1966 жылғы «Гран-при» фильмі — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

1966 жылы түсірілген американдық фильм, Джон Франкенхаймердің туындысы.

«Гран-при» – Джон Франкенхаймердің режиссерлік жұмысы, Эдвард Льюис продюсерлік еткен, ал Роберт Алан Оуртур сценарийін жазған. Франкенхаймердің авторлық үлесі және Уильям Хэнлидің редакциялық жұмыстары ескерілген. Фильмде Джеймс Гарнер, Ева Мари Сент, Ив Монтан, Брайан Бедфорд, Джессика Уолтер, Франсуаза Харди және Антонио Сабато сияқты халықаралық актерлер тобы ойнаған. Тоширо Мифунэ жарыс командасының иесі рөлінде сомдаған, бұл образ Соичиро Хондадан шабыттандырылған. Операторлық жұмысын Лайонел Линдон «Супер Панавизия 70» форматында жүзеге асырған, ал премьералық көрсетімдерде 70 мм «Cinerama» форматы қолданылған. Фильмнің ерекше жарыс түсірілімдері оның басты артықшылықтарының бірі. Фильмде нақты жарыс кадрлары және Формула-1 әлем чемпиондары Фил Хилл, Грэм Хилл, Хуан Мануэль Фанхио, Джим Кларк, Йохан Риндт және Джек Брэбхэмнің эпизодтық қатысулары бар. Дэн Гурни, Людовико Скарфиотти, Ричи Гинтер, Жоаким Бонье, Брюс Макларен және Джо Сифферт сияқты басқа да жарысшылар фильмде ойнаған. 1966 жылғы ең табысты он фильмнің бірі атанған «Гран-при» техникалық жетістіктері үшін үш «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Швециялық актриса Харриет Андерссон бастапқыда басты рөлге шақырылған, бірақ түсірілімдердің бірінші аптасынан кейін оны Ева Мари Сент ауыстырды. Фильмнің түсірілімі де жарыс сияқты қарқынды болды, себебі Стив Маккуин мен Джон Стерджес жарыскерлердің өмірін бейнелейтін ұқсас фильм түсіруді жоспарлаған, олардың жобасы бастапқыда «Чемпион күні» деп аталатын. Алайда, Франкенхаймер жоспар бойынша озады, ал Маккуиннің жобасы түрлі қиындықтарға тап болды. Оның «Ле-Ман» атты жарыс фильмі 1971 жылы шықты. Өндіріс тобы Дэн Гурни, Кэрролл Шелби және бұрынғы әлем чемпионы Фил Хилл сияқты «Гран-при» жүргізушілерімен байланыс орнатып, еуропалық жарыс ортасына енуге тырысты. Фильм түсірілімі кезінде жаттығулар мен жарыскерлердің іс-шараларына кедергі келтірілді. «Гран-при» командасы Феррариден бастапқыда ыңғайсыз жауап алды, себебі компания фильм олардың жұмысын сенсациялық бейнелейді деп алаңдады. Франкенхаймер Монте-Карлода түсірілген отыз минуттық материалды монтаждап, фильмнің өндірісін уақытша тоқтатты, содан кейін оны компания басшылығына жіберді. Ол өте жағымды жауап алып, Ferrari өндіріс алаңында түсіруге рұқсат алды. Режиссер бұл мүмкіндікті пайдаланып, фильм түсіріліміне көмектесу үшін басқа да тұлғаларды шақырды. Көптеген жарысшылар фильмде эпизодтық рөлдерде ойнады, ал кейбіреулері актерлермен бірге тіпті сөйледі. Джеймс Гарнер келесі машинаны жүргізеді.

Grand Prix is a 1966 American sports drama film directed by John Frankenheimer, produced by Edward Lewis, and written by Robert Alan Aurthur with uncredited story contributions by Frankenheimer and rewrites by William Hanley. It stars an international ensemble cast, including James Garner, Eva Marie Saint, Yves Montand, Brian Bedford, Jessica Walter, Françoise Hardy and Antonio Sabàto. Toshiro Mifune has a supporting role as a race team owner, inspired by Soichiro Honda. The picture was photographed in Super Panavision 70 by Lionel Lindon, and presented in 70mm Cinerama in premiere engagements. Its unique racing cinematography is one of the main draws of the film. The film includes real life racing footage and cameo appearances by drivers including Formula One World Champions Phil Hill, Graham Hill, Juan Manuel Fangio, Jim Clark, Jochen Rindt and Jack Brabham. Other drivers who appeared in the film include Dan Gurney, Ludovico Scarfiotti, Richie Ginther, Joakim Bonnier, Bruce McLaren and Jo Siffert. One of the ten highest grossing films of 1966, Grand Prix won three Academy Awards for its technical achievements. Swedish actress Harriet Andersson was originally cast as the female lead, but was replaced by Eva Marie Saint after the first week of filming. The making was a race itself as fellow Hollywood icons Steve McQueen and John Sturges planned to make a similar movie exploring the life of racers, with the McQueen/Sturges team initially using the title Day of the Champion. Frankenheimer got ahead in schedule terms anyway, however, and McQueen's project ran into a wide variety of problems. His racing film, entitled Le Mans, was released in 1971. The production team began by using connections to Grand Prix drivers such as Dan Gurney, Carroll Shelby and former Grand Prix World Champion Phil Hill, who all assisted them in trying to break through an otherwise reluctant European establishment. The filming process meant disrupting vital practice runs and otherwise getting in the way of the actual racers' activities. The Grand Prix team initially faced a particularly lukewarm response from Ferrari, with the firm concerned that the movie would overly sensationalize their work. Frankenheimer spliced together approximately thirty minutes of detailed footage after filming in Monte Carlo, temporarily halted the movie's production, and sent the short piece over to the company's management. He received such a positive response that he gained unprecedented access, being allowed to shoot inside Ferrari's production floor alongside the real racing vehicles. The director used this budding relationship to push other entities to help with the film making process. Many real life drivers of the era ended up making cameo appearances in Grand Prix, several even briefly speaking alongside the actors. James Garner is driving the following car]]

Фильмдегі Формула-1 машиналары көбінесе заманауи Формула-1 машиналарын еске түсіретін Формула-3 машиналарынан жасалған, бірақ фильмде нақты Формула-1 жарыстарынан алынған кадрлар да қолданылған. «Ямура Моторс» – ойдан шығарылған команда болғандықтан, продюсерлер Брюс Маклареннің жаңадан құрылған командасымен келісімге келді. Олардың машинасы, «Макларен M2B», «Ямура» түсіне боялды. Бояу схемасы сол кездегі «Honda RA272» машиналарының түсіне ұқсас болды. Екі рет «Макларен» жарысқа қатыса алмағандықтан, басқа машина да сол түстерге боялды: Боб Бондюранттың «BRM» машинасы Спада, ал Голландия Гран-приі үшін Зандвортта Рег Парнеллдің «Lotus 25 BRM» машинасы. Кейбір кадрларды 1961 жылғы әлем чемпионы Фил Хилл түсірді, ол 1966 жылғы Монако және Бельгия Гран-прилерінде модификацияланған камера машинасымен түсірді. Жарыс машиналарын жылдамдықпен түсіру үшін, көптеген кадрлар «Ford GT40» машинасымен түсірілді, ол 1960 жылдардың соңында «Ле-Манның 24 сағаттық жарысы» сияқты жарыстарда жеңіске жеткен жылдам және қуатты машина болды. Бұл Формула-1 үшін автомобиль камераларын пайдаланудың алғашқы тәжірибелерінің бірі болды, әсіресе көрерменді жарыскердің орнына қоюға бағытталған бірінші тұлғалық кадрлар тұрғысынан. Гарнердің машинасына жоғары дөңгелекті және орындықсыз конструкция орнатылды, себебі ол қазіргі F3 машинасына сыймас үшін тым биік болды. Джеймс Гарнердің кейіпкері қолданатын көк және қызыл шлем дизайны көбінесе Жаңа Зеландиялық жарысшы Крис Амонмен шатастырылады, бірақ түстері керісінше. Брайан Бедфордтың кейіпкерінің дизайны 1966 жылғы «BRM» жүргізушісі Жакки Стюартқа ұқсас болды. Бедфорд жүргізе алмағандықтан, Стюарттың «BRM» машинасымен түсірілімдер жасалды, оның бетіне балаклава кигізілді, осылайша ол Бедфорд емес екенін жасыруға болады. Сатидің шлемі Джон Суртистікі, ал Барлинидікі Лоренцо Бандинидікі болды. Фильмде бейнеленген трассалар: Монако трассасы (Монако), Клермон-Ферран (Франция), Спа-Франкоршамп трассасы (Бельгия), Зандворт трассасы (Нидерланды), Брэндс Хэтч (Ұлыбритания) және Монца ұлттық автодромы (Италия). Нюрбургринг (Батыс Германия), Уоткинс Глен Интернэшнл (АҚШ) және Аутодромо Херманос Родригес (Мексика) фильмде есімдері аталды, бірақ кадрлары көрсетілген жоқ. Нақты Гран-при жарыстарында пайдаланылған камера машиналары: Монакода «Lotus 25 Climax», ал Спа трассасында «McLaren M2B Ford», екеуін де 1961 жылғы Формула-1 әлем чемпионы Фил Хилл жүргізді. Монакода камера тек алға қаратып орнатылды, ал Спа трассасында рульді түсіретін қосымша камера болды. Әуеден түсірілген кадрлар «Alouette III» тікұшағынан түсірілді. Түсірілімдер трассаға тым жақын болғандықтан, оператордың аяқ киімдері жақын маңындағы ағаштардың жасыл түсімен боялды.

The F1 cars in the film are mostly mocked up Formula Three cars made to look like contemporary Formula One models, although the film also used footage from actual F1 races. Because Yamura Motors is a fictional race team, the producers struck a deal with Bruce McLaren's newly formed McLaren team to have his car, the McLaren M2B, painted with Yamura's colors. The paint scheme used was designed to resemble that used on the contemporary Honda RA272 cars competing during this period. On two occasions, because the McLaren could not take part in these races, another car was painted in the same colours: Bob Bondurant's BRM at Spa, and at Zandvoort for the Dutch GP, the Lotus 25 BRM entered by Reg Parnell for Mike Spence. Some of the footage was captured by Phil Hill, the 1961 World Champion, who drove a modified camera car in some sessions during the actual F1 season of 1966 Monaco and Belgian Grands Prix. In order to realistically film the racing cars at speed, the camera car used for much of this filming was a Ford GT40, a fast and powerful endurance racing car of the same type that dominated races such as the 24 Hours of Le Mans during the last half of the 1960s. This was some of the earliest experimentation with in car cameras for F1, particularly in terms of first person shots aimed at putting the audience in the position of the racers. Garner's car was fitted with a higher rollbar and had no seat, since he was too tall to fit in a contemporary F3 car. The blue and red helmet design that James Garner's character uses is often confused with that of then Grand Prix race driver Chris Amon from New Zealand; the colours are reversed. Brian Bedford's character’s design was the same as real life 1966 BRM driver Jackie Stewart. As Bedford couldn't drive, this was done so that they could shoot footage of Stewart driving the BRM (with a balaclava over his face to hide that it wasn't Bedford). Sarti's helmet was John Surtees', and Barlini's was Lorenzo Bandini's. Circuits featured in the film include Circuit de Monaco (Monaco), Clermont Ferrand (France), Circuit de Spa Francorchamps (Belgium), Circuit Park Zandvoort (Netherlands), Brands Hatch (United Kingdom), and Autodromo Nazionale Monza (Italy). The Nürburgring (West Germany), Watkins Glen International (USA), and the Autódromo Hermanos Rodríguez (Mexico) were all mentioned in the film but there was no footage shown. The camera cars used during actual GP races were a Lotus 25 Climax at Monaco and a McLaren M2B Ford at Spa, both driven by 1961 F1 World Champion Phil Hill. A camera was mounted at the front only at Monaco, and an additional one filming the driving wheel was in place at Spa. Aerial shots were filmed from an Alouette III helicopter. These shots were taken so close to the actual roads that the cameraman's shoes became stained with bits of greenery from the tips of nearby trees.

Сыни

1966 жылы экранға шыққанда, New York Times газетінің сыншысы Босли Кроутер фильмді «жарыс жолындағы маңызды жарыстарда керемет түсірілген жарыс кадрларының таңғажайып және құлқылы жинағы» деп атады. Франкенхаймер мырза сізді жарыс машиналарын әр бұрыштан және мүмкін болатын жақындықтан көрсететін керемет кадрлармен шашыратып, сіз өзіңіз сол жарыста жүргендей сезінесіз. Октаналық жылдамдықпен монтаждалған жарыс кадрлары, жоғары жылдамдықты автомобильдердің бір-біріне жақын түсірілген кадрларымен үйлесім тапқан; ұзақ жүргізушілердің көзқарасы (бұрылыстармен бірге басыңыздың қозғалысын тоқтатуға тырысыңыз); және революциялық бөлінген экран мотиві, қазіргі заманғы фильмдерде бұрын-соңды көрінбеген жарыс кадрларын ұсынады. Сонымен қатар, режиссер мен Саул Басс осы экранды кез келген уақытта жарыс сериясын көтеретін монтаждармен толтырады. Үш және төрт бөліктен тұратын кадрлар, тіпті экранды толтыратын шахмат тақталары көрерменді жарысқа деген құштарлыққа түрткіндетіп, көзді қызықтырады. Бұл ретсіз жасалған, бірақ нәтижесі бар эффект. Алайда, Кроутер «Бұл фильмдегі үлкен мәселе – кейіпкерлер мен олардың романтикалық қиындықтары стереотиптер мен клишелерге толы. Гран-при жарыстарында көруге болатын барлық нәрсені көрдіңіз деген сезіммен кетесіз, бірақ сол машиналарды жүргізетін нағыз адамдарды емес» деді. Variety журналы фильмді «визуалды шеберлікпен (кино өнерінің таза түрімен) күшін, қызығушылығын және әсерлілігін тартатын сирек кездесетін туынды» деп сипаттады, сондай-ақ, «әрекеттерде виртуоздық болмаса, бұл жай ғана алдау болар еді» деді. Los Angeles Times газетінің журналисі Филип К. Шойер оны «автожарыстар туралы жаңа, шешуші және ұлы фильм» деп атады. The Washington Post газетінің Лео Салливан «Джон Франкенхаймердің «Гран-при» фильмі киноинновациялармен жанданып, көбінесе қызығушылықты қоздырады» деп жазды. Брендан Гилл «The New Yorker» журналында фильмді «үлкен, батыл, көзді жалдыратып, құлақты жарып, кейде жүректі тоқтататын» деп сипаттады. The Monthly Film Bulletin журналында былай деп жазылған: «Машиналар, әрине, барлық назарды өзіне тартып алады, бірақ жүргізушілердің және олардың жеке өмірінің пулып-фантастика деңгейінен аспағанын көруге сәл өкінішті. Дегенмен, «Гран-при» тамаша ретінде жалпы алғанда, соншалықты сәтті болғандықтан, оның тамашадан басқа ештеңе еместігінің маңызы жоқ». 45 жыл өткен соң, Blu-ray дискісінде қайта шыққанда, The New York Times газеті фильмді қайта қарады, 2011 жылы Дэйв Кехр «сары техникалық тұрғыдан қарастырғанда, жаңа дискі – әдемі, айқын және бай текстуралы бейнелерге толы, ол түпнұсқа 65 миллиметрлік Super Panavision форматына лайық, және керемет дыбыс жолы бар. Бірақ фильм ретінде «Гран-при» ешқашан үлкен болған жоқ. Алғаш рет Cinerama кинотеатрларында көрсетілгенде, бұл 1952 жылы форматты таныстырған «This Is Cinerama» атты дөңгелекті тау-кен жолының 176 минуттық нұсқасынан аспайды, Формула-1 жарысының негізгі аялдамаларын жылдам аралап өтетін тур, көрермен мүмкіндігінше жүргізуші орындығына бекітілгендей».

Upon its 1966 release, New York Times critic Bosley Crowther called the film "a smashing and thundering compilation of racing footage shot superbly at the scenes of the big meets around the circuit, jazzed up with some great photographic trickery Mr. Frankenheimer belts you with such a barrage of magnificent shots of the racing cars, seen from every angle and every possible point of intimacy, that you really feel as though you've been in it. The octane pace race editing, interspersed with proper high speed car to car camera angles; long drivers' Point of View (POV) angles (try to stop your head moving in sync with the turns ); and a revolutionary split screen device motif, further introducing car racing footage not seen before in modern film. Furthermore, the director and Saul Bass fill that mammoth screen from time to time with these split screens and montages that made the racing sequences fairly jump with pure octane Triple and quadruple panels and even screen filling checkerboards hit the viewer with stimulations that optically generate a sort of intoxication with racing. It's razzle dazzle of a random sort, but it works." However, Crowther concluded "the big trouble with this picture is that the characters and their romantic problems are stereotypes and clichés You come away with the feeling that you've seen virtually everything there is to see in grand prix racing, except the real guys who drive those killer cars." Variety called the film "one of those rare pictures that draws its basic strength, excitement and interest arresting potential through the visual (the pure art of cinema) and if it lacked brilliant virtuosity in the action department it would be just another flimflam." Philip K. Scheuer of the Los Angeles Times called it "the new, definitive, great film about auto racing", adding that after three hours "if one emerged with the feeling that maybe there has been just too much, here is one case in which I can state happily that it is better than too little." Leo Sullivan of The Washington Post wrote, "John Frankenheimer's 'Grand Prix' is brought alive with cinematic innovations and is frequently set ablaze with excitement." Brendan Gill of The New Yorker described the film as "big, brave, eye bedazzling, earsplitting, and sometimes almost heart stopping." The Monthly Film Bulletin wrote, "The cars, of course, steal all the thunder, but one is a little disappointed to find the drivers and their private lives so little elevated beyond the level of pulp fiction. Still, as a spectacle Grand Prix is on the whole such a success that the fact it isn't anything more than a spectacle hardly matters." Forty five years later, upon its release on Blu ray Disc, The New York Times reviewed the film again, with Dave Kehr saying in 2011 "considered purely from a technical point of view, the new disc is a beauty, with crisp, richly textured images that do justice to the original 65 millimeter Super Panavision format, and a roaringly dimensional soundtrack As a movie, though, Grand Prix was never that grand. First shown as a reserved seat, road show attraction in Cinerama theaters, it is little more than a 176 minute version of the roller coaster ride This Is Cinerama that introduced the format in 1952, a high speed tour of the principal stops on the Formula One tour, with the spectator, as often as possible, strapped into the driver's seat."

Марапаттар

39-шы «Оскар» сыйлық салтанатында «Гран-при» фильмі үздік дыбыс эффектісі (Гордон Дэниел), үздік фильм монтаждау және үздік дыбыс (Фрэнклин Милтон) номинациялары бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Джон Франкенхаймер Америка Режиссерлер Гильдиясының «Ең үздік режиссура» номинациясына ұсынылды.