Кіріспе

Дагомея патшасы (шамамен 1645–1685)

Хуэгбаджа немесе Вегбаджа немесе Ахо – қазіргі Бенин аумағындағы Дагомея Корольдігінің патшасы болған. Ол шамамен 1645 жылдан 1685 жылға дейін билік құрды. Хуэгбаджа әкесі Дакодонудан кейін таққа отырып, Дагомея Корольдігінің әкімшілік және діни жүйесін қалыптастырды. Сондықтан ол көбінесе Дагомеяның тұңғыш патшасы деп есептеледі.

Билікке көтерілу

Хуэгбаджаның таққа көтерілуі көбінесе ауызша дәстүрлерге негізделген оқиға. Басты ауызша дәстүр Хуэгбаджаның Дакодонудың ұлы (немесе асырап алынған ұлы) болғанын, ал Аданон есімді Гедеви әйелінің (Гедевилер – Абомей жазығының түпкілікті халқы) Дакодонуға берілгенін айтады. Әйел әкесіне берілгеніне қарамастан, Хуэгбаджа оны жүкті қылғандықтан, Дакодону оны мұрагерлік құқығынан айырды. Хуэгбаджа мен Дакодону Хуэгбаджа Дакодонудың күшті қарсыласын өлтіргеннен кейін ғана қайта табысты, содан кейін Хуэгбаджа мұрагер деп жарияланды. Дакодонудың қайтысымен Хуэгбаджа Дагомея патшасы болды.

Әкімшілік

Хуэгбаджа Дагоме Корольдігінің рәсімдерінде маңызды рөл атқарады, сондықтан оған көбінесе көптеген әкімшілік жаңалықтардың жасалуымен байланыс жатқызылады, бірақ олардың барлығын оның өзі жасағаны күмәнді. Әскери тұрғыдан алғанда, Хуэгбаджаға патшалықтың Абомей жазығынан тысқары жерлерге алғашқы кеңеюімен байланыс жатқызылады.

Мұра

Хуэгбаджа жиі Дагомеяның алғашқы патшасы деп есептеледі, себебі ол сарайды салып, патшалықтың басқаруын анықтаған көптеген қағидаларды құрды. Дагомеяның жылдық салт-дәстүрлерінде, патшалық әулетінің ата-бабаларына құрмет көрсету рәсімінде Хуэгбаджа алғаш рет патша ретінде танылды. Ол ең үлкен ұлы Акабаны мұрагері етіп тағайындады және шамамен 1685 жылы қайтыс болғаннан кейін Акаба билікке келді.