Кіріспе

Витторино да Фелтре (1378 – 2 ақпан 1446) – итальяндық гуманист және педагог. Ол Венеция Республикасындағы Беллуно провинциясының Фелтре қаласында дүниеге келді және Мантуяда қайтыс болды. Оның нағыз аты Витторино Рамбалдони. Витториноның еңбегінде Ренессанс дәуірінің «толық адам» немесе l'uomo universale идеясы – дене саулығы, мінез-құлықтың беріктігі, жанның байлығы – тұңғыш рет қалыптасты.

Өмірбаян

Ол Иоанн Равеннскийдің және Падуяда Гаспарино да Барциццаның шәкірті болды. Кейін ол сол жерде сабақ берді, бірақ бірнеше жылдан соң Мантуяның маркграфы Джанфранческо I Гонзага оны балаларын оқытуға шақырды. Мантуяда Витторино мектеп ашты, онда маркграфтың балаларын, басқа да көрнекті отбасылардың ұлдары мен қыздарын, сондай-ақ көптеген кедей балаларды тегін оқытты, барлығына бірдей қарады. Ол гуманитарлық ғылымдарды ғана емес, діни және дене тәрбиесіне де ерекше мән берді. Витториноның грек және латын тілдері, математика, музыка, өнер, дін, тарих, поэзия және философия сабақтары соншалықты әсерлі болғандықтан, мектебі «Шаттық үйі» (La Casa Gioiosa) деп аталды. Тезірек Италияда танымал болды, басқа қалалардан келген ақсүйек балалар Витторинодан білім алу үшін Мантуяға келді. «Шаттық үйі»нде көптеген жас ақсүйектер білім алғандықтан, ол «Принцтер мектебі» деп те аталды. Витторино – Ренессанс дәуірінде пайда болған алғашқы заманауи педагогтардың бірі. Оның көптеген әдістері жаңашыл болды, әсіресе Гаспарино да Барциццамен болған тығыз байланысы және оқытуды баланың қабілеттері мен қажеттіліктеріне бейімдеуі. Ол оқушылармен бірге тұрып, олармен дос болып, тұңғыш дүниелік пансиондық мектептің негізін қалады. Витториноның мектебі сол заманғы басқа мектептерге қарағанда жақсы жарықтандырылып, сапалы құрылыс материалынан салынған. Ол оқу бағдарламасына экскурсияларды қосып, сабақты қызықтырақ етті. Оқушылардың денсаулығын қадағалап, мұғалімдердің мәртебесін көтерді. Еуропаның (әсіресе Англияның) көптеген мектептері Витториноның үлгісін қабылдады. XV ғасырдағы Италияның көрнекті ғалымдары – Гуарино да Верона, Поджио Браччолини және Франческо Филельфо өз ұлдарын Витторино да Фелтреге оқуға жіберді. Витториноның басқа да шәкірттері Федериго да Монтефельтро мен Грегорио Коррер болды. Теодор Газа латын тіліндегі білімін жетілдіріп, грек тілінде сардар болды. Витториноның қазасынан кейін мектепті Иакопо да Сан Кассиано басқарды.