалады. Содан кейін олар сиырдың жатырынан «жуылады». Нәтижесінде 7-12 эмбрион донор сиырлардан алынып, басқа сиырларға, аналыққа ауыстырылады. Бұл әдеттегі бір немесе (сирек) егіздердің орнына үштен алтыға дейін бұзаудың тууына әкеледі.

Since the 1950s, artificial insemination (AI) is used at most dairy farms; these farms may keep no bull. Artificial insemination uses estrus synchronization to indicate when the cow is going through ovulation and is susceptible to fertilization. Advantages of using AI include its low cost and ease compared to maintaining a bull, ability to select from a large number of bulls, elimination of diseases in the dairy industry, improved genetics and improved animal welfare. Rather than a large bull jumping on a smaller heifer or weaker cow, AI allows the farmer to complete the breeding procedure within 5 minutes with minimum stress placed on the individual female's body. Dairy cattle are polyestrous, meaning they cycle continuously throughout the year. They tend to be on a 21 day estrus cycle. However for management purposes, some operations use synthetic hormones to synchronize their cows or heifers to have them breed and calve at the ideal times. These hormones are short term and only used when necessary. For example, one common protocol for synchronization involves an injection of GnRH (gonadotrophin releasing hormone). which increases the levels of follicle stimulating hormone and luteinizing hormone in the body. Then, seven days later prostaglandin F2 alpha is injected, followed by another GnRH injection 48 hours later. This protocol causes the animal to ovulate 24 hours later. Estrus is often called standing heat in cattle and refers to the time in their cycle where the female is receptive towards the male. Estrus behaviour can be detected by an experienced stockman. These behaviours can include standing to be mounted, mounting other cows, restlessness, decreased milk production, and decreased feed intake. More recently, embryo transfer has been used to enable the multiplication of progeny from elite cows. Such cows are given hormone treatments to produce multiple embryos. These are then 'flushed' from the cow's uterus. 7–12 embryos are consequently removed from these donor cows and transferred into other cows who serve as surrogate mothers. This results in between three and six calves instead of the normal single or (rarely) twins.

Гормондарды қолдану

Кейбір елдерде фермерлер сүт өндіруді және көбеюді арттыру үшін сүт сиырларына гормондық емдер қолданады. АҚШ-тағы сүтті сиырлардың шамамен 17%-ына Бовайн соматотропині, сондай-ақ рекомбинантты бовайн соматотропині (rBST), рекомбинантты бовайн өсу гормоны (rBGH) немесе жасанды өсу гормоны егіледі. Бұл гормонды қолдану сүт өндірісін 11%–25% дейін арттырады. АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) rBST адамдарға зиянсыз деп санайды. rBST-ны қолдану Канадада, Еуропалық Одақтың бір бөлігінде, сондай-ақ Австралия мен Жаңа Зеландияда тыйым салынған. АҚШ-та пастеризацияланған сүт ережесіне сәйкес, әрбір фермадан және сүт өңдеу зауытына жеткізілген әрбір сүт партиясынан сүт сынағы алынады. Бұл сынақтар антибиотиктерге тексеріледі және сынақ нәтижесі оң болған сүт жойылса, шаруашылық анықталады. FDA сүт өндіруші шаруашылыққа қатысты ақпаратты іздейді, бұл сүт сату құқығынан айыру мүмкіндігін қоса, қосымша жазаларға әкелуі мүмкін.

Тамақ

Малдың денсаулығы мен күшін сақтауда тамақтанудың маңызы зор. Тиісті тамақтану бағдарламасын енгізу сүт өнімділігі мен репродуктивті қабілетті жақсарта алады. Жануардың жасы мен өндіріс кезеңіне байланысты қажетті заттар мөлшері әртүрлі болуы мүмкін. Сүт сиырының сүт беру, өсу және/немесе көбею үшін қажетті энергия мен аминқышқылдарын қамтамасыз ету үшін рациондар жасалады. Шөп, сабан, жүгері және шөп силососы сияқты егістікте өсетін барлық нәрсе – ең көп қолданылатын жем. Көптеген сүт беруші ірі қара малдың рационының негізі – жоғары сапалы шөп. Дәнді дақылдар – рациондағы крахмалдың негізгі көзі, олар сүт беруші ірі қара малдың энергия қажеттілігін қанағаттандыруда маңызды рөл атқарады. Арпа – ақуыз, энергия және талшықтың теңдестірілген мөлшерінің тамаша көзі. Ірі қара малдың сүт өндіруі үшін және репродуктивті тиімділігін сақтау үшін жеткілікті май қорының болуы маңызды. Алайда, мал тым семіз немесе тым арық болса, метаболизмдік проблемалар пайда болуы және бозану кезінде қиындықтар тууы мүмкін. Ғалымдар майлы қоспалардың әртүрлі түрлері сүт сиырларының жүкті болу деңгейіне оң әсер ететінін анықтады. Осы майлардың ішінде канола майында, жануар майында және сары майда кездесетін олеин қышқылы, ұсақ түйіршікті және құрғақ майларда кездесетін пальмитин қышқылы, сондай-ақ мақта тұқымында, сафлор, күнбағыс және сояда кездесетін линолен қышқылы бар. Рационды метан шығарындыларын азайту үшін де құрастыруға болады. Сиыр сияқты кептеуші жануарлардың қарнында метаногендер деп аталатын микроорганизмдер бар, олар өсімдік материалдарын ыдыратып, энергияға айналдырады, бірақ сонымен қатар атмосфераға бөлінетін метанды қосалқы өнім ретінде шығарады. 3-нитрооксипропанол және қызыл теңіз шөптері (Asparagopsis taxiformis) сияқты жем қоспалары мен толықтырушылар кішкене ішектегі метан шығарындыларын азайтуға көмектеседі. Осы қоспалардың кейбіреулері фермерлердің қолдануына мақұлданған, ал қалғандары қауіпсіздігі мен тиімділігі бойынша зерттеулер жүргізіліп жатыр.

Nutrition plays an important role in keeping cattle healthy and strong. Implementing an adequate nutrition program can also improve milk production and reproductive performance. Nutrient requirements may not be the same depending on the animal's age and stage of production. Diets are formulated to meet the dairy cow's energy and amino acid requirements for lactation, growth, and/or reproduction. Forages, which refer especially to anything grown in the field such as hay, straw, corn silage, or grass silage, are the most common type of feed used. The base of most lactating dairy cattle diets is high quality forage. Cereal grains, as the main contributors of starch to diets, are important in helping to meet the energy needs of dairy cattle. Barley is an excellent source of balanced amounts of protein, energy, and fiber. Ensuring adequate body fat reserves is essential for cattle to produce milk and also to keep reproductive efficiency. However, if cattle get excessively fat or too thin, they run the risk of developing metabolic problems and may have problems with calving. Scientists have found that a variety of fat supplements can benefit conception rates of lactating dairy cows. Some of these different fats include oleic acids, found in canola oil, animal tallow, and yellow grease; palmitic acid found in granular fats and dry fats; and linolenic acids which are found in cottonseed, safflower, sunflower, and soybean. Diets can additionally be formulated to strategically reduce methane emissions. Ruminants such as the cow have microbes in their rumen called methanogens which are capable of digesting down plant material so it can be utilized for energy, but also generates methane as a byproduct which is then released into the atmosphere by belching. Diets that include feed additives and supplements such as 3 nitrooxypropanol, and the red seaweed (Asparagopsis taxiformis) have been found to reduce enteric methane emissions. Some of these feed additives have already been approved for farmer usage while others continue to be studied for safety and efficacy.

Тұқымдар

Сап-сапалы сүт малы қауымдастығының (PDCA) мәліметтері бойынша, АҚШ-та сүт малы тұқымдасының 7 негізгі түрі бар. Олар: Холштейн қара/ақ және қызыл/ақ, қоңыр швейцар, Гернси, Айршир, Джерси және Милкинг Шортон. Голштейн сиырлары Нидерландыдан шыққан және қара және ақ немесе сирек қызыл және ақ дақтарымен ерекшеленеді. Олар барлық сүт тұқымдарының ішінде ең ірілері. Толық жетілген Голштейн сиырының салмағы шамамен және иығынан биіктігі шамамен болады. Олар сүтті ірі қараның негізгі тұқымдары арасындағы ең жоғары сүт өнімділігімен танымал. Орташа Голштейн сиыры әр лактация кезеңінде шамамен сүт өндіреді. АҚШ-тағы 9 миллион сүт сиырының шамамен 90% Голштейн тұқымына жатады. Канаданың ұлттық мал тобындағы сүт сиырларының ең көп таралған тұқымы – Голштейн, ол сүт сиырларының 93% құрайды және 3,9% майлылығы мен 3,2% белок қышқылы бар сүт өндірісіне ие. Айршир тұқымы алғаш рет Шотландиядағы Айр графтығында пайда болған. 1812 жылы жақсы қалыптасқан тұқым ретінде танылды. Айршир тұқымын құраған әртүрлі тұқымдардың нақты тізімі белгісіз. Алайда, бұл тұқымды алу үшін бірнеше тұқымды жергілікті малмен будандастырғандығына дәлелдер бар. Гернси сиырлары Францияның жағалауындағы шағын Гернси аралында пайда болған. Бұл тұқым 1700 жылдар шамасында жеке тұқым ретінде танылды. Гернсилер шөптен өте жоғары сапалы сүт өндіру қабілетімен танымал. Сондай-ақ, "Алтын Гернси" термині жиі қолданылады, өйткені Гернси сиырлары басқа сиыр тұқымдары өндіретін стандартты ақ сүттің орнына бай, сары сүт береді. Джерси тұқымының шығу тегі – Джерси аралы, ол Англияның оңтүстігіндегі Ла-Манш бұғазында орналасқан. Сиырлардың салмағы әдетте шамамен болады. Сүті мол және сарғыш түсті, майлылығы 6%-дан асуы мүмкін. Американдық Джерсилер сүт өнімділігін арттыру үшін селекциялық жұмыс жүргізілді, сондықтан олар көбінесе аралдықтарға қарағанда ірі және жалпақ болады.

Жануарлардың әл-ауқаты

Жануарлардың әл-ауқаты – жануардың физикалық және психикалық жағдайы, сондай-ақ оның қалыпты жағдайға бейімделу қабілеті. Жануар, егер ол табиғи мінез-құлқына қанағаттанса, жайлы сезінсе, дені сау болса, қауіпсіздікте болса, дұрыс тамақтанса, қайғы, қорқыныш, ауырсыну сияқты зиянды жағдайлардан зардап шекпесе, жақсы әл-ауқатта деп есептеледі. Жануарлардың жақсы әл-ауқатын қамтамасыз ету үшін аурулардың алдын алу және ветеринарлық емдеу, лайықты баспана, басқару, дұрыс тамақтандыру және адал қарау қажет. Егер жануар сойылса, онда ол енді "жақсы әл-ауқатта" болмайды. Жануарлардың барлық күтім және басқару тәсілдерінде, оның ішінде гуманды эвтаназияда олардың әл-ауқаты үшін адам жауапкершілікті көтереді. Малды дұрыс ұстау, әсіресе сүтті малдар үшін, олардың әл-ауқаты мен оны ұстаушылардың қауіпсіздігі үшін маңызды. Дұрыс емес ұстау әдістері малдың өнімділігі мен денсаулығына кері әсер етеді, мысалы, сығудан жарақат алуға себеп болуы мүмкін. Сүт фермаларындағы жұмысшылардың жарақаттарының көп бөлігі малмен байланысты болады. Сүтті малдар күнделікті түрлі мақсаттарда ұсталады, оның ішінде денсаулық сақтау шаралары және бос сатыдан сауын залдарына көшу. Сүт фермаларында адам мен жануардың өзара әрекеттесуі жиі болатындықтан, зерттеушілер, ветеринарлар және фермерлер мал шаруашылығы туралы білімді арттыруға және ауыл шаруашылығы қызметкерлерін оқытуға баса назар аударуда. Мал шаруашылығы – уақытты, орналасуды, жылдамдықты, қозғалыс бағытын, дыбыстарды және ұстаушының сезінуін қамтитын күрделі ұғым. Миннесота штатындағы сүт фермаларында жүргізілген соңғы сауалнамаға сәйкес, жұмыскерлердің 42,6 пайызы мал шаруашылығы техникасын отбасы мүшелерінен үйренген, ал 29,9 пайызы мал шаруашылығы бойынша оқуға қатысқан. Алайда, АҚШ-тың сүт өнеркәсібі көбінесе иммигрант жұмыс күшіне сүйенгендіктен, мал шаруашылығын оқыту және білім беру ресурстары маңыздырақ болып келеді. Көп мәдениетті жұмыс күшін басқару және олармен байланыс орнату тілдік кедергілер және уақыт шектеулері сияқты жаңа қиындықтар тудырады. Upper Midwest Agriculture Safety and Health Center сияқты ұйымдар сүт фермаларындағы жұмыскерлерді оқыту үшін екі тілдегі оқу бейнелері, анықтамалық парақтар және ақпараттық плакаттар сияқты ресурстар ұсынады. Сонымен қатар, Сиыр еті сапасын қамтамасыз ету бағдарламасы семинарлар, тікелей көрсетілімдер және мал шаруашылығын оқытуға арналған онлайн ресурстар ұсынады. Сиырлардың сүт өнімділігі мен көбеюде жоғары нәтижелерге жетуі үшін олар жақсы жағдайда болуы және жүйеде жайлы сезінуі керек. Адамның әл-ауқаты нашарлағанда, оның тиімділігі мен өнімділігі де төмендейді. Бұл операцияға қосымша шығын мен уақыт талап етеді, сондықтан көптеген фермерлер малдары үшін сау және гигиеналық жағдай жасауға тырысады. Сонымен қатар, сиырлардың өнімділігін жоғары ұстайтын сапалы тамақпен қамтамасыз етеді. Сүт өндіру үшін сиыр сүтпен қоректенуі керек, бұл сиырдың бұзау тууынан туындайды. Ұрықтандыру, жүктілік, босану және бала емізу кезеңінен кейін шамамен екі айлық "құрғақ" кезең болады, ол сүт бездерінің қалпына келуіне мүмкіндік береді. Осы мерзімнен тыс құрғақ кезең келесі лактация кезеңінде сүт өндірісінің төмендеуіне әкелуі мүмкін. Сүт өндірісі, демек, сүт өндіру және бұзау өндіруді қамтиды. Бұқалар құрттандырылып, ірі қара етін өндіру үшін өсіріледі немесе бұзау еті үшін пайдаланылады. Сүт өндірісі тәжірибесі жануарлар құқығын қорғаушылар тарапынан сынға ұшырады. Сүт өндірісіне қатысты этикалық себептерге сүтті ірі қараның жиі жүкті болуы, жас бұзауларды аналарынан бөлу, сүтті сиырлардың "қолданыстан шығып" салыстырмалы түрде жас жаста сойылуы, көптеген еркек бұзаулардың сүт өнеркәсібі үшін пайдасы болмауы және олардың сиыр немесе бұзау еті үшін сатылуы, сондай-ақ кез келген ірі қара өндірісіне қатысты экологиялық мәселелер жатады.

Animal welfare refers to both the physical and mental state of an animal, and how it is coping with its situation. An animal is considered in a good state of welfare if it is able to express its innate behaviour, comfortable, healthy, safe, well nourished, and is not suffering from harmful states such as distress, fear and pain. Good animal welfare requires disease prevention and veterinary treatment, appropriate shelter, management, nutrition, and humane handling. If the animal is slaughtered then it is no longer "good animal welfare". It is the human responsibility of the animals' wellbeing in all husbandry and management practices including humane euthanasia. Proper animal handling, or stockmanship, is crucial to dairy animals' welfare as well as the safety of their handlers. Improper handling techniques can stress cattle leading to impaired production and health, such as increased slipping injuries. Additionally, the majority of nonfatal worker injuries on a dairy farm are from interactions with cattle. Dairy animals are handled on a daily basis for a wide variety of purposes including health related management practices and movement from freestalls to the milking parlor. Due to the prevalence of human animal interactions on dairy farms, researchers, veterinarians, and farmers alike have focused on furthering our understanding of stockmanship and educating agriculture workers. Stockmanship is a complex concept that involves the timing, positioning, speed, direction of movement, and sounds and touch of the handler. A recent survey of Minnesota dairy farms revealed that 42.6% of workers learned stockmanship techniques from family members, and 29.9% had participated in stockmanship training. However, as the growing U. S. dairy industry increasingly relies on an immigrant workforce, stockmanship training and education resources become more pertinent. Clearly communicating and managing a large culturally diverse workforce brings new challenges such as language barriers and time limitations. Organizations like the Upper Midwest Agriculture Safety and Health Center offer resources such as bilingual training videos, fact sheets, and informational posters for dairy worker training. Additionally the Beef Quality Assurance Program offer seminars, live demonstrations, and online resources for stockmanship training. For cows to reach high performance in milk yields and reproduction, they must be in great condition and comfortable in the system. Once an individual's welfare is reduced, so does her efficiency and production. This creates more cost and time on the operation, therefore most farmers strive to create a healthy, hygienic, atmosphere for their cattle. As well as provide quality nutrition that keep the cows yield high. The production of milk requires that the cow be in lactation, which is a result of the cow having given birth to a calf. The cycle of insemination, pregnancy, parturition, and lactation is followed by a "dry" period of about two months before calving, which allows udder tissue to regenerate. A dry period that falls outside this time frames can result in decreased milk production in subsequent lactation. Dairy operations therefore include both the production of milk and the production of calves. Bull calves are either castrated and raised as steers for beef production or used for veal. The practice of dairy production has been criticized by animal rights proponents. Some of the ethical reasons regarding dairy production cited include how often the dairy cattle are impregnated, the separation of calves from their mothers, the fact that dairy cows are considered "spent" and culled at a relatively young age, that most male calves are of no use to the dairy industry and are sold for beef or veal, as well as environmental concerns regarding any cattle production.