Милан Мандарич: Сербиялық-американ бизнесменнің өмір жолы
Milan Mandarić
Милан Мандарич – серб-американдық бизнесмен, «Портсмут», «Лестер Сити» сияқты футбол клубтарының иесі. Жасынан кәсіпкерлікпен айналысып, Югославиядан эмиграция жасаған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Серб-американдық бизнесмен (1938 жылы туған)
Serbian American businessman (born 1938)
Милан Мандарич (; 5 қыркүйек 1938 жылы туған) – серб-американдық бизнесмен, ол бірнеше кәсіпорын мен футбол клубтарына ие болған, оның ішінде «Портсмут», «Лестер Сити» және «Шеффилд Уэнсдей». Ол Югославия Корольдігінде (қазіргі Хорватия) Госпич қаласының жанында дүниеге келді және Сербияның Нови-Сад қаласында өсті. Қазіргі таңда Сербия Суперлигасының «Воеводина» командасының вице-президенті.
Milan Mandarić (; born 5 September 1938) is a Serbian American businessman who has owned a string of businesses and association football clubs, including Portsmouth, Leicester City and Sheffield Wednesday. He was born near Gospić, Kingdom of Yugoslavia (today Croatia), and grew up in Novi Sad, Serbia. He is currently the vice president of Serbian Superliga team Vojvodina.
Югославия мен Сербия
Мандарич 21 жасында әкесінің машина жасау шеберханасын басқарып, 26 жасқа келгенде оны елдегі ең ірі кәсіпорындардың біріне айналдырды. Оның туған жері Югославия социалистік ел болған, онда сәтті кәсіпкерлер және жалпы бай адамдар биліктегі коммунистік партия режиміне саяси қауіп деп есептелгендіктен, ол отбасымен бірге елден шығып кетті.
Mandarić took control of his father's machine shop aged 21, and by the age of 26 had turned it into one of the largest businesses in the country. His homeland of Yugoslavia was a socialist country where successful business owners and affluent people in general were considered to represent a political threat to the ruling communist party regime, which is why he and his family left the country.
Америка Құрама Штаттары
1969 жылы Югославия үкіметінің өзінің бизнесіне қатысты көзқарасынан алаңдаған Мандарич Югославиядан кетіп, АҚШ-та қоныстанды. Ол өзінің байлығының көп бөлігін қалдырып, Калифорнияда американдық компьютерлік компоненттер өндірушісінде жұмыс істеді. Жоғары лауазымды екі менеджер өздерінің фирмасын ашу үшін кеткен кезде, Мандаричті үшінші серіктес болуға шақырды. Фирма сәтті болды, бірақ өндіріс процестеріне байланысты туындаған келіспеушіліктер нәтижесінде Мандарич 1971 жылы Lika Corporation атты жеке компаниясын құрды. 1976 жылы ол АҚШ азаматына натурализацияланды. 1976 жылға қарай Lika Corp. АҚШ-тағы компьютерлік компоненттерді өндірушілердің ең ірісіне айналды, ал Мандарич Калифорнияның Кремний алқабының қалыптасуына ықпал еткен дамудың алға басушысы болды. 1980 жылы ол компанияны Tandy Corporation компаниясына сатты және баспалы тізбектерді (printed circuit boards) өндіретін Sanmina атты жаңа компания құрды. 2001 жылы компания SCI Systems компаниясын сатып алды, бұл өте үлкен бәсекелес болды, нәтижесінде Sanmina SCI Corporation құрылды. Мандарич сондай-ақ Behrman Capital сияқты инвестициялық банк операцияларымен айналыса бастады. Ол сонымен қатар 1992 жылы MISL таратылған кезде қызметін тоқтатқан Major Indoor Soccer League франшизасы St. Louis Storm-ның иесі болды. Times журналының ең бай 2000 адамның тізімінде ол 1049-шы орында тұрды, оның күйі 75 миллион фунт стерлингке бағаланды. 2009 жылдың 23 желтоқсанында Ұлыбритания Сыртқы істер министрлігі Мандаричке салықтан қашудың екі айыбын тақты, бірақ ол 2012 жылдың 8 ақпанында кінәсіз деп танылды. Сол маусымда клубтың сақталып қалуынан кейін Мандарич Портсмуттың қалған үлесін Гайдамакқа сатты, бірақ атқарушы емес төраға ретінде қызметін жалғастырды. Мандарич 2006 жылдың 21 қыркүйегінде Портсмут төрағасы лауазымынан кетті. Одан кейін Портсмут сәттілікке жетіп, Премьер-лигада үздік ондыққа еніп, 2008 жылы Англия кубогын жеңіп алды. Алайда, клуб 2010 жылы лигадан түсіп, содан бері күрт құлдырады, 2011–12 және 2012–13 жылдары бір-бірінен кейін лигадан түсудің ұятты жағдайына тап болды, нәтижесінде Англия футболының төртінші лигасы – Екінші лигада қалды. 2003 жылы Портсмут қалалық кеңесі Мандаричке Портсмут қаласының құрметті азаматы атағын берді.
In 1969, worried by the Yugoslav government's view of his business, Mandarić left Yugoslavia and settled in the United States. He had to leave most of his fortune behind, and got a job for an American computer component manufacturer in California. When two of the senior managers left to start their own firm, Mandarić was invited to be their third partner. The firm was successful, but disagreements over manufacturing processes led to Mandarić leaving to form his own company, Lika Corporation, in 1971. In 1976, he became a naturalized citizen of the U. S. By 1976, Lika Corp. was the largest manufacturer of computer components in the U. S., and Mandarić was pioneering the boom that led to the creation of California's Silicon Valley. He sold the company to the Tandy Corporation in 1980 and set up a new company, Sanmina, which manufactured printed circuit boards. In 2001, the company acquired SCI Systems, a much larger competitor, becoming Sanmina SCI Corporation. Mandarić also began branching out into investment banking operations, such as Behrman Capital. He also became owner of the St. Louis Storm, a Major Indoor Soccer League franchise which ceased operations in 1992 when the MISL also folded. He was ranked 1,049 in the times top 2,000 rich list, worth £75 million. On 23 December 2009, Mandarić was charged with two counts of tax evasion by the Crown Prosecution Service, however he was found not guilty on 8 February 2012. After the club's survival that season, Mandarić sold his remaining share of Portsmouth to Gaydamak, but stayed on as a figurehead in his role as non executive chairman. Mandarić resigned as chairman of Portsmouth on 21 September 2006. Since then, Portsmouth appeared to prosper, with successive top ten Premier League finishes and an FA Cup win in 2008. The club, however, was relegated in 2010 and have since dropped dramatically, suffering the ignominy of successive relegation in 2011–12 and 2012–13, ending in the fourth tier of English football, League Two. Portsmouth City Council conferred the Freedom of the City of Portsmouth on Mandarić in 2003.
Лестер Сити
24 ақпанда Мандарич Шығыс Мидлендс клубы «Лестер Ситиге» 25 миллион фунт стерлинг шамасында ұсыныс жасады. Ол футболдан ұзақ уақытқа қалыңғысы келген, алайда кем дегенде екі басқа тараптың клубқа жасаған ұсыныстарынан кейін «келісімді жеделдетуге мәжбүр болды». 2006 жылдың 18 қарашасында «Лестер Сити» клубының кезектен тыс жалпы жиналысында клубты сатып алуға жасаған ұсынысын қабылдады. Бастапқы сатып алу мерзімі 15 желтоқсанға белгіленгенімен, келіссөздер тоқтап, клуб шоттарында жасырын қарыздар табылғандықтан кешікті. Алайда, екі тарап та сатып алу ұсынысының сәтсіз аяқталуы мүмкін деген хабарларды жоққа шығарды, оны тек уақытша кешігу деп мәлімдеді. Шындығында, 2 қаңтарда «Лестер Меркьюри» газеті Мандаричтің жаңа шарттары клуб басқармасымен мақұлданғаннан кейін келісімнің аяқталуға жақын екенін хабарлады. 15 қаңтарда газет сатып алуды растайтын ресми хабарламаның «әдетте бейсенбіде жарияланады» деп жазды. 25 қаңтарда Мандарич Сербияда анасының ауыруы туралы хабарды естігеннен кейін «Лестерге» жасаған ұсынысын уақытша тоқтатты. Оның келісімнен бас тартуға ниеттенгені туралы көптеген қауесет тарады, және кешігу менеджер Роб Келлиге маусымның трансферлік терезесі 31 қаңтарда жабылғанға дейін қаржылық көмек көре алмайтынын қамтамасыз етті. Алайда Мандарич Сербиядан оралып, келесі аптада келісімді аяқтады. 2007 жылдың 13 ақпанында Мандарич ресми түрде «Лестер Ситидің» иесі болып танылды. Бірақ клубтың акционерлік қоғам (PLC) мәртебесінде қалуы оның төраға атағын тағы 23 күнге алмауына себеп болды. 2007 жылдың сәуір айында ол менеджер Келлиді қызметтен босатып, оның орнына Найджел Уортингтонды маусымның соңғы бес ойынына уақытша басқарушы етіп тағайындады. Маусым соңында Мартин Аллен клубтың жаңа бас менеджері болып тағайындалды, бірақ Мандаричпен арадағы қарым-қатынас нашарлағандықтан Аллен тамыз айында үш айлық қызметтен кейін кетіп қалды. Қыркүйек айында Гари Мегсон тағайындалды, ол Мандарич клубты сатып алғаннан бергі үшінші бас менеджер болды. Мегсон алты аптадан кейін «Болтон Уондерерс» Премьер-лига командасын басқару үшін кетіп қалды. Иан Холлоуэй 2007 жылдың қарашасында тағайындалған Мандаричтің төртінші тұрақты бас менеджері болды. Алайда «Лестер» клуб тарихында алғаш рет маусым соңында Бірінші лигаға түсіп қалды; көптеген сарапшылар бұл жағдайдың себебін Мандарич клубты басқара бастағаннан бергі бас менеджерлердің жиі ауысуына байланысты деп санайды. Мандарич 2007 жылдың 28 қарашасында Гарри Реднапп, Питер Сторри, Вилли МакКей және Амди Фэймен бірге футболдағы жемқорлыққа қатысты айыптаулар бойынша тұтқындалды, бірақ кейіннен айыптаусыз босатылды. Алайда, қиын кезеңнен кейін Мандарич үшін жағдай жақсара бастады, өйткені 2009 жылдың 18 сәуірінде Найджел Пирсон басшылығымен «Лестер» Бірінші лиганың чемпионы атанды. «Лисы» келесі маусымда екінші рет жоғарылауға жақын болды (бұл деңгейде соңғы он жылда ешбір клубқа ортақ емес), Чемпионатта бесінші орынды алып, плей-оффтың жартылай финалында «Кардифф Ситиден» жеңілді. Маусым соңында Мандарич «Лестер Ситиді» тай бизнесмендерінің консорциумына сатуға келіскені туралы хабар тарады, бірақ клуб басшылары бұл хабарды тез жоққа шығарды. Алайда бірнеше аптадан кейін ол клубты 40 миллион фунтқа Вичай Ракшриаксорн мен оның ұлы Айяватқа сатты. Кейіннен Мандарич консорциумның акционері болғаны және қайтадан төраға болып тағайындалғаны белгілі болды.
On 24 February, Mandarić made a bid for East Midlands club Leicester City, believed to be in the region of £25 million. He had wanted to remain outside of football for a longer period, however he "had to accelerate takeover plans" because of bids for the club by at least two other parties. On 18 November 2006, Leicester City accepted his approach to take over the club at an extraordinary general meeting. Despite setting an initial takeover deadline of 15 December, negotiations stalled, reportedly after hidden debts in the club's accounts surfaced during the due diligence period. Both parties, however, dismissed reports that the takeover bid was in danger of collapse, stating that it had merely been delayed. Indeed, on 2 January the Leicester Mercury reported that the deal was in fact close to completion after Mandarić's revised terms were accepted by the club's board. On 15 January, the paper reported that an official announcement confirming the takeover "will probably be on Thursday". On 25 January, Mandarić put his bid for Leicester on temporary hold after news of his mother's illness back in Serbia. There were wild rumours that suggested he was on the verge of pulling out and, indeed, the delay guaranteed that manager Rob Kelly would not enjoy the benefit of a cash injection before the season's transfer window closed on 31 January. Mandarić, however, returned from Serbia to complete the deal the following week. On 13 February 2007, Mandarić was officially unveiled as owner of Leicester City. However, that the club were still a public limited company (PLC) meant he did not acquire the title of chairman for a further 23 days. In April 2007, he sacked manager Kelly and replaced him with Nigel Worthington as caretaker manager for the last five games of the season. At the end of the season, Martin Allen was named the club's new permanent manager but Allen left after only three months in charge in August as a result of deteriorating relations with Mandarić. Gary Megson was then appointed in September, becoming the third manager since Mandarić took over the club. Megson left after only six weeks in charge to take control of Premier League team Bolton Wanderers. Ian Holloway was Mandarić's fourth permanent manager, appointed in November 2007. Leicester, however, was relegated to League One at the end of the season for the first time in the club's history; many observers attributed this to the large turnover in managers since Mandarić took control of the club. Mandarić was arrested on 28 November 2007 over allegations of corruption in football, along with Harry Redknapp, Peter Storrie, Willie McKay and Amdy Faye. but was later released without charge. After tumultuous times, however, things started to look up for Mandarić as Leicester were crowned champions of League One on 18 April 2009 under the stewardship of Nigel Pearson. The Foxes came close to achieving a second successive promotion the following season (something not achieved by any club at this level for a decade) as they finished fifth in the Championship but lost to Cardiff City in the playoff semi finals. During the close season, it was reported that Mandarić had agreed to sell Leicester City to a consortium of Thai businessmen, but these reports were swiftly denied by club officials. Just weeks later, however, he sold the club for a reported £40 million to Vichai Raksriaksorn and his son Aiyawatt. It later emerged that Mandarić was a shareholder in the consortium and he was re appointed chairman.
Шеффилд, сәрсенбі
2010 жылдың 29 қарашасында Мандарич «Шеффилд Уэнсдей» клубын сатып алуға келісті. Сатып алу 2010 жылғы 14 желтоқсанда «Шеффилд Уэнсдей» акционерлерінің кезектен тыс жалпы отырысынан кейін аяқталды, онда акционерлердің 99,7%-ы компанияны Мандаричтің «Ұлыбритания Футбол Инвестициялары» компаниясына 1 фунт стерлингке сатуға дауыс берді. Мандарич клубтың барлық қарызын төлеуге келісті. Ол клубтың көптеген кредиторларымен келісім жасады, оның ішінде «Co-operative Bank» банкіне оларға тиіс 23 миллион фунт стерлингтен 7 миллион фунт стерлинг төлеу туралы, ал клубтың бес директорына тиіс 2,4 миллион фунт стерлингтен 1,5 миллион фунт стерлинг төлеу туралы келісімге келді. Футбол лигасының ережелері екі түрлі клубтың төрағасы болуына тыйым салғандықтан, Мандарич «Лестер Сити» клубының төрағасы лауазымынан да бас тартты. Оның иелігінде болған кезде «Уэнсдей» клубы 2012 жылы Бірінші лигадан Чемпиондық лигаға жол пускен.
On 29 November 2010, Mandarić agreed to purchase Sheffield Wednesday. The purchase was completed after an extraordinary general meeting of Sheffield Wednesday shareholders on 14 December 2010, during which 99.7% of shareholders voted to sell the company to Mandarić's UK Football Investments for £1. Mandarić had agreed to settle the club's outstanding debts as part of the largely confidential deal. He negotiated settlements with a number of the club's creditors, including an agreement to pay the Co operative Bank £7m of the £23m owed to them, and a deal to pay £1.5m of the £2.4m owed to five of the club's directors. Mandarić also stepped down as chairman of Leicester City, due to Football League rules preventing him from being the chairman of two different clubs. During his time as owner Wednesday secured promotion from League One to the Championship in 2012.