Максимилиан Каллер: Ермаландтың экспаттар епископы және неміс-поляк келісімі
Maximilian Kaller
Максимилиан Каллер – Эрмландтың (Вармия) католик епископы (1930-1947). Шығыс Пруссиядан қуылғандарға көмек көрсеткен дін қызметкері. Биографиясы, өмірі мен қызметі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Максимилиан Каллер (10 қазан 1880 – 7 шілде 1947) – 1930 жылдан 1947 жылға дейін Шығыс Пруссиядағы Ермланд (Вармия) Рим католик епискобы болды. Бірақ, 1945 жылдың тамыз айының ортасынан бастап де-факто елден қуылған ол, өмірінің соңына дейін отанынан қуылғандардың рухани көшбасшысы болды.
Maximilian Kaller (10 October 1880 – 7 July 1947) was Roman Catholic Bishop of Ermland (Warmia) in East Prussia from 1930 to 1947. However, de facto expelled from mid August 1945, he was a special bishop for the homeland expellees until his death.
Ерте өмір
Каллер Пруссия Силезиясының Бейтен (Бытом) қаласында саудагер отбасында сегіз баланың екіншісі болып дүниеге келді. Бейтен халқы неміс және поляк этникалық тобынан құралғандықтан, ол неміс және поляк тілдерінде екі тілді болып өсті. 1899 жылы гимназияны бітіріп, Бреслау (қазіргі Вроцлав) қаласында, сол кездегі үйі Бреслау князь-епископтығының епископтық резиденциясында теологиялық білім алды. 1903 жылы ол дін қызметкеріне (священник) рукоположенді. Бреслау епархиясындағы Гросс-Штрехлиц (қазіргі Стрельце-Опольское) приходінің капелланы қызметін атқарды. 1917 жылдан бастап Берлиндегі екінші ең көне католик шіркеуі – Святого Михаила гарнизондық шіркеуінің дін қызметкері болды. Каллердің құзыретіне 1918 және 1920 жылдары жаңа поляк шекарасының салдарынан епископтық орталықтарынан бөлінген Чельмно және Гнезно-Познань епархияларының католик приходтары кірді. Франц Харц Каллерден кейін Шнайдемюль прелаты болып тағайындалды. 1925 жылдан бастап Ермланд епархиясы 1938 жылғы шекаралары бойынша Шығыс Пруссия провинциясының барлық аумағын қамтыды. Каллердің тағайындалған жылы оның епархиясы, 1566 жылы Рига архиепископтығы лютерандыққа айналып, де-юре таратылғаннан кейін тәуелсіздік алған, қайтадан архиепископтыққа бағынышты болды. Ермланд епархиясы, жаңа Берлин епархиясы және Шнайдемюль прелатурасы Бреслау митрополиті Адольф Бертрамның басшылығымен жаңа Шығыс Германия шіркеу провинциясына (link=no) қосылды. 1932 жылы Каллер Шығыс Пруссиядағы Браунсбергте (қазіргі Браниево) дін қызметкерлеріне арналған жаңа епархиялық семинарияны салтанатты түрде ашты. Оның басшылығымен Ермланд епархиясы жаңа епархиялық ән жинағын және епархиялық рәсімдер жинағын (Rituale Romanum-ға сәйкес) латын тілінде және епархиялық қауымның үш тілінде (неміс, литва және поляк тілдерінде) жариялады.
Kaller was born in Beuthen (Bytom), Prussian Silesia, into a merchant family, the second of eight children. With the population of Beuthen being of German and Polish ethnicity he grew up bilingual in German and Polish. He graduated from the Gymnasium in 1899 with Abitur and started theological studies in Breslau (today's Wrocław) at the episcopal see of his then home Prince Bishopric of Breslau. There he was consecrateda priest in 1903. He was the chaplain in the parish of Groß Strehlitz (today's Strzelce Opolskie) in the Breslau diocese. From 1917, he was the priest at Berlin's second oldest Catholic Church, Saint Michael's Garrison Church. Kaller's jurisdiction comprised Catholic parishes of the dioceses of Chełmno and of Gniezno Poznań, which had been separated from their episcopal sees by the new Polish border in 1918 and 1920, respectively. Franz Hartz succeeded Kaller as Prelate of Schneidemühl. From 1925, Ermland diocese comprised all of the Prussian Province of East Prussia in its borders of 1938. In the year of Kaller's investiture, his diocese, which had turned exempt in 1566 when its original metropolitan Archbishopric of Riga, had become Lutheran and was de jure dissolved, became again suffragan to an archdiocese. Ermland diocese, together with the new Berlin diocese and Schneidemühl prelature joined the new Eastern German Ecclesiastical Province (link=no) under the newly elevated Metropolitan Archbishop Adolf Bertram of Breslau. In 1932, Kaller consecrated the new diocesan seminary for priests in Braunsberg in East Prussia (today's Braniewo). Under his jurisdiction, Ermland diocese issued a new diocesan hymnal and a diocesan ritual (cf. Rituale Romanum) in Latin and the three native languages of the diocesan parishioners (German, Lithuanian and Polish).
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін немістердің көпшілігі одақтастар басып алған Германияға қуылды, соның ішінде шілде айында кетуге мәжбүр болған Маркардт та. Фрауенбург соборы 1945 жылғы 28 шілдеде Allenstein (қазіргі Olsztyn) қаласының ұзақ жылдар бойы архипастыры болған, неміс тегіндегі, бірақ поляк ұлтының өкілі Canon Йоханнес (Jan) Хановскиді капитулярлық викарий, яғни діни округтің уақытша басшысы етіп сайлады. Соғыс аяғында Галле-на-Сааледе қалып қойған Каллер өзінің діни округына қайта оралу үшін ұзақ сапар жасап, 1945 жылғы тамыздың бірінші түндерінің бірінде Алленштейн/Олстынға жетіп, Хановскиден билікті қабылдады. Ол өзінің діни округы үшін жаңа жоспарлар жасауға кірісті, әсіресе неміс және поляк тілдерінде сөйлейтін католиктер арасындағы ұлтшылдық антагонизмді жеңуге және діни округты неміс-поляк келісімінің рухында қайта құруға бағытталды. Каллер жаңа кафедралық проваст ретінде поляк ұлтының өкілін тағайындады, себебі оның алдыңғы провасты Франц Ксавер Сандер (сонымен қатар ресми тұлға) және тағы бес кафедралық канондар шабуыл жасаған кеңес әскерлерінің қолынан қаза тапқан болатын. (Тағы қаза тапқан канондар: Андреас Хинцман, доктор Франц Хейдушка, доктор Владислав Свитальский, Антон Краузе және доктор Бруно Гросс.) Польша билігімен сөйлескен кезде Каллер Польшадағы епископтық қызметін жалғастыруға ниеттенгенін мәлімдеді, бірақ шенеуніктер бұл шешімді оның немесе олардың емес, Варшаваның қабылдауы керектігін айтты. Содан кейін жеке сөйлесуде Хлонд Каллерден поляктар басып алған діни округтағы юрисдикциядан бас тартуын сұрады, ол Польшадағы діни округтың юрисдикциясынан бас тартты, бірақ Эрмланд епископы лауазымын сақтап қалды. Рим Папасы кейіннен оны бекітті, ал Катер Фулда епископтарының конференциясында Эрмланд діни округын өкілдік етті, қайтыс болғанға дейін. 1957 жылғы 29 шілдеде Эрмланд бөлімшесі, Батыс Германияға айналған жерде қалған капитулярлар 1947 жылы кеңес әскерлері басып алған Эрмланд діни округынан (Калининград облысы) қуылған Хоппені капитулярлық викарий етіп сайлады. Хоппе Папа Павел VI Эрмланд діни округының апостолдық басқаруын тоқтатқанға дейін және 1972 жылғы 28 маусымда тағы бір епископты тағайындағанға дейін бұл лауазымды сақтап тұрды, содан кейін ол Вармия (Эрмландтың полякша атауы) деп аталды, бірақ бұрынғы діни округ аумағына кеңес үкіметі басып алған аймақ кірмеді. Папа Павел VI Хоппені Германияда тұратын Эрмланд діни округының тұрғындарына көмек көрсететін Эрмландтың апостолдық визитаторы етіп тағайындады.
After World War II, most Germans were expelled to Allied occupied Germany, including Marquardt who had to leave in July. Frauenburg's cathedral chapter then elected the aged Canon Johannes (Jan) Hanowski, a German of Polish ethnicity and long term archpriest of Allenstein (today's Olsztyn), as capitular vicar, i. e. provisional head of the see, on 28 July 1945. Kaller, who had been stranded by the end of the war in Halle upon Saale, made his long way back to his see and arrived on one of the first nights of August 1945 in Allenstein/Olsztyn, taking on the jurisdiction from Hanowski. He started to develop new plans for his diocese especially aiming at overcoming the nationalist antagonism between Catholics of the German and Polish languages, reshaping the diocese in the spirit of German Polish reconciliation. Kaller further appointed an ethnic Pole as new cathedral provost, since his predecessor provost, Franz Xaver Sander (also official), and five more fellow cathedral canons had been killed by the invading Soviets. (The other killed canons were Andreas Hinzmann, Dr. Franz Heyduschka, Dr. Wladislaus Switalski, Anton Krause and Dr. Bruno Gross.) Addressing the Polish authorities in the annexed area of his diocese, Kaller declared that he wanted to continue his episcopate within Poland, but officials said it was for neither him nor them, but Warsaw to decide that. Afterwards, in a private conversation, Hlond urged Kaller to resign which he did for the jurisdiction in the Polish occupied diocesan area, but retained the office of Bishop of Ermland, The Holy See later confirmed him and thereafter Kather represented Ermland diocese in the Fulda Conference of Bishops until his death. On 29 July 1957, the Ermland chapter, with the surviving capitulars living in what had become West Germany, elected Hoppe as capitular vicar, who had been expelled from the Soviet occupied Ermland diocesan area (Kaliningrad Oblast) in 1947. Hoppe held that post until Pope Paul VI terminated the apostolic administration of Ermland diocese and finally appointed again a bishop to the see on 28 June 1972, then named Warmia (Polish for Ermland), however, not comprising the former diocesan area within the Soviet Union. Paul VI then elevated Hoppe to Apostolic Visitator of Ermland taking care of Ermland's diocesans living in Germany.
Мұра
1979 жылдың шілдесінде Каллердің орнын баскан Вармия епископы Йозеф Глемп, ол бұрын неміс тілін жетілдірген Стрален қаласына сапар шекті. Нюрнбергке жолда Глемп Кенигштейнде Каллердің қабірін зиярат етті. 1980 жылдың 10 қазанында Каллердің 100 жылдық туған күнін мерекелеу аясында Глемп Фромборк архикафедралық базиликасында Каллер құрметіне жоғары дәрежелі реквием қызметін өткізді. Оның уағызында Каллердің дін қызметкері ретіндегі тұлғасы және діоцез үшін жасаған игіліктері еске алынды. 1997 жылы Вармия архиепископы Эдмунд Михаль Пищц және Батыс Германиядағы Ермланд қауымы Каллерді еске алып, Германия мен Польшада оның бюсттерін орналастырды. 2003 жылдың 4 мамырында оны қасиетті деп жариялау рәсімі басталды.
In July 1979, Kaller's successor, Warmia's Bishop Józef Glemp, visited Straelen, where he had earlier improved his German. On his way to Nuremberg, Glemp stopped in Königstein to visit Kaller's grave. On 10 October 1980, Kaller's 100th birthday, Glemp celebrated a pontifical requiem in honour of Kaller in Frombork's Archcathedral Basilica of the Assumption of the Blessed Virgin Mary and St. Andrew, Frombork, commemorating in his preaching Kaller's personality as priest and his benedictory work for the diocese. In 1997, Archbishop Edmund Michał Piszcz of Warmia and the community of Ermlanders in Western Germany commemorated Kaller and placed busts of him in Germany and Poland. On 4 May 2003, the procedure for his beatification started.