Қараңғылық Шегінде

Кіріспе

1943 жылы Льюис Майлстоунның түсірген фильмі.

"Қараңғылық шегінде" (немесе "Норвегия көтерілісі") – 1943 жылы Льюис Майлстоун режиссерлік еткен, Эрол Флинн, Энн Шеридан және Уолтер Хьюстон қатысқан Екінші дүниежүзілік соғыс туралы фильм. Бұл фильм Роберт Россен жазған сценарий негізінде түсірілген, ол сценарий 1942 жылы Уильям Вудстың "Қараңғылық шегінде" романынан бейімделген.

Сюжет

Норвегия, 1942 жыл. Нацистер басып алған Троллнесс балық аулау ауылында доктор Мартин Стенсгард (Уолтер Хьюстон) және оның әйелі (Рут Гордон) әдемі өмір сүру сылтауын ұстап, басқыншыларды елемейді. Дәрігер де бейтараптықты қалайды, бірақ ол қиын жағдайда қалады. Оның жекжаттысы, жергілікті балық консервілеу зауытының бай иесі Каспар Торгерсен (Чарльз Дингл) нацистермен ынтымақтасады. Дегенмен, дәрігердің қызы Карен (Энн Шеридан) қарсылық қозғалысының мүшесі, оның жетекшісі Гуннар Брогге (Эрол Флинн)мен махаббатта. Бұл жағдайды одан да қиындататыны, дәрігердің ұлы Иоганн (Джон Бил) Ослодан мектептен жаңа ғана оралды. Өкінішке орай, ол нацистік көзқарастағы ағасының ықпалына түседі. Карен ағасын жақсы көреді, бірақ қала тұрғындарына Иоганнның Квислинг екенін жариялайды. Гуннар мен Карен басқаратын қарсылық қозғалысының өкілдері британдық суасты кемесінен құпия түрде қару-жарақ жеткізіліп келуін асыға күтеді. Олар қаруды жер астына жасырып, қала тұрғындарынан мүмкіндік келгенше зорлық-зомбылыққа бармауын сұрайды. Бір күні кешке, Карен кездесуге бара жатқанда неміс әскерінің қолына түсіп, жоғалып кетеді, ал Гуннар оны қаланың барлық жерінде іздейді. Ол кездесуге келгенде киімдері жыртылған, беті қанға батқан, зорланғаны байқалады. Гуннар немістердің жасаған ісін көргеннен кейін ашуға беріліп, дереу шабуылға дайындалады. Бірақ Карен мен басқалары оны әлі уақыт келмегенін көндіреді. Кездесуден кейін Кареннің әкесі ашуланып, неміс әскерін өлтіреді. Нацистердің командирі (Хельмут Дантин) барлық күдікті қарсылық қозғалысының басшыларын көпшілік алдында атқа жазалауға бұйрық береді. Ертесіне таңда олар қала алаңында өз қабірлерін қазады. Содан кейін ән естіп, қала тұрғындарының контрабандалық қару-жарақпен қаруланғанын біледі. Жергілікті пастор шіркеу мұнарасынан автоматпен оқ атып, қала тұрғындары да солай істейді. Олар ауылды қайта басып алады және әйелдер мен балаларды Англияға бағытталған балық аулау қайықтарына мінгізеді. Неміс штабы орналасқан жергілікті қонақ үйде, сондай-ақ Кареннің ағасы көшіп келген жерде қорғануға дайындалады. Гуннар, Карен, оның әкесі және басқа қарсылық қозғалысының мүшелері орман арқылы қонақ үйге қарай жол тартады. Иоганн ойын өзгерткеннен кейін, қонақ үйдегі көтерілісшілерге олардың алдынан тұраққа түсірілгенін ескертеді. Немістер Иоганнды өлтіріп, көтерілісшілермен шайқасады, олар ақырында қонақ үйді басып алады. Нацистердің командирі өз-өзіне қол жұмсайды. Кейіннен тірі қалған қарсылық қозғалысының мүшелері тауға көтеріліп, оккупацияға қарсы күресін жалғастырады.

Norway, 1942. In the Nazi occupied fishing village of Trollness, Dr. Martin Stensgard (Walter Huston) and his wife (Ruth Gordon) hold on to the pretense of gracious living and ignore the occupiers. The doctor would also prefer to stay neutral, but is torn. Kaspar Torgersen (Charles Dingle), his brother in law, the wealthy owner of the local fish cannery, collaborates with the Nazis. However, the doctor's daughter, Karen (Ann Sheridan), is a resistance member, romantically involved with its leader, Gunnar Brogge (Errol Flynn). Complicating matters further, the doctor's son, Johann (John Beal), has just returned from school in Oslo. Unfortunately, he comes under the influence of his Nazi sympathizer uncle. Though she loves her brother, Karen makes it known to the townsfolk that Johann is a Quisling. A key group of resistance members, headed by Gunnar and Karen, anxiously await a secret arrival of arms from a British submarine. They hide the weapons in a cellar and call upon the townsfolk to delay violence until the opportune moment. One evening, Karen, on her way to a meeting, is grabbed by a German soldier and disappears, while Gunnar frantically searches the town for her. She eventually appears at the meeting, clothes torn and face bruised, indicative that she has been raped. Gunnar loses his perspective after seeing what the Germans have done and prepares to attack without delay. But Karen and the others convince him that it is still not yet the time. After the meeting, Karen's father, in anger, murders a German soldier. The Nazi commandant (Helmut Dantine) orders all suspected resistance leaders held for public execution. The next morning, they dig their own graves in the town square. Then, they hear singing and discover the townsfolk have armed themselves with the smuggled arsenal. The local pastor fires a machine gun from the church tower, and the townsfolk follow suit. They re capture their village and load the women and children onto fishing boats bound for England. At the local hotel, which serves as German headquarters, and where Karen's brother has moved, preparations are made for defense. Gunnar, Karen, her father, and other resistance members march through the forest toward the hotel. Johann, experiencing a change of heart, warns the rebels from the hotel they are walking into a crossfire trap. The Germans kill Johann, then engage in battle with the rebels, who finally seize the hotel. The Nazi commandant commits suicide. Later, surviving resistance members take to the hills to continue their fight against occupation.

Бастапқы роман

"Қараңғылық шегі" Уильям Вудстың алғашқы романы негізінде жасалған. Warner Bros. студиясы 1942 жылдың қаңтарында фильм құқықтарын 30 000 долларға сатып алды. Роман 9 сәуірде, немістердің Норвегияны басып алған күнінің екінші жылдығында жарық көрді.

Даму

Генри Бланкке продюсерлік, Роберт Россенге сценарий жазу, ал Льюис Майлстоунға режиссерлік тапсырылды. Кейінірек Майлстоун баспасөзге былай деді:
"Мен "Батыс майданындағы жағдай" фильмін жасағаныма он екі жыл болды. Сол фильмде тағы бір соғысқа деген көңіл көшіп, ашу-ыза тудырған сезімдер бейнеленген. "Қараңғылық шегінде" біз көңіл көшіруді жойған фильм жасап жатырмыз. Біз қай жаумен соғысып жатырмыз екенін жақсы білеміз және қазіргі соғыстың қатал шындықтарына қарсы тұрып жатырмыз. "Қараңғылық шегіндегі" моральдық ой – "бірлікте тұрсақ, жеңілеміз, бөлініп-жарылсақ, құлаймыз". Бұл – барлық демократиялық елдер үшін жеңістің кілті. Сценарий жазу жұмысы Роберт Россенге берілді. Кейінірек Майлстоун Россеннің "Норвегиямен ешқандай қатысы жоқ, бірақ ол ең жақсы білетін – Нью-Йорктің шығыс жағындағы адамдардың сөйлеу әдебиетінен алынған диалог үшін бір идиоманы тапқанын" айтты. Ешкім айырмашылықты байқамағандықтан, бұл идиома өте жақсы жұмыс істеді."

Кастинг

Энн Шеридан мен Хамфри Богарт жұлдыздар ретінде жарияланды. Бірақ ақырында Богарт түсірілімнен бас тартып, оның орнына Эррол Флинн келді. Актерлік құрамда "Касабланка" фильмінде ойнағаннан кейін "Уорнерс" компаниясымен ұзақ мерзімді келісімшартқа қол қойған Хельмут Дантин де болды. Көптеген актерлер көбінесе сахнадағы жұмыстарымен танымал болды, олардың ішінде Джудит Андерсон мен Рут Гордон да бар. Кейін Майлстоун: «Өте алуан түрлі актерлік құрам керемет ойнады» деді. Ол мұны яхтасында жасау жоспарлаған, бірақ Хедда Хоппер оның доспен бірге аң аулауға Мексика қаласына кеткенін, сондай-ақ рөлі салыстырмалы түрде шағын болғандықтан, «бастапқыда фильмді түсіргісі келмегенін» хабарлады. Егер Флинн оралмаса, Брюс Кэботты алмастыру мүмкіндігі қарастырылды. «Уорнерс» Флиннге қысым көрсетті, ол түсірілімге қайта оралды. (Кейін Флинн «Уорнерспен» жылына төрт фильм түсіру туралы келісімшартқа қол қойғаны және олардың бірінде продюсерлік міндеттерді де атқаруы керек болғаны хабарланды.) Фильмнің көп бөлігі Бербанктегі «Уорнер Брос.» студиясында түсірілді, ал кейбір эпизодтар Монтерей қаласындағы табиғи жерлерде түсірілді. «Уорнерс» Монтерейдегі ең ірі екі пирс пен Монтерейдің желкенді қайықтарының флотын жалдады; олар көшелерді норвегиялық және нацистік тулармен, жарнамалармен безендіріп, қосымша актерлер ретінде бірнеше жергілікті тұрғындарды шақырды. 16 қыркүйекте Монтерейден оралған топ студияда түсірілімді жалғастырды. Ерскин Колдуэлл Норвегия тарихында тәжірибесі болғандықтан фильмде техникалық кеңесші ретінде жұмыс істеді. Түсірілім барысында «Уорнерс» реализмді арттыру үшін АҚШ-та жақында атқарылған нацистік диверсанттардың есімдері жазылған алты қабір тасын қосты. Фильмнің түсірілімі қараша айында аяқталды. «Edge of Darkness» оккупацияланған Еуропадағы бірнеше фильмнің бірі болды, басқалары – «The Commandos Strike at Dawn» және «The Moon is Down». Кейін Майлстоун: «Флинн өзін әрдайым төмен бағалап жүрді. Оны ұялту үшін, ол жаңа ғана ойнаған сахнасында қаншалықты керемет болғанын айту жеткілікті еді: ол жас қыз сияқты қызарып, "Мен актер емеспін" деп күңкілдеп, бір жерге барып отыратын еді».

Ann Sheridan and Humphrey Bogart were announced as stars. Eventually Bogart dropped out and was replaced by Errol Flynn. The cast included Helmut Dantine who had just signed a long term contract with Warners following his appearance in Casablanca. There were a large number of actors cast who were best known for their stage work, including Judith Anderson and Ruth Gordon. Milestone later said "an extremely mixed cast gave some damned good performances." He was meant to do this on his yacht but Hedda Hopper reported he slipped down to Mexico City with a friend for some hunting, and that he "hasn't wanted to do it [the film] from the first", in part because his role was relatively small. Bruce Cabot was listed as a possible replacement if Flynn did not return. Warners pressured Flynn and he eventually returned for filming. (It was later reported that Flynn had signed a new contract with Warners for four films a year, one of which he was to also act as producer.) Most of the film was shot in Warner Bros. studios at Burbank with some exteriors in the town of Monterey. Warners rented two of the biggest piers in Monterey and a fleet of Monterey sailing boats; they lined the streets with Norwegian and Nazi flags and signs and cast several locals as extras. The unit returned from Monterey on September 16 to resume studio shooting. Erskine Caldwell reportedly operated as a technical adviser on the film because he had some experience of Norway. During filming, Warners added six grave markers with the names of Nazi saboteurs recently executed in the US, for extra realism. Filming ended in November. Edge of Darkness was one of several films set in occupied Europe, others being The Commandos Strike at Dawn and The Moon is Down. Milestone later said "Flynn kept underrating himself. If you wanted to embarrass him, all you had to do was to tell him how great he was in a scene he'd just finished playing: he'd blush like a young girl and muttering 'I'm not an actor' would go away somewhere and sit down."

Қабылдау

Қазіргі сын-пікірлер оңтайлы болды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің сыншысы Босли Кроутер фильмді "мелодрама [бірақ] күшті мелодрама, әрине" деп атады. Variety журналы оны "Норвегияның қирауы туралы, керемет актерлік шеберлік танытқан актерлер тобымен және Льюис Майлстоунның шеберлікпен режиссерлік еткен, драматикалық, шиеленісті, эмоцияға толы оқиға" деп сипаттады. "Харрисонның баяндамаларында" былай делінген: "Тамаша! Льюис Майлстоунның режиссерлігі шебер, ал актерлердің орындауы, жұлдыздардан бастап эпизодтық рөлдердегі актерлерге дейін, керемет". Дэвид Ларднер "The New Yorker" журналында фильмді "The Moon Is Down" фильмімен салыстырып, екеуі де көруге тұрарлық екенін, бірақ "Edge of Darkness" кейіпкерлерді толық аша білуі арқасында сәл жақсырақ екенін жазды. "Filmink" журналы оны "әрине, Эрролдың ең коммунистік (сияқты) фильмі" деп атады. 1943 жылдың сәуір айында бұл фильм АҚШ армиясының ең көп сұралған бес фильмінің бірі болды, қалғандары – "Мой друг Фличка", "Хит-парад 1943", "Азаттыққа ұшу" және "Сәлем, Фриско, Сәлем". Сонымен қатар, фильм "Норвегия ұлдары" ұйымына арнайы көрсетілді. 1943 жылы "Қараңғылық шеті" антинацистік көзқарасы үшін Буэнос-Айресте тыйым салынды. Флинн бұл фильмді "Соңғы адамға дейін" (кейін "Солтүстік ізденіс" болып өзгертілді) және "Капитан Хорацио Хорнбловер" (кейінге шегерілді, содан кейін Грегори Пекпен бірге түсірілді) фильмдерімен жалғастыру жоспарлаған.

Кассалық касса

Warner Bros. деректері бойынша фильм ішкі нарықта $2,039,000, ал шетелде $1,630,000 табыс еткен.