Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жакопо Аконсио (шамамен 1520 – шамамен 1566) – итальяндық құқықтанушы, теолог, философ және инженер. Ол қазір діни төзімділік тарихына қосқан үлесімен белгілі.
Jacopo Aconcio (c. 1520 – c. 1566) was an Italian jurist, theologian, philosopher and engineer. He is now known for his contribution to the history of religious toleration.
Өмір
Аконсио 1520 жылы Италияның Тренто қаласында немесе жақын маңдағы Оссана қаласында дүниеге келді. Ол Жероламо Аконсио мен оның әйелі Олиананың ұлы еді. Ол құқық білімін алып, 1548 жылы Трентодағы Нотариустар коллегиясына қабылданғаннан кейін нотариус болды. 1549 жылы император Карл V-ке қызмет ететін граф Франческо Ландрианоның Венадағы сарайдағы қызметкері болып жұмыс істеді. Аконсио Ландрианомен жеті жыл бірге болды, содан кейін шамамен 1556 жылы Миланның императорлық губернаторы кардинал Мадруццоның хатшысы болды. Аконсио кейіннен Ландрианоның қызметінде болғанда реформация идеяларына қызығушылық танытқанын жазды. Италияда тұрғанда осы сенімдерін ашық білдірудің қауіпті екенін білген ол, елден кетуге және қауіпсіз өмір сүруге мүмкіндік беретін әскери инженерлік мамандықты таңдады. Ол Ландриано және Джованни Мария Олгиати сияқты әскерилермен әңгімелесу арқылы инженерлік мамандықтың негіздерін үйренді. Сондай-ақ, ол Еуропа бойынша саяхаттап, түрлі бекіністерді мұқият зерттеді. Базельде ол Бернардино Очино және басқа да радикалды итальяндық реформаторлармен танысты. Швейцарияда ол өзінің алғашқы еңбектерін жазды: католик шіркеуіне лютерандық сынды ұсынатын «Диалог ди Сильвио е Мутио» және христиан дінін бөліп тұрған даулы мәселелерден тазартылған дін туралы көзқарасты баяндайтын «Сумма де Кристиана религионе». Екеуі де 1558 жылы жарық көрді.
Aconcio was born around 1520 in Trento, Italy, or possibly the nearby town of Ossana. He was the son of Gerolamo Aconcio and his wife, Oliana. He studied law and later became a notary in 1548 when he was admitted to the Collegio dei Notai of Trento. In 1549 he entered the service of Count Francesco Landriano, a courtier serving the emperor, Charles V in Vienna. Aconcio remained with Landriano for seven years and then around 1556 became secretary to Cardinal Madruzzo, the imperial governor in Milan. Aconcio later wrote that he became attracted to the ideas of the Reformation while in service to Landriano. He knew that it was dangerous to express these beliefs openly while living in Italy and decided to pursue a career in military engineering that would allow him to live safely in exile. He taught himself the basics of engineering through conversations with military men like Landriano and Giovanni Maria Olgiati. He also took careful note of fortifications he had the opportunity to visit while travelling through Europe. In Basel he met Bernardino Ochino and other radical Italian reformers. In Switzerland he wrote his first works, Dialogue di Silvio e Mutio, outlining the Lutheran criticisms of the Catholic church and Summa de Christiana religione, which presents a view of religion purged of the controversial points that divided Christendom. Both were published in 1558.
Шығармалары
Англияға жетпей тұрып, ол De Methodo, hoc est, de recte investigandarum tradendarumque Scientiarum ratione (Базель, 1558, 8vo) зерттеу әдістері туралы трактат жариялаған еді; және оның сыншыл көзқарасы оны сол заманғы барлық танылған діни ұйымдардан тыс қалдырды. Оның ересі 1565 жылы жарық көрген және түрлі тілдерге аударылған Stratagematum Satanae libri octo, кейде Stratagemata Satanae деп қысқартылатын еңбекте айқындалады. Шайтанның стратегиялары – христиан шіркеуін бөліп тұрған догматикалық сенімдер. Аконсио әртүрлі сенімдердің ортақ белгісін табуға тырысты; бұл – маңызды доктрина, ал қалғаны ешқандай мәнге ие емес еді. Осы ортақ негізге жету үшін ол догманы ең төменгі деңгейге дейін төмендетуге мәжбүр болды, бірақ оның нәтижесі көбінесе қабылданбады. Stratagemata Satanae 1647 жылға дейін ағылшын тіліне аударылмады, бірақ кейіннен ағылшын либералды дінтанушылары арасында зор ықпалға ие болды. Джон Селден Аконсиоға қатысты ubi bene, nil melius; ubi male, nemo pejus ("Жақсы жерде жақсырақ жоқ, жаман жерде одан жаманы жоқ") деген пікірді айтты. Мұндай еңбекті Елизавета патшайымға арнауы оның билігінің алғашқы жылдарындағы төзімділік пен діни бейтараптықты көрсетеді. Кейіннен Аконсио Роберт Дадли, Лестердің 1-ші графынан да қолдау тапты және шамамен 1566 жылы қайтыс болды.
Before reaching England he had published a treatise on the methods of investigation, De Methodo, hoc est, de recte investigandarum tradendarumque Scientiarum ratione (Basel, 1558, 8vo); and his critical spirit placed him outside all the recognized religious societies of his time. His heterodoxy is revealed in his Stratagematum Satanae libri octo, sometimes abbreviated as Stratagemata Satanae, published in 1565 and translated into various languages. The Stratagems of Satan are the dogmatic creeds which rent the Christian church. Aconcio sought to find the common denominator of the various creeds; this was essential doctrine, and the rest was immaterial. To arrive at this common basis, he had to reduce dogma to a low level, and his result was generally repudiated. Stratagemata Satanae was not translated into English until 1647, but afterwards, it became very influential among English liberal theologians. John Selden applied to Aconcio the remark ubi bene, nil melius; ubi male, nemo pejus ("Where good, none better. Where bad, none worse"). The dedication of such a work to Queen Elizabeth illustrates the tolerance or religious laxity during the early years of her reign. Aconcio later found another patron in Robert Dudley, 1st Earl of Leicester, and died about 1566.