Кіріспе

1931 жылы Лондонда, Англияда болған бала өлтіру оқиғасы

Вера Пейджтің қанына қосқан кісісі – 1930 жылдардың басындағы британдық, шешілмеген бала өлтіру ісі. 1931 жылдың 14 желтоқсанында 10 жасар Вера Пейдж Лондонның Ноттинг-Хилл ауданындағы үйіне жақын туысына барып қайтпағандықтан жоғалып кеткені туралы хабар тарады. Баланың денесі екі күннен кейін жақын маңдағы Аддисон көшесіндегі қалың өсімдіктер арасынан табылған. Вера зорталған, содан кейін қолмен тұншықтырылып өлтірілген. Бір детектив бұл қылмысты "менің мансабымдағы ең қорқынышты оқиға" деп сипаттаған. Верамен бір үйде тұратын 41 жастағы Перси Орландо Раш есімді жұмысшының кінәлі екенін растайтын мықты физикалық және жағдаяттық дәлелдер болды. Алайда, 1932 жылдың 10 ақпанында өткен сот отырысында қазылар алқасы Раштың қанына қосқан қылмысы үшін ресми айыптауға жеткіліксіз нақты дәлелдер бар деп шешті. Ресми түрде, бұл іс әлі де шешілмеген күйде қалды.

Ерте өмір

Вера Изабель Минни Пейдж 1921 жылғы 13 сәуірде Лондонның Хаммерсмит қаласында Чарльз бен Изабель Пейджтің жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Пейджтер жұмысшы отбасы болған. Вераның әкесі Ұлы Батыс теміржолы компаниясында суретші болып жұмыс істесе, анасы үй шаруасымен айналысқан. Вераны көпшілікке танымал, бірақ сонымен қатар ұялшақ және тәртіпті қыз деп сипаттаған. Отбасының кірісін көбейту үшін Чарльз бен Изабель кейде үйлеріне жалдамалы адамдарды орналастырған, бірақ бұл адамдар әрдайым туыстар немесе отбасыға жақын таныстар болған. 1931 жылдың қаңтар айында Пейдж отбасы Ноттинг-Хиллдегі Чапел-роудтан (қазіргі Сент-Маркс-плейс) жақын жердегі Бленхайм-Кресенттегі үш қабатты үйге көшіп келді. Отбасы үйдің барлық бөлігін емес, бірінші қабаттағы және жертөледегі бөлмелерді ғана пайдаланды. Бұл үйдің жоғарғы қабаттарында шамамен жиырма жылдан бері тұрып жатқан Артур мен Энни Раш атты орта жастағы ерлі-зайыптылар да тұрды.

Жоғалу

1931 жылы 14 желтоқсанда Вера сағат 16:30-да Бленхайм Крессент 22 мекенжайындағы үйінен шығып, Бленхайм Крессент 70 мекенжайында тұратын әпкесі Миннидің үйіне шамамен елу метрдей жол жүрді. Бұл қысқа сапардың мақсаты – оған берілген, бірақ күні бұрын әпкесімен бірге алып кеткен екі жүзу сертификатын алу еді. Вера кешкі сағат 17:30-ға дейін үйіне оралмаған соң, әкесі әпкесіне барып, оның жүзу сертификаттарын алып, кешкі асына үлгеру үшін шамамен сағат 16:45-те үйден шыққанын айтты. Әкесі алдымен қызын достары мен туыстарының арасында іздеп, содан кейін сағат 22:25-те Ноттинг-Хилл полиция бөліміне Вераның жоғалып кеткені туралы хабарлады. Вераның ата-анасы бірнеше достары мен көршілерінің көмегімен кеш бойы және таңға дейін оны іздеуді жалғастырды. Келесі күні баланың сыртқы келбеті туралы ақпарат жергілікті полицияға таратылды, ал 15 желтоқсанның кешінде оның жоғалып кеткені туралы хабар жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарына жеткізілді. Жүргізілген жан-жақты тергеулер барысында тергеушілер 14 желтоқсанда сағат 17:00 мен 18:00 аралығында Вераның мектептегі досымен сөйлескенін анықтады. Ол Бленхайм Крессент пен Портобелло жолының қиылысындағы дәріхананың алдында тұрған еді. Досы Вераның қолында конверт бар екенін байқаған, ал әпкесі тергеушілерге оның ішінде жүзу сертификаттары болғанын растады. Осы қысқа сөйлесуден кейін досы Вераны дәріхана терезесінің алдында қалдырып кеткен. Осы уақыттан кейін баланың жалғыз немесе басқа біреумен бірге болғаны туралы нақтыланған мәліметтер табылмады.

Ашылу

16 желтоқсанда сүтші Вераның денесін Кенсингтон қаласындағы 89-Адисон Роудтың алдыңғы бағындағы бұталардың арасында, Холланд паркіне жақын және оның үйінен шамамен бір шақырым қашықтықта жатқан күйі тапты. Қылмыскер Вераның денесін тым жасыруға тырыспаған, тек оның үстіне аз ғана жер мен жапырақтар лақтырған. Бұл факт тергеушілерді Вераның денесі табылған жерге жақын жерде өлтірілген болуы мүмкін деген болжамға келтірді, сондай-ақ қылмыскер жергілікті тұрғын болған немесе аймақты жақсы білген болуы мүмкін деген қорытындыға әкелді. Әрі, оң қолының ішкі жағындағы шынтаққа аммиак иісі бар, тозған саусақ таңғышының бөлігі жабысқан күйде табылған; бұл дәлел Вераның денесі қылмыс орнынан мәйітханаға көшірілген кезде ғана анықталды. Вера соңғы рет тіріде көрілген уақыттан оның денесі табылғанға дейін шамамен қырық сағат өткен, бірақ денесі қатая қоймаған, ал шіру процесі қалыптыдан жылдам болған, бұл оның денесі соңғы рет көрілгеннен кейін жылы жерде сақталғанын көрсетеді. Бұған қоса, күні бұрын сағат 15:00-ден 21:00-ге дейін қатты жаңбыр жауған, ауа райы жалпы ылғалды және тұманды болған, бірақ Вераның киімдері аз ғана ылғал сіңірген, және тек денесі топыраққа тиген жерлерде ғана, бұл тергеушілерді баланың денесі табылған жерде екі сағаттан артық жатпағаны туралы ойға жетеді. Бұл пікірді үйдің бір тұрғыны растады, ол дене 7:50-ден бұрын бұталардың арасында болса, оны байқамауы мүмкін емес еді десе, ал сүтші таңғы сағат 5:30-да үйге әдеттегідей келгенде дене осы жерде жатқан жоқ екенін мәлімдеді.

Аутопсия

Вераның денесін көрнекті патолог, сэр Бернард Спилсбери тексерді, ол оның зорланғанын, содан кейін соңғы рет тірі көрінгеннен кейін қолмен тұншықтырылып өлтірілгенін анықтады. Оның денесінде сыртқы көгалдар болды, ал мойнында бау арқылы салған із бар еді, бірақ бұл жарақат өлімнен кейін туған. Спилсбери сондай-ақ Вераның денесі табылғанға дейін жиырма төрт сағаттан астам уақыт өлгенін анықтады және оның жоғалуы мен табылуы арасындағы уақыт ескерілгенде, оның денесі көбінесе жылы ортада жатқандығын көрсетті. Ол сонымен қатар Вераның бетінде күл мен көмір шаңын, оның оң иығының екі жерінде және пальтосының иығында үш жерде шашыраған шам басын тапты. Бұдан бөлек, Спилсбери полицияның алғашқы қорытындысына келісті, яғни Вераның ішкі шынтағына жабысқан аммиакпен боялған саусақ таңбасының бөлігі оның қатылушысы денесін қылмыс орнына тастағанда қолынан түскен болуы мүмкін. Кейіннен шам басының Вераның үйіндегі шамдардан өзгеше консистенцияда екені анықталды. Вераның киіміндегі шам басының консистенциясы және көмір шаңы Спилсбериді қыздың денесі Аддисон-роудта тасталғанға дейін көмір сарайында немесе жертөледе жасырылған болуы мүмкін деген тұжырымға жеткізді, сондай-ақ бұл сарайда немесе жертөледе электр жарығы болмаған, себебі Вераның киімінде де шам басы табылды.

Тергеу

Вераның қазасы көпшілік арасында үлкен ашу-ыза тудырды және полиция оның өлтірушісін ұстау үшін қарқынды операция жүргізді, оның жоғалу және табылған жерінің маңында үй-үй аралап тексерулер жасап, ақпарат беру үшін БАҚ арқылы халыққа үндеу жасады. 1000-нан астам адам қылмысқа қатысты ресми түрде сұраққа тартылды және полицияның келесі тергеулері барысында бірнеше мың куәгерлердің жауаптары алынды. Вера ұялшақ бала болғандықтан, тергеушілер оның таныс және сенген адамының қолынан ұрланып, өлтірілгенін болжады, және осы адам оны жылы бөлмеге шақырып, зорлап, өлтірген, ал денесін көмір қоймасына тығып қойған, осыдан кейін оның киімдерінде көп мөлшерде көмір шаңы табылды. Кейіннен бұл адам 16 желтоқсан күні таңертең немесе таңертеңгісін Вераның денесін көмір қоймасынан алып, Аддисон-роудқа тасымалдаған, баланың қолынан қолды ұстағанда кішкентай саусағынан саусақ таңғысы түсіп қалған. Маргарет Кей тергеушілерге 16 желтоқсан күні сағат 6:40 шамасында, жергілікті Перси Орландо Раш есімді адамның сыртқы келбетіне ұқсас адамның Аддисон-роуд бағытында дөңгелекті арбамен жүргенін, арбада қызыл кестелі жиегі бар үлкен матамен жабылған зат бар екенін айтты. Вераның денесі табылған күнінен кейін, Аддисон-роудқа жақын тұратын Кэтлин Шорт есімді әйел Ноттинг-Хилл полиция бөліміне баланың қызыл беретін алып келді, ол бұл затты алдыңғы күні шамамен сағат 21:30-да Вераның соңғы рет тірі көрінген жеріне жақын тапқанын мәлімдеді. Бұл берет Вераның ата-анасы олардың қызына тиесілі екенін растады, және одан парафин иісі сезілді (бірақ бұл иіс Шорттың беретті бастапқыда ыдыс-аяқ астында сақтауынан болуы мүмкін). Шорт тергеушілерге денесі табылған жерге жақын жерде ол жинап тастаған бірнеше жыртылған қағаз бөліктерін және өзі қолданған, содан кейін тастаған шам бөлігін тапқанын айтты. 21 желтоқсанға дейін полицияның тергеулері барысында тағы бір куәгер мәлімдеме жасады, ол Вераның денесі табылған күні таңертең Аддисон-роуддағы көмір қоймасының есігі ашық қалған, ал басқа күндері ол әдетте жабылып, құлыпталған. Вераның денесі табылған Аддисон-роуддағы үйге жақын орналасқан көмір қоймасында электр жарығы болмаған, бұл Спилсберидің теориясына сенімділік берді, яғни бала өлтірілген және/немесе оның денесі электр жарығы жоқ жертөледе немесе көмір қоймасында сақталған, ал оның өлтірушісі оқиға орнын шаммен жарықтандырған. Тергеушілер қыздың денесі өлтірілгеннен кейін уақытша осы жертөледе жасырылған, содан кейін арбамен кейін табылған жерге тасымалданған деген теорияны қатты қолдады.

Перси Раш

Перси Орландо Раш 41 жастағы, үйленген ер адам еді, ол Бленхайм Крессентке жақын жерде тұратын және екі жыл бойы Эрл Корттағы кір жуу бөлмесінде фланель жуушы болып жұмыс істеген. Раштың ата-анасы 22 Бленхайм Крессент үйінің жоғарғы қабаттарында тұратын, ал ол әйелімен 1925 жылға дейін сол жерде тұрған, бірақ жақын маңдағы Талбот-роудқа көшкеннен кейін де ата-анасына үнемі барып тұра берді, олардың үйіне кілттері болған. Раш Верамен таныс екенін ашық айтты, оны "жақсы қыз" деп сипаттады, бірақ оның жоғалуына шамамен үш апта бұрын оны көрмегенін мәлімдеді. Раш жұмысының шарты бойынша күнделікті амонякпен қарым-қатынаста болды. Бұған қоса, Раш Вераның өлтірілуінен бір аптадай бұрын жұмыс орнында сол қолының кішкентай саусағын жарақаттаған.

Ресми жауап алу

Раш өзінің кінәсіз екенін айтса да, Вераның қанындағы басты күдікті болып саналды. Ол 18 желтоқсанда Ноттинг-Хилл полиция бөлімінде алғашқыда сұраққа тартылды, онда сол қолының кішкентай саусағын жарақаттағаннан кейін шамамен бір апта бұрын саусағына бинт таңғанын ашық мойындады. Раштың сөзіне қарағанда, желтоқсан басында жұмыста саусағын жарақаттағаннан кейін жараға шиыршық байлап, ал әйелі сол күні кешке оған ыңғайлырақ бинт жасап берген, себебі жұмындағы аммиак жараны нашарлатуы мүмкін еді. Дегенмен, Раш екінші бинтті 11 желтоқсанда каминге тастағанын мәлімдеді. Раштың саусағына таңған бинт туралы бірнеше әріптестерінің сөзі тергеушілерге расталды, олар Раш 9 желтоқсанда сол қолының кішкентай саусағын жарақаттағанын және келесі күні аммиакты судан қорғау үшін үйде жасалған бинтпен жұмысқа келгенін айтты. Бірақ, әріптестерінің бірі 14 желтоқсанда бинт тағып жүргеніне нақты көз жеткізе алмады. Раштың Талбот-роудтағы үйін тінткен кезде бинттер, сондай-ақ Вераның денесін жабу үшін пайдаланылған, жиегі тігілген қызыл үстел жамылғысы табылған, себебі ол оның денесін көмір қоймасынан 89-шы Аддисон-роудтағы баққа тасымалдаған. Вераның оң иығынан табылған шам басының құрамын сараптаған сот-медициналық сарапшылар, оның Раштың үйінен алынған шам басымен және оның пальтосынан табылған шам басымен бірдей екенін анықтады. Бұдан өзге, пальтода көмір шаңы мен сперма іздері табылды. Қылмыс орнынан алынған аммиакқа малған саусақ бинті Раштың жарақаттанған саусағына дәл келіп, бірақ Раш 11 желтоқсаннан бері саусағына бинт тақпағанын, жараны "қаттыландыруға" тырысқанын тергеушілерге мәлімдеді. Сонымен қатар, Раш апта сайын 22 Бленхайм Крессенттегі ата-анасына барып тұратынын және Верамен таныс екенін мойындады, бірақ оның жоғалуына дейін "шамамен үш апта" бұрын оны көрмегенін айтты. Қылмыс орнынан алынған саусақ бинті Ішкі істер министрлігінің сарапшысы доктор Рош Линчтің қосымша сараптамасына жіберілді, ол бинттің іріңдеген жараны жасыру үшін қолданылғанын және кем дегенде бір рет аммиакқа малғанғанын анықтады. Алайда, доктор Линч ультракүлгін сәулелердің көмегімен бинтті тексергеннен кейін, материалдың Раштың үйін тінткен кезде алынған бинт пен мақта үлгілерінен өзгеше екенін тұжырымдады.

Процедуралық ақау

Ноттинг-Хиллдің бастығы Джордж Корниш кейіннен Рашты алғашқы тексеру кезінде, ол көптеген күдіктілердің бірі болғанда, полиция қызметкерлері оған қылмыс орнында табылған саусаққа оралған бинт туралы айтқан. Корниш кейіннен полицияның Раштан үйіндегі барлық бинт үлгілерін өз еркімен тапсыруды сұрағанын және ол Корниш кейіннен "жайсыз күлімсіреу" деп сипаттаған күлімсіреумен келісімін бергенін мәлімдеді. Одан кейін полиция оның үйін ресми түрде тінтіп қарады. Корниш кейіннен бұл процедуралық қателіктің Раш Вераның өлтірілген күні киген бинттің қалдықтарын жоюға мүмкіндік берген маңызды қателік болғанын растады.

Сот сараптамасы

Қылмыс жасалған күні оның қимылдары тәуелсіз түрде расталмағанымен, 1932 жылғы 10 ақпанда өткен сот медициналық сараптамада Раш 14 желтоқсанда әйелі Дейзи үйден кешкісін шығып кеткенін, ал ол жұмыстан кейін Кенсингтонға саудаға баруды жөн көргенін, себебі үйде жалғыз қалғысы келмегенін мәлімдеді. Ол шамамен сағат 20:30-да үйге келгенін, ал әйелі де көп ұзамай қайтып келгенін айтты. Екеуі шамамен сағат 22:15-те ұйықтап қалды. Раш 14 желтоқсанда дүйсенбі күні ата-анасына бармағанын, бірақ әдетте дүйсенбі күндері ата-анасына баратынын мойындады. Сот тақырыптық қызметкердің Вераны Әдисон көшесіне жақын орналасқан көмір қоймасына қасақана шақырып, оны зорлап, содан кейін баланы өлтіріп, денесін 89 Әдисон көшесінің алдындағы бақшаға тастаған деген айыптамаларына жауап ретінде Раш Верамен таныс еместігін, ал полицияға алғашқы куәлік бергенде Верамен бір рет қана сөйлескенін мәлімдеді. Вераның қаза болған күні Рашпен бірге болғанын куәландыратын нақты куәгерлер жоқ, сондай-ақ ешбір химик Вераның денесінен табылған бинттерді Рашқа сатқанын еске түсіре алмады. Сонымен қатар, полиция Вераның сол жерде өлтірілгенін және/немесе денесі 89 Әдисон көшесіне тасталғанға дейін сақталғанын айтқан көмір қоймасы оның қаза болғаннан бес күн бұрын бос қалды. Бұрынғы иесі Томас О'Коннор есіктің құлпын өзімен алып кеткенін айтты.

Ақтау

Ақырында, қазылар алқасы Рашты Вераның қанына қаншалықты дәлел жеткіліксіз екенін анықтады және бес минуттық кеңес соңын күтпей, белгісіз адам немесе адамдар жасаған кісі өлтіру туралы ресми үкім шығарды. Осы үкімге жауап ретінде, галереядағы көптеген әйелдер Рашқа ашық наразылық білдіріп, оған ыңғайсыздықтарын көрсетіп, оны ашық өтірікші деп айғайлады.

Салдары

Вера Пейджтің қаны үшін ешкім айыпталып көрген емес. Перси Раш 1961 жылдың күзінде Элинг қаласында табиғи себептерден көз жұмды.