Кіріспе
Отаго шыршасы (Oligosoma otagense) – Жаңа Зеландияның Орталық Отаго аймағындағы тасты шатқалдар мен шөптесін жерлерде кездесетін, Scincidae тұқымдасына жататын, сирек және құрып бара жатқан ірі шырша түрі.
The Otago skink (Oligosoma otagense) is a rare, endangered species of large skink in the family Scincidae, found in the rocky canyons and grassy patches of Central Otago, New Zealand.
Физикалық сипаттамалары
Отаго скинкісі Жаңа Зеландияның басқа скинкілеріне қарағанда ірілеу, олардың дене ұзындығы шамамен ... дейін жетеді. Олар ерекше қара, сары және жасыл дақтармен безендірілген, бұл лишайлармен жабылған тау жыныстары мен шист тауларында оларды жақсы жасыруға мүмкіндік береді. Жастар сары түсті негізге және қараңғы дақтарға, сондай-ақ қысқарақ аяқтарға ие. Басқа көптеген скинкілер сияқты, Отаго скинкісі де бәсекелес және әртүрлі жәндіктермен, майлы жемістермен, гүлдің жапырақтарымен, тіпті басқа кішкентай жорғалаушылармен қоректенеді. Олар ұзақ өмір сүреді, табиғатта шамамен 16 жылға, ал тұтқындықта 40 жылға дейін өмір сүреді, және 3-4 жасқа келгенде жыныстық жағынан жетіледі. Көптеген жорғалаушылардан айырмашылығы, бұл түр тірі туады, яғни эмбриондар анасының денесінде дамиды, содан кейін тірі балалар дүниеге келеді. Қаңтар және наурыз айлары аралығында бірден үш балаға дейін туылады.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Отаго скинкілері Отагоның өте белгілі бір жерлерінде ғана кездеседі. Көбінесе олар шығыс Отагода, Макреас Флэт пен Саттон арасында, әдетте 1000 метрге дейін биіктікте табалады. Батыс Отагода, Хавеа көлі мен Линдис асуы арасында да кішірек популяция бар. Скинкілер кейде айналасындағы жусанды далаларда кездессе де, әдетте олар сол аймақтағы ірі шист жартастармен шектеледі. Олар дене температурасын реттеу үшін осы жартастарда күнге жатып, қоршаған ортаға алаңдағанда, түнде және суық күндері жартастардың терең жарықтарына тығынады. 2001 жылғы есеп бойынша, Отаго скинкілерінің ареалы соңғы 100 жылда шамамен 90%-ға қысқарған, бұл жерді пайдаланудағы өзгерістерге, әсіресе шаруашылықтың қарқындылығына және сүтқоректі жыртқыштардың енгізілуіне байланысты деп есептеледі. Түрге қауіп төндіретін көптеген факторлар антропогендік себептерден туындаған сияқты. Ауыл шаруашылығы мен кен өндірісі уақыт өте келе оның көптеген мекендеу орындарын алып, ландшафтті өзгертіп, тамақ көздерін және жасыру орындарын жойды. Бұл сүтқоректі жыртқыштардың енгізілуімен күшейді. Тарихи тұрғыдан жергілікті құстардан шектеулі ғана жыртқыштыққа ұшыраған Отаго скинкілері үй мысықтарының, қояндардың, күзендердің және мысықтардың таралуынан және жасыруға қолайлы орындардың азаюынан қатты зардап шекті. Басқару бойынша тәжірибелік жұмыстар біраз уақыттан бері жүргізіліп келеді. 2005 жылы жасалған басқару тәжірибесі популяцияның айтарлықтай қалпына келуіне әкелді. Ортаны қорғау, жыртқыштарды бақылау және бағдарламаны мониторингтеу маңызды міндеттерге айналды және одан бері сәтті болып табылды, себебі скинкілердің саны ақырындап артып келеді. Қазіргі уақытта Отаго скинкісі Жаңа Зеландия заңдарымен толық қорғалған. DOC оның жергілікті жерде басқару жұмыстарын жалғастыруды көздеп отыр, бірақ табиғи апаттардан сақтау үшін селекционерлер, табиғатты қорғау ұйымдары және зоопарктар шаруашылықпен айналысады. Бір кезде түрдің функционалдық жойылуы мүмкін деген болжам болған, бірақ популяцияны қорғау жұмыстары бұл ықтималдықты азайтып, түрдің жойылу қаупі бар екенін көрсетті.