Кіріспе

1836 жылы Георг Бюхнердің пьесасының фрагменті

«Войцек» – Георг Бюхнердің жазған пьесасы. Бюхнер осы пьесаны 1836 жылдың шілдесі мен қазаны аралығында жазды, бірақ 1837 жылдың ақпанында қайтыс болғандықтан оны толық аяқтамады. Пьеса алғаш рет 1877 жылы Карл Эмиль Франзостың ауыр өңделінген нұсқасында жарияланды және 1913 жылдың 8 қарашасында Мюнхендегі Резиденция театрында тұңғыш рет қойылды. Осыдан бері «Войцек» неміс тіліндегі ең ықпалды және жиі қойылатын пьесалардың біріне айналды. Аяқталмағандығына байланысты, пьеса көптеген түрлі бейімделулерге шабыт берді.

Құрастыру және мәтіндік тарих

Бюхнер пьесаны 1836 жылдың маусым мен қыркүйек айлары аралығында жаза бастаған болуы мүмкін. Ол Лейпцигтегі шаш жасаушы, кейіннен әскерге шақырылған Иоганн Кристиан Войзектің нақты оқиғасына негізделген. 1821 жылы Войзек қызғаныштан 46 жастағы жесір Кристиан Вустты өлтірді; кейін ол көпшілік алдында дарға асылды. Франзос қолжазбалардағы бас кейіпкердің есімін "Воззек" деп жаңылыс түсінді; пьеса алғашқы сахналық қойылымдарында және Франзостың нұсқасына сүйенген келесі басылымдарда осы атаумен жарық көрді. Пьеса 1913 жылдың 8 қарашасында Мюнхендегі Резиденцтеатрде қойылды, режиссерлігін Макс Рейнхардт жасады. Франзос Бюхнердің "көздің қарашығындай кішкентай" жазуымен де, сондай-ақ беттерінің түсі нашарлағандықтан, мәтінді оқу үшін химиялық өңдеуден өткізуге тура келді. Франзос оқиғаның шын өмірде болған жағдайға негізделгенін білмеді. Пьеса 1921 жылы Георг Витковский өңдеген жаңа басылым арқылы кеңінен таралды, онда Woyzeck дұрыс аты енгізілді.