Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Белгілері мен симптомдары
Жалпы афазия көбінесе тромбоздық инсульттан кейін (ортаңғы ми артериясының негізгі бөлігінде) пайда болады, ал ауырлығы әртүрлі болуы мүмкін. Басты белгілері мен көріністері – сөйлеу мен тілді түсіну, құру және қайталау қабілетінің жоқтығы. Ауызша тіл көбінесе бірнеше таныс сөздерден (мысалы, «сәлем»), жақсы жатталған тіркестерден (мысалы, «қалайсыз?») және дөрекі сөздерден (мысалы, қарғыс сөздер) тұрады. Масштабты лексикалық (сөздік) жетіспеушілік мүмкін, нәтижесінде қарапайым сөздерді немесе сөйлемдерді оқу мүмкін болмайды. Бұған қоса, жалпы афазиясы бар адамдарда келесі қосымша бұзылулардың бірі немесе бірнешеуі болуы жиі кездеседі: сөйлеу апраксиясы, алексия, таза сөзді естімеу, аграфия, бет апраксиясы және депрессия. Жалпы афазиясы бар адамдар әдетте әлеуметтік жағдайға лайықты, көңілді және мақсатқа бағытталған болады.
It is most common for the onset of global aphasia to occur after a thrombotic stroke (at the trunk of the middle cerebral artery), with varying severity. The general signs and symptoms include the inability to understand, create, and repeat speech and language. Verbal language typically consists of a few recognizable utterances and words (e. g., hello), overlearned phrases (e. g., how are you), and expletives (e. g., a curse word). Extensive lexical (vocabulary) impairment is possible, resulting in an inability to read simple words or sentences. Additionally, it is common for an individual with global aphasia to have one or more of the following additional impairments: apraxia of speech, alexia, pure word deafness, agraphia, facial apraxia, and depression. Persons with global aphasia are socially appropriate, usually attentive, and task oriented.
Себептер
Жалпы афазия әдетте ортаңғы ми артериясының (ОМА) түбірінің бітелуі салдарынан пайда болады. Мидың алдыңғы (Брока) және артқы (Вернике) аймақтарындағы кең аумақтар жойылады немесе зақымданады, себебі олар ОМА-ның артериялық түбірімен қамтамасыз етілетін жеке тармақтары болып табылады. Зақымданулар көбінесе сол жарты шардың тілдік аймақтарына елеулі зақым келтіреді, алайда жаһандық афазия кішкентай, қабық асты аймақтарына зақымданудан да туындауы мүмкін. Ферро (1992) жүргізген зерттеуде мидың бес түрлі орны афазиямен байланысты екені анықталды. Бұл орындарға мыналар кіреді: "фронто-темпоро-париетальді зақымданулар", "алдыңғы, супрасильвийлік, фронтальді зақымданулар", "ірі субкортикальды инфаркттар", "артқы, супрасильвийлік, париетальді инфаркттар" және "фронтальді және темпоральді инфаркттан тұратын екі еселі зақымдану". Ми зақымдануының диагнозы қойылғаннан кейін, сөйлеу және тіл патологы афазияның түрін анықтау үшін түрлі сынақтар жүргізеді. Когнитивтік функцияларды Жалпы афазияға арналған когнитивтік тест жиынтығы (CoBaGa) арқылы бағалауға болады. CoBaGa ауыр афазиясы бар адамды бағалауға ыңғайлы құрал, өйткені ол ауызша жауаптарды талап етпейді, керісінше манипуляциялық жауаптарға негізделген. CoBaGa назар, атқарушылық функциялар, логикалық ойлау, есте сақтау, визуалды-аудиторлық тану және визуалды-пространдық қабілеттер сияқты когнитивтік функцияларды бағалайды. Ван Моурик және авторлар тобы жаһандық афазиясы бар адамдардың когнитивтік қабілеттерін бағалау үшін Жалпы афазиялық нейропсихологиялық жиынтықты қолданды. Бұл тест назар/концентрация, есте сақтау, интеллект және визуалды және аудиторлық бейвербальды тануды бағалайды. Бұл зерттеудің нәтижелері зерттеушілерге жаһандық афазиясы бар адамдар арасында ауырлық деңгейінің әртүрлі екенін анықтауға көмектесті.
Global aphasia typically results from an occlusion to the trunk of the middle cerebral artery (MCA), The large areas in the anterior (Broca's) and posterior (Wernicke's) area of the brain are either destroyed or impaired because they are separate branches of the MCA that are supplied by its arterial trunk. Lesions usually result in extensive damage to the language areas of the left hemisphere, however global aphasia can result from damage to smaller, subcortical regions. In a study performed by Ferro (1992), it was found that five different brain lesion locations were linked to aphasia. These locations include: "fronto temporo parietal lesions", "anterior, suprasylvian, frontal lesions", "large subcortical infarcts", "posterior, suprasylvian, parietal infarcts", and "a double lesion composed of a frontal and a temporal infarct". After the diagnosis of a brain injury, a speech and language pathologist will perform a variety of tests to determine the classification of aphasia. Cognitive functions can be assessed using the Cognitive Test Battery for Global Aphasia (CoBaGa). The CoBaGa is an appropriate measure to assess a person with severe aphasia because it does not require verbal responses, rather manipulative answers. The CoBaGa assesses cognitive functions such as attention, executive functions, logical reasoning, memory, visual auditory recognition, and visual spatial ability. Van Mourik et al. conducted a study in which they assessed the cognitive abilities of people with global aphasia using the Global Aphasic Neuropsychological Battery. This test assesses attention/concentration, memory, intelligence, and visual and auditory nonverbal recognition. The results of this study helped the researchers determine there were varying levels of severity among individuals with global aphasia.
Емдеу
Сөйлеу және тіл терапиясы афазиямен ауыратын адамдар үшін әдеттегі негізгі емдеу болып табылады. Сөйлеу және тіл терапиясының мақсаты – адамның күнделікті өмірде қолдануға болатын деңгейге дейін қарым-қатынас қабілеттерін арттыру. Мақсаттар сөйлеу тілі патологтары, науқастар және олардың отбасылары/күтушілері арасындағы ынтымақтастық негізінде таңдалады. Мақсаттар адамның афазия белгілері мен қарым-қатынас қажеттіліктеріне сәйкес жекелендірілуі керек. 2016 жылы Уоллес және авторлар терапиядағы келесі нәтижелерге басымдық берілгенін анықтады: қарым-қатынас, өмірге қатысу, физикалық және эмоционалдық денсаулық, қалыпқа оралу, денсаулық сақтау және қолдау қызметтері. Дегенмен, қолда бар зерттеулер жаһандық афазияны емдеуде ауызша сөйлеу және тіл терапиясының қай әдісі ең тиімді екендігі туралы нақты қорытынды жасамайды. Терапия жеке немесе топтық түрде жүргізілуі мүмкін. Көрнекі көмекші құралдарды қолданатын топтық терапиялар әлеуметтік және қарым-қатынас дағдыларын жақсартуға көмектеседі. VAT – 3 кезеңнен және 30 қадамнан тұратын сөзсіз, ишаралық жауап беру бағдарламасы. Бағдарлама бір жақты ишараларды нақты өмірдегі заттардың символдық бейнесі ретінде үйретеді. VAT-тың тиімділігін зерттеулер шектеулі және нақты нәтижелер бермеді. Ми зақымдалғаннан кейін, мидың ісінуі (мидың эдемасы) салдарынан жаһандық афазияның алғашқы белгілері алғашқы екі күннің ішінде пайда болуы мүмкін. Кейбір уақыт өткеннен және табиғи қалпына келуден кейін, бұзылудың көрінісі экспрессивті афазияға (көбінесе) немесе рецептивті афазияға айналуы мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, инсульттан кейінгі алғашқы төрт аптадағы афазияның бастапқы ауырлық деңгейі ұзақ мерзімді тілдік қабілеттердің болжамын анықтайды. Глобалды афазия диагнозы қойылған адамдардың болжамы нашар болғанымен, тілдің әртүрлі аспектілерін жақсартуға болады. Мысалы, 1992 жылы Ферро бес түрлі зақымдану орындарынан туындаған жедел жаһандық афазиямен ауыратын адамдардың қалпына келуін зерттеген зерттеу жүргізді. Зерттеулер көрсеткендей, ауызша сөйлеу қабілеті бар адамдар сөйлеу және тіл терапиясы арқылы ауызша және ауызша емес сөйлеу және тіл дағдыларын жақсартты. Бір зерттеуде инсульттан кейінгі 3 айда жаһандық афазия диагнозы қойылған адамдар тобының қалпына келуі қарастырылды. Оларға сөйлеу және тілге қатысты интенсивті араласу жасалды. Зерттеу нәтижелері барлық науқастардың жағдайы жақсарғанын көрсетті. Ең көп жақсарту аудиторлық түсінікте байқалды, ал ең аз жақсарту – сөйлемдік сөйлеуде. Инсульттан кейінгі 6 айдан кейін, адамдар қарым-қатынас жасау үшін ишараларды жиірек қолданды, өйткені олардың қарым-қатынас қабілеті әлі де нашар болды. Терапия кезінде ең көп прогресс алғашқы 3 жылда байқалады, бірақ ұзақ мерзімді интенсивті тілдік араласудың нәтижесінде тілдік қабілеттер тұрақты түрде жақсаруы мүмкін. Тілдік қабілеттерді жақсартуға көмектесуге болады, бірақ жаһандық афазия диагнозы қойылған адамдардың тек 20 пайызы ғана тілді функционалды түрде қолдана алады. Негізгі қажеттіліктерді білдіру және өте таныс тақырыптардағы қарапайым әңгімелерді түсіну – бұл топтың тілді функционалды қолдануының мысалдары.
Speech and language therapy is typically the primary treatment for individuals with aphasia. The goal of speech and language therapy is to increase the person’s communication abilities to a level functional for daily life. Goals are chosen based on collaboration between speech language pathologists, patients, and their family/caregivers. Goals should be individualized based on the person’s aphasia symptoms and communicative needs. In 2016, Wallace et al. found the following outcomes were commonly prioritized in therapy: communication, life participation, physical and emotional well being, normalcy, and health and support services. However, available research is inconclusive about which specific approach to speech and language therapy is most effective in treating global aphasia. Therapy can be either group or individual. Group therapies that integrate the use of visual aids allow for enhanced social and communication skill development. VAT is a non verbal gestural output program with 3 phases and 30 total steps. The program teaches unilateral gestures as symbolic representations of real life objects. Research on the effectiveness of VAT is limited and inconclusive. After brain damage, initial signs of global aphasia may appear within the first two days due to brain swelling (cerebral edema). With some time and natural recovery, impairment presentation may progress into expressive aphasia (most commonly) or receptive aphasia. Research has shown that the prognosis of long term language abilities is determined by the initial severity level of aphasia within the first four weeks after a stroke. Although the prognosis for persons diagnosed with global aphasia is poor, improvement in varying aspects of language is possible. For example, in 1992, Ferro performed research in which he studied the recovery of individuals with acute global aphasia, resulting from the five different lesion sites. Studies have shown that persons with global aphasia have improved their verbal and nonverbal speech and language skills through speech and language therapy. One study examined the recovery of a group of individuals who were classified as having global aphasia at 3 months poststroke. The individuals received intensive speech and language intervention. The results of the study illustrated that all of the patients showed improvement. The greatest area of improvement was in auditory comprehension, and the least in the use of propositional speech. After 6 months poststroke, the individuals showed an increased use of gestures to communicate, as their communication skills remained severely impaired. During therapy, most progress is seen within the first 3 years, but it is possible for language abilities to continuously improve at a steady rate due to long term intensive language intervention. While improvement in language abilities is possible with intervention, only 20 percent of persons diagnosed with global aphasia achieve functional use of language. Communication of basic needs and the comprehension of simple conversations on highly familiar topics, are examples of common functional language use for this population.