Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ас-аяқ құралдарын қолданудың әлеуметтік нормалары
Social conventions of cutlery usage
Әлеуметтік жағдайларда ас-аяқ құралдарын орналастыру және пайдалануға қатысты әртүрлі дәстүрлі әдеп ережелері бар. Бұл ережелер мәдениеттен мәдениетке өзгереді. Мысалы, шанышқыны қолдану ережелері Еуропа, Америка Құрама Штаттары және Оңтүстік-Шығыс Азияда әртүрлі, және олар өзгеріп келе береді. Шығыс Азия мәдениеттерінде таяқшаларды қолдануға қатысты көптеген әдеп ережелері сақталады.
Various customary etiquette practices exist regarding the placement and use of eating utensils in social settings. These practices vary from culture to culture. Fork etiquette, for example, differs in Europe, the United States, and Southeast Asia, and continues to change. In East Asian cultures, a variety of etiquette practices govern the use of chopsticks.
Шеңберлік этикетка
Батыс әлеуметтік ортасында пышақпен бірге тамақ кесу және жеу үшін қолданылғанда, шанышқы қолдану ережелерінің екі түрі кең таралған. Еуропалық стильде, ол Еуропа бойынша біркелкі емес, тамақтанатын адам шанышқыны сол қолында ұстайды, ал американдық стильде шанышқы сол және оң қолдардың арасында ауыстырылады. Шанышқы пайдаланылғанға дейін Еуропадағы дәстүр бойынша барлық тамақ оң қолмен ауызға жеткізілген (қасық, пышақ немесе саусақтарды пайдалана отырып). Шанышқы қолданылған кезде, бұл ережені сақтап, кесу кезінде сол қолмен ұсталып, содан кейін жеу үшін оң қолға ауыстырылған. Бұл әдет ағылшын отарлаушыларымен Америкаға әкелінді және американдық стильге айналды. Еуропаның көп бөлігі салыстырмалы түрде соңғы уақыттарда шанышқыны сол қолда қалдырудың жылдам стилін қабылдады. Американдық және еуропалық стильдердің айырмашылығы көркем әдебиеттерде сюжеттік элемент ретінде қолданылған, мысалы, 1946 жылғы «O.S.S.» фильмі мен 2014 жылғы «Turn: Washington's Spies» сериалында. Екі туындыда да, шанышқы қолдану ережелерін бұзу құпия агенттердің жасырындығын ашу қаупін тудырады.
When used in conjunction with a knife to cut and consume food in Western social settings, two forms of fork etiquette are common. In the European style, which is not uniform across Europe, the diner keeps the fork in the left hand, in the American style, the fork is shifted between the left and right hands. Prior to the adoption of the fork, the custom in Europe was for all food to be conveyed to the mouth by the right hand (using a spoon, a knife, or fingers). When the fork was adopted, it followed this rule; it was held in the left hand while cutting and then transferred to the right to eat. This custom was brought to America by British colonists and became the American style. Most of Europe adopted the more rapid style of leaving the fork in the left hand in relatively modern times. The difference between the American and European styles has been used as plot point in fictional works, including the 1946 film O. S. S. and the 2014 series Turn: Washington's Spies. In both works, using the wrong fork etiquette threatens to expose undercover agents.
Неміс стилі
Неміс стилі, Еуропа бойынша біркелкі емес болғанына қарамастан, континенттік немесе еуропалық стиль деп те аталады, онда шанышқыны (тістері төмен қаратылып) сол қолмен, ал пышақты оң қолмен ұстайды. Тамақтың бір тіс қағыс көлеміндегі бөлігі кесілгеннен кейін, ол сол қолмен ауызға жеткізіледі. Картоп, көкөніс немесе күріш сияқты басқа тағамдар үшін пышақтың жиегі тағамды шанышқының артқы жағына итеруге немесе бағыттауға көмектеседі. Нан әрқашан беріледі және оны дастарқанға тікелей қоюға болады. Тамақты саусақпен татып көруге болмайды. Дегенмен, соусты өзіне алмай тұрып татып көргісі келсе, шанышқының ұшына кішкентай нан бөлігін малып алуға рұқсат етіледі.
The German style, also called the continental or European style despite the fact that it is not uniform across Europe, is to hold the fork (with the tines pointing down) in the left hand and the knife in the right. Once a bite sized piece of food has been cut, it is speared and conducted to the mouth by the left hand. For other items, such as potatoes, vegetables or rice, the blade of the knife is used to assist or guide placement of the food on the back of the fork. Bread is always served and can be placed on the table cloth itself. It is considered unacceptable to use one's fingers to taste the food. To taste a sauce before serving oneself, however, it is permissible to place a small piece of bread at the end of the fork for dipping.
Американдық стиль
Американдық стильде, зигзаг әдісі немесе бұранданы ауыстыру деп те аталады, пышақ бастапқыда оң қолмен, ал бұранда сол қолмен ұсталады. Бұранданың тістерімен тағамды бекітіп тұрып, пышақпен бір тістеуге арналғандай мөлшерде кесіледі. Содан кейін пышақ табаққа қойылады, бұранда сол қолдан оң қолға ауыстырылады, және тағам ауызға жеткізіліп желінеді. Бұранда қайта сол қолға ауыстырылып, пышақ оң қолмен алынады. Еуропалық стильдегі жасырын тұтқадан өзгеше, американдық стильде бұранда қасық, қалам немесе тамақты ауызға жеткізу үшін оң қолға ауыстырылғанда экскаватор сияқты ұсталады. Бір сарапшы американдық стильде бұранданы ұстау әдісінің төмендеп бара жатқанын, дәстүрлі американдық және еуропалық стильдердің қосымша нұсқаларын қолданудың артуын айтады. Бұл жаңа стильде, кесу мен жеу арасында бұранда қолдар арасында ауыстырылмайды, сондай-ақ қажет болған жағдайда "тістері жоғары" қаратып қасық ретінде де қолданылуы мүмкін. Қасық табақтағы тағамды итеру үшін қолданылады; пышақ көбінесе қолданылмайды. Тағамды пісіру алдында ұсақ-түйек кесіп дайындау арқылы пышақ қажеттігі жойылады.
In the American style, also called the zig zag method or fork switching, the knife is initially held in the right hand and the fork in the left. Holding food in place with the fork tines down, a single bite sized piece is cut with the knife. The knife is then set down on the plate, the fork transferred from the left hand to the right hand, and the food is brought to the mouth for consumption. The fork is then transferred back to the left hand and the knife is picked up with the right. In contrast to the European hidden handle grip, in the American style the fork is held much like a spoon, a pen or much like an excavator once it is transferred to the right hand to convey food to the mouth. One commentator has asserted that the American style of fork handling is in decline, with the increased use of a hybrid of the traditional American and European styles. In this new style, the fork is not switched between hands between cutting and eating and may also be deployed "tines up" as a scoop when convenient. The spoon is used for manipulating food on the plate; knives are rarely used. Dishes are often cut into small portions before cooking, eliminating the need for a knife.
Кестенің орналасуы
Үстелдер көбінесе екі немесе одан көп вилкалармен жабдықталады, олар әртүрлі тағамдарға арналған; мысалы, салат вилкасы, ет вилкасы және десерт вилкасы. Кейбір мекемелер бірнеше тағамдық тамақ үшін көптеген түрлі вилкаларды қойып, жоғары мәртебелілік әсерін беруге тырысады, бірақ көптеген әдеп сақтайтындар мұны әдепсіздік деп есептейді және әр тағаммен қажетті ас-аяқ құралдарын әкелуді ұсынады. Америкалық тамақтану әдептерінде, тамақ жеуді жалғастыру немесе аяқтау ниетін көрсету үшін қолданылатын құралдарды әртүрлі орналастыру қолданылады.
Tables are often set with two or more forks, meant to be used for different courses; for example, a salad fork, a meat fork, and a dessert fork. Some institutions wishing to give an impression of high formality set places with many different forks for meals of several courses, although many etiquette authorities regard this as vulgar and prefer that the appropriate cutlery be brought in with each course. In American dining etiquette, different placements are used when setting down the utensils to indicate whether a diner intends to continue eating or has finished.
Тамақ ішкеннен кейін ас ішетін ыдыстарды орналастыру
Америка Құрама Штаттарында, келуші өз ыдыстарын тарелкасындағы "сағат төрт" позициясында жинастырып қою арқылы күтімшілерге тағамын аяқтағанын және тарелканы алып кетуге болатынын көрсете алады.
In the United States, a diner may place all their utensils together in a "4 o'clock" position on their plate, to indicate to waiting staff that they have finished their course and the plate may be taken away.
Тамақ жейтін таяқшалар туралы әдептілік
Таяқтарды қолдану әдептері аймақтар арасында көбінесе ұқсас болғанымен, ерекшеліктері де болуы мүмкін. Азия мәдениеттерінің кейбірінде таяқтармен нәрсе көрсету немесе оларды ыдыс ішінде қалдыру сыпайысыздық деп есептеледі. Таяқтарды ыдысқа тік қою, қайтыс болғандарға немесе арбақтарға шашқан құрбандық сияқты қарастырылуы мүмкін.
While etiquette customs for using chopsticks are broadly similar from region to region, finer points can differ. In some Asian cultures, it is considered impolite to point with chopsticks, or to leave them resting in a bowl. Leaving chopsticks standing in a bowl can be perceived as resembling offerings to the deceased or spirits.