Кіріспе

Шынайы жәндіктер отбасысы

Gerridae – Hemiptera тобына жататын жәндіктер отбасысы, көбінесе су қағыстағыштары, су шабуылдаушылары, су скутерлері, су жәндіктері, көл шанашылары, су шаңғышылары, су сырғанаушылары немесе шалшық шыбырлағыштары деп белгілі. Gerridae-ді шынайы жәндіктер (яғни Heteroptera подтары) ретінде жіктеуге сәйкес, gerrids-тің тіс бөлігі тесу және сору үшін дамыған, және олар су үстінде жүрудің ерекше қабілетімен ерекшеленеді, оларды плеустон (беттік тіршілік ететін) жануарларға жатқызады. Олардың анатомиялық құрылымы салмағын су бетіне таратуға бейімделген, осылайша су бетінде жүгіре алады. Осының нәтижесінде, кез келген көлде, өзенде немесе көлде су қағыстағыштарды кездестіру мүмкін. 1700-нен астам gerrids түрі сипатталған, олардың 10% теңізде кездеседі. Gerridae отбасының 90% тұщы су жәндіктері болса, мұхиттық Halobates осы отбасын жәндіктер арасында ерекше етеді. Halobates туы алғаш рет 1822 және 1883 жылдар аралығында Франсис Бьюкенен Уайттың «Челленджер» экспедициясы кезінде бірнеше түрлі түрлерді жинаған кезде жан-жақты зерттелді. Осы кезеңде Эсхшольц Gerridae-дің үш түрін ашты, оларға назар аударды, бірақ олардың биологиясы туралы көп мәлімет болмады. Гидрофуга шаш қаптары – ұсақ, су өткізбейтін микрошаштар. Бұл – әр миллиметрге мыңнан астам микрошаштары бар ұсақ шаштар. Жалпы таралған туыстардың ішінде Солтүстік жарты шардың Aquarius-ы ең ірі түрді қамтиды, әдетте, кем дегенде аналықтарында, және ең ірі түрлердің орташа мөлшері шамамен аналықтары өз түрлерінің аталықтарынан әдетте ірілеу болады.

Антенналар

Суда жүзушілердің әрқайсысында төрт сегменттен тұратын екі антеннасы болады. Антенна сегменттері бастан ең жақын тұрғанынан ең алыс тұрғанына қарай нөмірленеді. Антенналардың III сегментінде қысқа, қатаң қылшықтар орналасқан. Антенна сегменттерінің салыстырмалы ұзындығы Gerridae тұқымдағы ерекше түрлерді анықтауға көмектеседі, бірақ әдетте I сегмент қалған үш сегментке қарағанда ұзын және жуан болады. Төрт сегменттің жалпы ұзындығы суда жүзушінің басынан әдетте аспайды.

Кеуде

Суда жүретін қоңыздардың кеудесі әдетте ұзын, тар және кішкентай болады. Ол түрлер бойынша 1,6 мм-ден 3,6 мм-ге дейін ауытқиды, кейбір түрлерінің денесі басқаларына қарағанда цилиндрлі немесе дөңгелек болады. Қанаттың диморфизмі – жазғы қоңыздардың бір түрдегі қысқы қоңыздардан өзгеше ұзындықтағы қанаттарының болуы. Судың толқынды жерлерінде қысқа қанатты қоңыздар кездеседі, ал тыныш суларда – ұзын қанатты қоңыздар. Бұл қанаттардың зақымдану мүмкіндігімен және таралу қабілетімен байланысты. Дегенмен, кейін ол Gerroidea тұқымдасының нақтыланбаған мүшесі екені анықталды. Олар морфологиялық тұрғыдан туыс емес Chresmoda-ға ұқсас, бұл жұрттың соңғы Юра кезеңінен ортаңғы Бор кезеңіне дейінгі өмір салты ұқсас болған. Молекулалық талдаулар Gerridae тұқымдасының шамамен 128 миллион жыл бұрын (Мя) Бор кезеңінде пайда болғанын, Veliidae тұқымдасынан бөлініп, локомотивтік механизм ретінде ескектеп жүзудің ортақ тегін бөліскенін көрсетеді. Транскриптомдық филогенез бойынша Gerridae – монофилеттік топ. Бұл бүгінгі күні түрлердің әртүрлілігінің эволюциясы және Gerridae-дің таралуы үшін маңызды. Белгілі бір түрдегі қанат полиморфизмін ерекше жағдай – оогенез ұшу синдромы деп түсіндіруге болады. Бұл жәндіктерде кең таралған логикалық негіз бойынша, қысқа қанатты дамыту жеке тұлғаға қанаттар мен қанат бұлшықеттерін дамытуға жұмсалатын энергия қорын жұмыртқа өндірісін арттыруға және ерте көбейтуге жұмсауға мүмкіндік береді, нәтижесінде жеке тұлғаның сәйкестігі артады. Бір ұрпақтың қанатты, ал келесі ұрпақтың қанатсыз болуы суда жүретін қоңыздардың өзгеріп жатқан ортаға бейімделуіне мүмкіндік береді. Қанаттың ұзындығы, орташа, қысқалығы және қанаттың жоқтығы – қоршаған орта мен маусымға байланысты қажеттіліктерге сәйкес келеді. Ұзын қанаттар тығыз қоныстанғанда көрші суға ұшып кетуге мүмкіндік береді, бірақ ылғалданғанда қоңырды ауырлатады. Қысқа қанаттар қысқа қашықтыққа саяхаттауға мүмкіндік береді, бірақ таралу қашықтығын шектейді. Қанаттың жоқтығы қоңырдың салмағын азайтады, бірақ таралуға кедерілді етеді. Қанат полиморфизмі Gerridae-де кең таралған, бірақ көптеген бір реттік көбейетін популяциялар толығымен қанатсыз (аптерус) немесе қанатты (макроптерус) болады. Аптерус популяциялары тұрақты сулы ортада, қоршаған ортаның аз өзгеретін жерлерінде кездеседі, ал макроптерус популяциялары өзгермелі, әртүрлі су көздерін мекендей алады. Аяқтардағы ұсақ түкшелер гидрофобты бетті қамтамасыз етеді, сонымен қатар салмақты суға тарату үшін үлкен бетті ұсынады. Ескектеп жүзуге арналған ортаңғы аяқтардың тібікшесі мен табан бөлігіндегі жиекті түкшелер қозғалысты арттыруға көмектеседі. Ескектеп жүзуді бастағанда, Gerridae-дің ортаңғы табан бөліктері жылдам төмен және артқа иіліп, алға жылға беруге пайда болатын дөңгелек беттік толқын жасайды.

Өмірлік цикл

Геральдилер жұмыртқаларын көбінесе су астындағы тастарға немесе өсімдіктерге, желатин тәрізді затты жабыстырушы ретінде пайдаланып салады. Жүкті аналықтары 2-ден 20-ға дейін жұмыртқа көтереді. Жұмыртқалар кремді ақ немесе мөлдір болады, бірақ жарық қызғылт сары түске өтеді. Бұл, дерлік барлық нимфа сатысында даралар бірдей қарқынмен дамиды дегенді білдіреді. Әр нимфалық сатысы 7–10 күнге созылады, су басушы өзінің ескі қабығын бас және кеудеге Y тәрізді тігіс арқылы түсіреді. Теңіз түрлері көбінесе жағалауда кездеседі, бірақ кейбір Halobates түрлері теңізде (океандық) тіршілік етеді және осы ортаның жалғыз жәндіктері болып табылады. Ашық теңізде кездесетін Halobates жүзетін жәндіктермен, зоопланктонмен қоректенеді және кейде өз нимфаларын жеуге мәжбүр болады. << Күмәнді. Олар аяқтары мен денелеріндегі түктеріне ауа ілінген кезде суға сүңгіп кетуге қабілетті ме? Жыртқыштар болмаған жағдайда да олар су бетінде "таралып", саны артып, азық жетіспегенде басқа жерлерге қоныс аудармай ма? Жаңа ортаға бейімделу және түрлердің эволюциясы геральдилерге ғана тән емес. Төмендегі "Таралу" тақырыбына да қараңыз. >>

Паразиттер

Геральдиттерде бірнеше эндопаразиттер табылған. Трипанозаматидтік таяқшалар, нематодалар және паразиттік гименоптералардың барлығы эндопаразиттер болып табылады. Нимфалардың саны судағы шашушылардың таралуына да әсер етеді. Нимфа сатысындағы шашушылардың жоғары тығыздығы брахиптерлі ересектердің ұшу бұлшық еттерін дамыту үлесінің артуына әкеледі. Бұл ұшу бұлшық еттері шашушыларға көршілес су объектілеріне ұшып, жұптасуға және гендердің таралуына мүмкіндік береді. Гендердің таралуы мен араласуы гетерозиготалық артықшылыққа байланысты пайдалы болуы мүмкін. Әдетте, шашушылар бір аумақта немесе су тобында геральдиттердің тығыздығын төмендету үшін таралуға тырысады. Көпшілігі ұшу арқылы, бірақ қанаттары немесе қанат бұлшық еттері жоқтары судың ағысына немесе су тасқынына сенеді. Галобаттардың жұмыртқалары көбінесе жүзбелі мұхит қалдықтарына салынады, осылайша осы жүзбелі заттар арқылы мұхит бойына таралады. Шашушылар тропикалық аймақтарда, жылы болғандықтан жыл бойы көбейеді, ал маусымдық орталарда – тек жылы айларда. Қыс мезгілінде тіршілік ететін геральдиттер ересек күйінде қыстайды. Бұл олардың дене температурасын жұмыс деңгейінде ұстау үшін жұмсалатын үлкен энергия шығындарына байланысты. Бұл шашушылар қыс айларында маусымдық аймақтарда жапырақтардың арасында немесе ағаштар мен тастар сияқты тұрақты паналардың астында табылған. Бұл екі түр американдық суларда кең таралған. Бұл түрлер отбасылық бейімділік көрсетпейді, балаларын өздері жем іздеуге қалдырады. Әйелдер еркектерге қарағанда жас бөліктерді, әсіресе бірінші нимфаларды көбірек жейді. 2002 жылғы «Такседо» фильмінде биотеррористер шашушылардың генетикасын өзгертіп, адамнан адамға жұғатын бактерияларды шығарады, бұл ауыр дегидратацияға және дереу өлімге әкеледі.