Кіріспе

Жапонияның риукюан тілі – Амами тілі (島口, シマユムタ,), сондай-ақ Амами Осима немесе жай ғана Осима ("Үлкен арал") деп те аталады, бұл Кюсю аралының оңтүстігіндегі Амами аралдарында сөйленетін риукюан тілі. Сетучи ауданының оңтүстік диалектісі Окинава тіліне қарағанда солтүстік Осима тіліне жақын, дербес тіл болуы мүмкін. Амами тілі Жапонияда жеке тіл ретінде мойындалмағандықтан, ол ресми түрде Амами диалектісі (奄美方言) деп танылады.

Дауыс берушілер

Көбінесе ескі адамдардың арасында осы тілді білетін адамдар табылады – себебі Жапонияның тіл саясаты азшылық тілдердің таралуын шектейді, нәтижесінде жас буын негізінен жапон тілін бірінші тіл ретінде қолданады. Солтүстік диалекті үшін шамамен 10 000, ал оңтүстік (Сетоучи) диалекті үшін 2 000 адамды құрайды деп есептеледі. Солтүстік Амами Осима (мүмкін, Кикаймен бірге) және Орталық/Оңтүстік Окинава екі тармақ құрайды, ал аралықтағы – Оңтүстік Амами Осима (Сетоучи), Кунигами және арадағы аралдардың диалектілері/тілдері үшінші тармаққа жатады. Осы ұсыныста Амами Осима жеке тіл болып табылмайды, сонымен қатар солтүстік және оңтүстік диалектілері басқа Рюкю тілдерімен салыстырғанда бір-бірімен одан да жақын туыс емес. Екі бөліну гипотезасы қазіргі тілдерді талқылауға ыңғайлы, себебі болжамды тілдік шекара бүгінде Кагосима және Окинава префектураларын бөлетін ғасырлар бойы қалыптасқан әкімшілік шекарамен сәйкес келеді. Сонымен қатар, бірнеше изоглосс Солтүстік және Оңтүстік Амамиді біріктіреді. Амами тілінде сөз ортасындағы дыбыс , , немесе жанында болса, өзгеріп, тіпті түсіріледі. Мұндай өзгеріс Окинава диалектілерінде сирек кездеседі. Стандартты жапон тіліндегі сөз Амамиде және Окинавада сәйкесінше болады. Кикай диалектілерін шартты түрде бір топқа біріктіруге болады.

Аттар

Осада Суманың (1902–1998) мәлімдемесіне сәйкес, Яматохама диалектісінде «тіл» үшін, «арал тілі» (яғни Амами Ошима) үшін және материктік Жапония тілі (яғни стандартты жапон тілі) үшін сөздер болған. Осаданың сөздігінде «шимагучи» термині кездеспейді. Амами Ошимадан шыққан жергілікті тарихшы Курай Норионың (1923 ж.т.) пікірінше, «шимагучи» «Яматогучиге» қарама-қарсы болса, ал «шимаюмута» әртүрлі «шима» (ауылдар) арасындағы акценттік және интонациялық ерекшеліктермен байланысты. Назе қаласынан, Амами Ошимадан шыққан фольклоршы Эбара Йошимори (1905–1988) «шимагучидің» салыстырмалы түрде жақында пайда болғанын, мүмкін «Яматогучимен» салыстыру арқылы жасалғанын болжады. Ол адамның туған жерінің диалектісін атау үшін «өз үйінің тілі» деген сөздерін қолданудың дұрыс екенін ойлады.

Жабық ырғақтар

Оңтүстік Шодон диалектісінде дауыссыздар сөздің немесе буынның соңында кездеседі, мысалы, 'мойын', 'шие гүлі' және 'құдық'.