Рипон шарты (1640): Шотландия ковеннанттары мен Англия королі I Чарльз арасындағы бітім. Екінші епископ соғысын тоқтатты, Шотландиядағы діни-саяси күресті қамтиды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1640 жылы Шарль I мен шотландтық келісімшартшылар арасындағы келісім
1640 treaty between Charles I and the Scottish Covenanters
Рипон келісімі – Англия королі Шарль I мен шотландтық саяси қозғалысы, келісімшартшылар арасындағы Екінші Епископтар соғысын тоқтатуға әкелген бітім. Келісімшартшылар қозғалысы Шотландия королі Шарльдің Шотландия шіркеуін реформалауға және оны Англия шіркеуімен жақындастыруға жасаған тытыруларына қарсы туды. 1638 жылы келісімшартшылар Шотландияда саяси үстемдікке ие болды, ал келесі жылы Шарль Шотландиядағы билігін күшпен қайта орнату үшін әскер жинады. 1639 жылдың маусымында бітім туралы келіссөздер жүргізілгенімен, ол түбірлі мәселелерді шешпеді және саяси күрес келесі жылға дейін жалғасты. Шотландияға қарсы екінші әскери науқанды қаржыландыру үшін Шарль 11 жылдан бері шақырылған жаңа ағылшын парламентін жинады. Бірақ, 1640 жылдың сәуір айында жиналған парламент оның жаңа соғысқа қаржы бөлуіне келіспеді, егер ол бұрыннан бері толқып жатқан наразылықтарды шешпесе. Ол оған келіспей, үш аптадан кейін «Қысқа парламентті» таратып, өзінің қаражатымен қайтадан соғысқа дайындалды. 1640 жылдың тамызында шотландтық келісімшартшылар әскері Англияға басып кіріп, Ньюберн шайқасында шешуші жеңіске жетті және Нортумберленд, Дурхам графтықтары мен Ньюкасл-апон-Тайн қалаларын басып алды. Шарль шотландтармен келіссөздер жүргізу үшін Пэрлердің Ұлы кеңесін шақырды. Екі тарап Йорк қаласының жанындағы Рипон қаласында кездесті, онда шотландтар бітімді тоқтатуға келісті, бірақ оларға соңғы келісімге келісіп, жаңа ағылшын парламенті бекіткенге дейін күнделікті шығындарды белгісіз мерзімге төлеу ұсынылды. Келесі жылы Лондонда өткен келіссөздер нәтижесінде Епископтар соғысын аяқтаған ресми бейбіт келісімге қол қойылды. Осы уақытта «Ұзақ Парламент» патша мен оның үкіметіне қарсы күшті оппозицияда болды және Шарльтің оны өз қалауынша таратуына мүмкіндік бермейтін бірқатар заңдарды қабылдады. Патша мен Парламент арасындағы антагонизм 1642 жылы қарулы қақтығысқа ұласты: Англия азаматтық соғысының бастауы.
The Treaty of Ripon was a truce between Charles I, King of England, and the Covenanters, a Scottish political movement, which brought a cessation of hostilities to the Second Bishops' War. The Covenanter movement had arisen in opposition to attempts by Charles, who was also King of Scotland, to reform the Church of Scotland to bring it into closer alignment with the Church of England. In 1638, the Covenanters gained political supremacy in Scotland and the next year Charles mobilised to restore his authority over Scotland by force. Though a truce was negotiated in June 1639 it did not resolve fundamental issues and the political struggle continued into the next year. To gain the funds for a second military action against the Scots, Charles called a new English parliament the first in 11 years. However, when it assembled in April 1640, the parliament would not agree to supply funds for his renewed war effort unless he first addressed various long standing grievances. Unwilling to do so, Charles dissolved what became known as the Short Parliament after only three weeks and again prepared for war using his own resources. In August 1640, a Scots Covenanter army invaded England, won a decisive victory at the Battle of Newburn and proceeded to occupy Northumberland, County Durham, and Newcastle upon Tyne. Charles assembled the Great Council of Peers to negotiate with the Scots. The two sides met in Ripon near York where the Scots agreed to a cessation of hostilities provided they were paid daily expenses indefinitely until a final settlement could be negotiated and ratified by a new English parliament. Over the next year, further negotiations in London led eventually to a formal peace treaty ending the Bishops' Wars. Meanwhile, the Long Parliament, as it became known, was strongly opposed to the King and his government and passed a series of acts which meant Charles could no longer dissolve it at will. Antagonism between the King and the Parliament escalated to armed conflict in 1642: the start of the English Civil War.
Ұлттық келісім
Протестанттық реформация Шотландия шіркеуін, немесе 'kirk'-ті құрды, ол құрылымы бойынша пресвитериандық, ал доктринасы бойынша кальвинистік болды. Бүгінде «пресвитериандық» және «эпископалдық» терминдері басқару және доктринадағы айырмашылықтарды білдірсе де, 17 ғасырда жағдай осылай емес еді. Эпископалдық құрылымдарды епископтар басқарды, олар әдетте монарх тағайындаса, пресвитериандықтарды пасторлар мен қарттар сайлады. Епископтардың рөліне қатысты талас-тартыстар діни тәжірибеден гөрі саясат пен монархтың билігі туралы болды. 1603 жылы Джеймс VI мен I Англия патшасы болғанда, ол Шотландия мен Англияның біріккен шіркеуін орталықтандырылған, унионисттік мемлекет құрудың бірінші қадамы деп қарады. Оның ұлы Чарльз I да осы саясатты қабылдады, бірақ екеуінің доктриналары мүлдем өзгеше болды, сонымен қатар ағылшын пуритандары Англия шіркеуіне ұсынылған реформаларға қарсы болды. 1636 жылы Джон Нокстің «Дисциплина кітабын» алмастырған жаңа «Канондар кітабы» шіркеу мәселелерінде патшаның жоғарылығын мойындамағандарды қауымнан шығарып тастады. Чарльз шіркеумен де, Шотландия Парламентімен де кеңеспеді, және бұл реформалар Шотландияда наразылық тудырды. 1637 жылы жаңа «Ортақ дұға кітабы» жарияланғаннан кейін бүліктер болды, ал 1638 жылдың ақпанында Шотландия қоғамының барлық топтарының өкілдері литургиялық «жаңалықтарға» қарсы тұруға ант беріп, Ұлттық келісімге келді. Бұл, көбінесе қатыспайтын монархтың қолдаған саясатына және Шотландияның Англияға саяси ықпалын жоғалтуына байланысты кең таралған наразылықты қозғады. Келісімді көптеген ақсүйектер, соның ішінде Аргилл маркизі және Шотландияның құпия кеңесінің тағы алты мүшесі қолдады. Чарльз жаңа канондарды Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясына талқылауға беруге келіскенімен, ол ешқандай жеңілдіктер жасауға ниеті жоқ екенін көрсетті. Желтоқсанда Глазгода жиналған Ассамблея өзгерістерді қабылдамады, епископтарды шіркеуден қуды және патша келіскен кезде ғана емес, жыл сайын жиналу құқығын бекітті. Хамильтон маркизі Чарльзға енді соғыстан басқа жол қалмағанын айтты. Шотландия Парламенті солдаттарды жинап, шетелдік үкіметтер мен ағылшын пуритандарынан қолдау іздегендіктен, Чарльз мұны бүлік актісі деп санап, Шотландияға жорық жасау үшін әскер жинап жауап берді.
The Protestant Reformation created a Church of Scotland, or 'kirk', Presbyterian in structure, and Calvinist in doctrine. While 'Presbyterian' and 'Episcopalian' now implies differences in both governance and doctrine, this was not the case in the 17th century. Episcopalian structures were governed by bishops, usually appointed by the monarch, Presbyterian by presbyters, elected by ministers and elders. Arguments over the role of bishops were as much about politics and the power of the monarch as religious practice. When James VI and I succeeded as king of England in 1603, he viewed a unified Church of Scotland and England as the first step in creating a centralised, Unionist state. This policy was adopted by his son, Charles I, but the two were very different in doctrine, while English Puritans also objected to proposed reforms to the Church of England. In 1636, a new Book of Canons replaced John Knox's Book of Discipline and excommunicated anyone who denied the King's supremacy in church matters. Charles failed to consult either the kirk or the Scottish Parliament, and these reforms caused outrage in Scotland. When followed in 1637 by a new Book of Common Prayer, it resulted in riots, and in February 1638, representatives from all sections of Scottish society agreed a National Covenant, pledging resistance to liturgical 'innovations.' It tapped into widespread dissatisfaction with the policies advocated by a largely absentee monarch, and the loss of Scottish political influence to England. The Covenant was supported by most of the nobility, including the Marquess of Argyll and six other members of the Scottish Privy Council. Although Charles agreed to defer discussion of the new canons to the General Assembly of the Church of Scotland, he made it clear he had no intention of making any concessions. When the Assembly gathered in Glasgow in December it rejected the changes, expelled bishops from the kirk, and affirmed its right to meet annually, not just when the king agreed. The Marquis of Hamilton advised Charles there was now no alternative to war. With the Scottish Parliament recruiting soldiers and seeking support from foreign governments and English Puritans, Charles decided to treat this as an act of rebellion and responded by gathering an army to march on Scotland.
Епископтардың соғыстары
1639 жылдың наурыз айында Келісімшіл күштер Эдинбургті және Шотландияның басқа қалаларын басып алды, осымен Бірінші епископтар соғысы басталды. Маусым айында Бервик шартымен соғыс шайқассыз аяқталды. Осыдан кейін Чарльз 1640 жылдың сәуір айында Ұзақ емес Парламентті шақырып, екінші жорыққа қаржы іздеді. Парламент оның басқа мәселелерді қарастыруға келіспейінше салықтарды бекітуден бас тартқандықтан, үш аптадан соң, Шотландиядағы соғысқа қарсы петицияға әкелуі мүмкін пікір-таластар алдында таратылды. Оның орнына Чарльз Ирландия Парламентінен қаржы сұрап, Ирландиядан әскерлердің қолдауымен Шотландияға тағы бір шабуыл жоспарлады, Фортты теңізден блокадалауды және Таулы аймақта көтеріліс ұйымдастыруды көздеді. Шотландияда Парламенттің құқықтарын қорғауда Келісімшілдердің жетістігі Чарльздың ағылшын оппозициясын, Джон Пимнің басшылығындағыларын, күштендірді, олар шотландтармен құпия келіссөздер жүргізді. Англиядағы корольдік билікті шектеуді көздеген бұл топ, Чарльздың он жылдан астам жеке басқару кезеңіндегі саясатына наразы болған кең ауқымды оппозицияны білдірді. Осы шақырумен және ағылшын Парламенті ішіндегі одақтастары патшаның жоспарлары туралы ескертіп, Келісімшілдер Англияға шабуыл жасады, қатты қорғалған Бервик қаласын айналып өтіп, Екінші епископтар соғысын бастарды. 1640 жылдың 28 тамызындағы Ньюберн шайқасында ағылшын армиясы шотланд күштерінен жеңілді, олар екі күннен кейін Ньюкаслді басып алды, содан кейін оңтүстікке қарай жылжып, Дурхэмді басып алды және 18 қыркүйекте Тис өзенінде алдыңғы шеп құрды.
In March 1639 Covenanter forces seized Edinburgh and other Scottish towns, starting the First Bishops' War, which ended without a battle in June by the Treaty of Berwick. Following this, Charles called the Short Parliament in April 1640, seeking funds for a second campaign; when Parliament refused to approve taxes until he had agreed to address other issues, it was dissolved after only three weeks, ahead of a debate likely to result in a petition against the war in Scotland. Instead, Charles turned to the Parliament of Ireland for funds, and planned another invasion of Scotland supported by an army from Ireland, a naval blockade of the Forth, and an uprising in the Highlands. The success of the Covenanters in asserting the rights of Parliament in Scotland emboldened Charles' English opponents, led by John Pym, who began secret talks with the Scots. Seeking to limit royal authority in England, this group represented a much broader body of dissenters who had been alienated by Charles' policies during his over a decade long period of Personal Rule. With this invitation, and warned about the king's plans by allies from within the English parliament, the Covenanters launched an invasion of England, bypassing the heavily defended city of Berwick, starting the Second Bishops’ War. At the Battle of Newburn, 28 August 1640, the English army was routed by Scottish forces who then captured Newcastle two days later before continuing their advance south, occupying Durham and establishing an advanced line on the River Tees on 18 September.
Келіссөздер
Ньюкасл, Нортумберленд пен Даремнің көп бөлігі келісім жасаушылардың бақылауында болғандықтан, Чарльз Йоркте Ұлы Тәуелсіздер Кеңесінің отырысын шақырды, бұл орган бір ғасырдан бері алғаш рет жиналды. Кеңес Парламенттің функцияларын қабылдаудан бас тартты, бірақ келісім жасаушылармен келісім шарттарын талқылады. Осы уақытта шотланд әскері жабдықтау тапшылығына тап болды және әскерді күтіп ұстау үшін жақын маңдағы округтерден, шіркеу мүліктерінен, сондай-ақ Ньюкаслдан қаржы жинауды бастады. Бірақ бұл жабдықтау тапшылығы келісім жасаушыларға келіссөздерде үстемдік құруға мүмкіндік берді. Әскерлердің қарақшылық жасауы туралы хабарлар тарағандықтан, ағылшын лордтары әскердің Ньюкасл маңындағы тұрғындардың арасында тәртіпсіздік тудыруын қаламайтын, бірақ Чарльз Парламенттің салық жинау өкілеттігі болмағандықтан, басқыншылардың талаптарын өтеуге шамасы жетпеді, осылайша патша мен Парламенттің арасындағы келісім қажет болды. Патшаның қарсыластарымен бірігіп, келісім жасаушылар Чарльз ағылшын Парламентін шақырғанға дейін қайтып кетпеуге келісті.
With Newcastle, along with most of Northumberland and Durham, under the control of the Covenanters, Charles called a meeting of the Great Council of Peers in York, the first time this body had met for a century. The Council declined to assume the functions of Parliament, but did negotiate the treaty with the Covenanters. Meanwhile, the Scottish army was facing shortages of supply and started collecting moneys from the nearby shires and church properties, as well as from Newcastle itself in order to pay for the continued upkeep of the army. This shortage of supplies did confer a negotiating advantage to the Covenanters though. With incidents of pillaging by soldiers already being reported, the English lords did not want to see the army become a mob living in the area of Newcastle, but Charles could not afford to pay the invaders' demands without the tax raising powers of Parliament, making a settlement involving both king and Parliament inevitable. In collaboration with the king's opponents the Covenanters also refused to withdraw until Charles summoned the English Parliament.
Шарттары
Шарт талаптарына сәйкес, шотландтар Нортумберленд пен Даремді оккупациялауын жалғастырды және 16 қазаннан бастап Англиядан күніне 850 фунт шығын төлемін алуға келісті, бірақ соғыс қимылдарын уақытша тоқтатуға міндеттенді. Бұл жағдай толық мәмілеге қол жеткізілгенге дейін сақталуға тиіс еді. Шотландия үкіметі соғыс кезіндегі шығындарын өтеуді де талап етті. Чарльз үшін бұл қорлық болғанымен, ол Ковенанттардың Йорк қаласын басып алуын тоқтатуға мүкіндіксіз болды, және әріптестерінен қолдау таппағандықтан, оның таңдауы шектеулі еді, сондықтан ол шарттарға келісуге мәжбүр болды. Шарттар 16 қазанда бекітілді және 28-і күні Чарльз қабылдады. Тұрақты мәміле бойынша келіссөздер 1641 жылдың тамызына дейін, Лондон шартына қол қойылғанға дейін тағы 10 айға созылды.
Under the terms of the treaty the Scots continued to occupy Northumberland and Durham, and were to receive expenses of £850 a day starting from 16 October paid from England, but agreed to a temporary cessation of hostilities. This situation was to continue until a full settlement was agreed. The Scottish Government was also to be reimbursed for its expenses in the war. Though humiliating for Charles, he was desperate to stop the Covenanters from taking York and, with little support from his peers, his options were limited, and he was compelled to agree terms. Terms were finalised on 16 October, and accepted by Charles on the 28th. Negotiations on the permanent settlement would continue for another 10 months until August 1641, when the Treaty of London was signed.
Салдары
Карл 1640 жылғы 3 қарашада жиналған Ұзақ Парламент деп белгілі болған жарлықтарға қол қойды. Шотландтар тек ақы төленгеннен кейін ғана елдеріне қайтатындарын және тек Парламентпен ғана келісімге келетіндерін нақты айтқандықтан, Карл енді өзі қалағанда таратып жібермейтін органмен бетпе-бет келді. Осы кезеңде Келісімшілер өз әскерлерінің Англияда болуын корольдің ағылшын оппозициясының беделін арттыру үшін пайдаланды. Алдағы бірнеше айда Парламент өзінің келісімінсіз таратылмауын қамтамасыз ету үшін дауыс берді, архиепископ Лаудты түрмеге қамады және Страффорд графына өлім жазасын іске асырды. Тек содан кейін ол 1641 жылғы 10 тамызда Лондон шартына келісті, онда шотландтарға соғыстың шығындарын өтеу үшін 300 000 фунт стерлинг төлеуге міндеттелді. Келісімшілердің әскері содан кейін Шотландияға қайтып оралды, онда оның көп бөлігі таратылды. Карл мен Парламент арасындағы даулар одан әрі ушықты, 1642 жылғы қаңтарда Бес депутатты тұтқындау әрекетімен аяқталды. Карл Лондонды тастап, өзінің ісіне қолдау жинауға кірісті; Бірінші ағылшын азамат соғысы 1642 жылғы 22 тамызда басталды.
Charles issued writs for what became known as the Long Parliament, which assembled on 3 November 1640. Since the Scots made it clear they would only return home once paid, and would only agree terms with Parliament, Charles was now faced with a body that he could not dissolve at will. During this time the Covenanters used their army's continued presence in England to strengthen the position of the king's English opponents. Over the next few months, Parliament voted to ensure it could not be dissolved without its own consent, imprisoned Archbishop Laud, and executed the Earl of Strafford. Only then did it agree the Treaty of London on 10 August 1641, which agreed to pay the Scots £300,000 to cover the costs of the war. The Covenanters' army then returned to Scotland, where most of it was disbanded. Disputes between Charles and Parliament continued to escalate, culminating in the attempted arrest of the Five Members in January 1642. Charles left London and began rallying support for his cause; the First English Civil War began on 22 August 1642.