Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық авиатор (1926–1993)
ғарышкер
American aviator (1926–1993)
the astronaut
Милтон Орвилл Томпсон (4 мамыр 1926 – 6 тамыз 1993), (Лейтенант-коммандер, USNR), көбінесе Милт Томпсон ретінде танымал, американдық әскери-теңіз офицері, авиатор, инженер және NASA зерттеуші ұшқышы болды. Ол Солтүстік Америка X-15 эксперименталды ғарыш ұшағын ұшқан он екі ұшқыштан бірі еді, бұл ұшақ АҚШ Әуе күштері мен NASA бірлесіп пайдаланды. X-15 бағдарламасына қатысқаннан кейін Томпсон NASA Драйден ұшу зерттеу орталығының бас инженері және ғылыми-зерттеу жобаларының директоры болды.
Milton Orville Thompson (May 4, 1926 – August 6, 1993), (Lt Cmdr, USNR), better known as Milt Thompson, was an American naval officer, aviator, engineer, and NASA research pilot. He was one of twelve pilots who flew the North American X 15, an experimental spaceplane jointly operated by the United States Air Force and NASA. Following his involvement with the X 15 program, Thompson became Chief Engineer and Director of Research Projects at the NASA Dryden Flight Research Center.
Ерте өмір және білім
1926 жылы 4 мамырда Миннесота штатының Крукстон қаласында Питер Томпсон (1898–1960) және Алма Тереза Томпсон (1898–1977) отбасында дүниеге келді. Томпсон 19 жасында АҚШ Әскери-теңіз күштерінде ұшқыш стажері ретінде ұшуға басталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қытай мен Жапонияда қызмет етті. Алты жылдық әскери қызметтен кейін Томпсон Вашингтон штатының Сиэтл қаласындағы Вашингтон университетіне түсті. 1953 жылы инженерлік ғылымдар бакалавры дәрежесін алды. Оқу кезінде Әскери-теңіз резервінде болып, Әскери-теңіз күштерінің ұшақтарында, сондай-ақ егін шаңдау және орманды зарарсыздандыру ұшақтарында ұша берді, нәтижесінде лейтенант-коммандер шеніне жетті. Бітіргеннен кейін Томпсон Сиэтлдегі Boeing Aircraft Company компаниясында ұшу сынақ инженері болды. Боингтегі екі жылдық жұмысы барысында Драйденнің B-52B әуе тасымалдағышының ұқсас ұшағымен ұшты. Томпсон Тереза Бейтебиерге үйленді, олардың Бретт есімді бір қызы және төрт ұлы болды. Томпсонның ата-анасы Питер Томпсон және Алма Т. Томпсон, ал туыстары Аделина, Фэй және Дженис болды.
Born in Crookston, Minnesota, on May 4, 1926, to parents Peter Thompson (1898–1960) and Alma Theresa Thompson (; 1898–1977). Thompson began flying with the U. S. Navy as a pilot trainee at age 19. He served in China and Japan during World War II. Following six years of active Naval service, Thompson entered the University of Washington, in Seattle, Washington. He graduated with a Bachelor of Science degree in Engineering in 1953. He remained in the Naval Reserve during college and continued flying, in Navy aircraft and in crop dusters and forest spraying aircraft, eventually receiving the rank of lieutenant commander. After graduating, Thompson became a flight test engineer for the Boeing Aircraft Company in Seattle. During his two years at Boeing, he flew on the sister aircraft of Dryden's B 52B air launch vehicle. Thompson was married to Therese Beytebiere; they had one daughter named Brett and four sons. Thompson's parents were Peter Thompson and Alma T. Thompson; his siblings were Adeline, Fay and Janice.
Сынақ жүргізуші
Томпсон 1956 жылғы 19 наурызда ұшу зерттеу орталығында инженер болып жұмысқа қабылданды, ол кезде ол әлі де Аэронавтика жөніндегі Ұлттық Кеңес Комитетінің (NACA) басшылығында болды. 1958 жылғы қаңтарда ол зерттеуші ұшқышқа айналды. 1963 жылғы 16 тамызда Томпсон NASA M2 F1 көтергіш корпусын ұшқан алғашқы адам болды. Ағаштан жасалған қаптамасы мен болаттан жасалған құбырлары бар прототип R4D буксирлеуші ұшағынан босатылғаннан кейін жойқын ретінде ұшырылды. Ол оны барлығы 47 рет ұшырды, сондай-ақ 1966 жылғы 12 шілдеден бастап Northrop M2 F2 көтергіш корпусының алғашқы бес ұшуын жүзеге асырды. Көтергіш корпус – қанаттары жоқ, дене пішіні арқылы көтерілу күшін және аэродинамикалық тұрақтылықты қамтамасыз ететін көлік құралы. Олар Драйденде ғарыштан қайта кіруге арналған, көтерілу күші аз, ал қарсыласу күші жоғары көлік құралын қауіпсіз маневрлеу және қону тұжырымдамасын зерттеу және растау үшін ұшырылды. Бағдарламадан алынған деректер ғарыш кемесін жасауға көмектесті. Томпсон сонымен қатар 1959 мен 1968 жылдар аралығында Солтүстік Америка X 15 зымырандық қозғалтқышты зерттеу ұшағын ұшқан 12 NASA, Әуе күштері және Әскери-теңіз күштері ұшқыштарының бірі болды. Ол X-15 ұшақтарын 1963 жылғы 29 қазанда, алғашқы көтергіш корпусқа жасаған ұшуынан 74 күн өткен соң ұшыра бастады. Ол келесі екі жылда ұшақты 14 рет ұшырды, ең жоғары жылдамдығы 3712 миль/сағ (Мах 5.48) және жеке ұшуларда 214 100 фут биіктікке жетті. X 15 бағдарламасы аэродинамика, термодинамика, қозғалтқыштар, ұшуды басқару және жоғары жылдамдықтың, жоғары биіктіктегі ұшудың физиологиялық аспектілері туралы мол деректер ұсынды. Томпсон NASA Paresev парашюттік зерттеу құралын сынаған сегіз ұшқыштан тұратын элиталық топтың мүшесі болды. 1962 жылы АҚШ Әуе күштері Томпсонды X 20 Dyna Soar бағдарламасында ұшуға таңдалған жалғыз азаматтық сынақ ұшқышы ретінде таңдады, ол адамды Жер орбитасына шығарып, көлденең қону арқылы қайтаруға бағытталған. Бағдарлама көлік құралын салу басталғанға дейін тоқтатылды.
Thompson was hired as an engineer at the flight research facility on March 19, 1956, when it was still under the auspices of the National Advisory Committee for Aeronautics (NACA). He became a research pilot in January 1958. On August 16, 1963, Thompson became the first person to fly a lifting body, the lightweight NASA M2 F1. The plywood and steel tubing prototype was flown as a glider after being released from an R4D tow plane. He flew it a total of 47 times, and also made the first five flights of the all metal Northrop M2 F2 lifting body, beginning July 12, 1966. Lifting bodies were wingless vehicles designed to generate lift and aerodynamic stability from the shape of their bodies. They were flown at Dryden to study and validate the concept of safely maneuvering and landing a low lift over drag vehicle designed for reentry from space. Data from the program helped in the development of the Space Shuttle. Thompson was also one of the 12 NASA, Air Force, and Navy pilots to fly the North American X 15 rocket powered research aircraft between 1959 and 1968. He began flying X 15s on October 29, 1963, only 74 days after his first Lifting Body flight. He flew the aircraft 14 times during the following two years, reaching a maximum speed of 3,712 mph (Mach 5.48) and a peak altitude of 214,100 feet on separate flights. The X 15 program provided a wealth of data on aerodynamics, thermodynamics, propulsion, flight controls, and the physiological aspects of high speed, high altitude flight. Thompson was one of an elite group of eight pilots who tested the paraglider research vehicle NASA Paresev. In 1962 the U. S. Air Force selected Thompson to be the only civilian test pilot to fly in the X 20 Dyna Soar program that was intended to launch a human into Earth orbit and recover with a horizontal ground landing. The program was canceled before construction of the vehicle began.
Әкімші
Томпсон 1970-жылдары NASA ғарыш көлік жүйесі технологиялық басқару комитетінің мүшесі болды. Осы қызметінде ол орбиталық аппараттарды ауамен тыныс алатын қозғалтқыштармен салмақты арттырып, әуе кемесі сияқты қону жасаудың орнына, қуаты өшірілген күйде қону үшін жобалау жұмысын жетекшілік етті. Оның комитеттегі еңбегі үшін NASA-ның ең жоғары наградасы – "Еңбегі үшін белгілі бір айрықша көзге көріну" медалімен марапатталды. Томпсон 1967 жылы белсенді ұшу мансабын аяқтады, екі жылдан кейін зерттеу жобаларының басшысы болды. 1975 жылы бас инженер болып тағайындалды және 1993 жылғы 6 тамызда 67 жасында қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қызмет етті. Оның қайтыс болған күні NASA кешінде Томпсонды құрметпен марапаттау жоспарланған еді. Марапаттау кешкі асы Томпсонның естелігіне арналды. Томпсонның қайтыс болу себебі жарияланбады, тек сол күні күрт ауырып, қайтыс болғаны хабарланды.
Thompson was also a member of NASA's Space Transportation System Technology Steering Committee during the 1970s. In this role he led the effort to design the Orbiters for power off landings rather than increase weight with air breathing engines for airliner type landings. His committee work earned him NASA's highest award, the Distinguished Service Medal. Thompson concluded his active flying career in 1967, becoming Chief of Research Projects two years later. In 1975 he was appointed Chief Engineer and retained the position until his death on August 6, 1993, at the age of 67. On the day of his death, Thompson was scheduled to be honored at a NASA dinner. The award dinner proceeded as a memorial to Thompson. The cause of Thompson's death was not released, except to say he became acutely ill that day and died.
Марапаттар
Томпсон Эксперименталды сынақ ұшқыштары қоғамының мүшесі болды және M2 көтергіш корпустарындағы зерттеу ұшулары үшін 1966 жылғы үздік тәжірибелік сынақ ұшқышы ретінде ұйымның Ивен К. Кинчелоу сыйлығымен марапатталды. Ол сондай-ақ 1967 жылы Аэронавтика және Астронавтика Американдық Институтынан (AIAA) көтергіш денелерді зерттеуі үшін Октав Шанут сыйлығын алды. Ұлттық Аэронавтика Ассоциациясы Томпсонды 1990 жылы "Авиацияның көрнекті қайраткері" деп атады. Бұл құрметті атақ 1955 жылдан бері беріліп келеді және авиация саласындағы жылдар бойындағы маңызды үлеске назар аударады. Томпсон бірнеше техникалық мақалалар жазды, NASA-ның Жоғары атқарушы қызметінің мүшесі болды және бірнеше NASA сыйлығын алды. 1992 жылы жарық көрген "Кеңістіктің шегінде" атты кітабында X-15 ұшу бағдарламасы туралы айтылған. 1993 жылы ол Аэроғарыш Даңқына енгізілді.
Thompson was a member of the Society of Experimental Test Pilots, and received the organization's Iven C. Kincheloe Award as the Outstanding Experimental Test Pilot of 1966 for his research flights in the M2 lifting bodies. He also received the 1967 Octave Chanute Award from the American Institute of Aeronautics and Astronautics (AIAA) for his lifting body research. The National Aeronautic Association named Thompson as one of its 1990 "Elder Statesman of Aviation". This distinction, given since 1955, highlights contributions "of significant value over a period of years" in the field of aeronautics. Thompson wrote several technical papers, was a member of NASA's Senior Executive Service, and received several NASA awards. His 1992 book, At the Edge of Space described the X 15 flight program. In 1993 he was inducted into the Aerospace Walk of Honor.