Кіріспе
Қытайдың автономиялық аймақтарына шолу
text=For the five autonomous regions, see Guangxi, [[Inner Mongolia
The autonomous regions are one of four types of province level divisions of China. Like Chinese provinces, an autonomous region has its own local government, but under the law of the People's Republic of China, an autonomous region has more legislative rights, such as the right to "formulate self government regulations and other separate regulations." An autonomous region is the highest level of minority autonomous entity in China, which has a comparably higher population of a particular minority ethnic group. There are five autonomous regions in China: Guangxi, Inner Mongolia (Nei Menggu), Ningxia, Tibet (Xizang), and Xinjiang (Chinese Turkestan).
Мәтін=Бес автономиялық аймақ туралы ақпарат алу үшін Гуанси, [[Ішкі Моңғолия]] қараңыз. Автономиялық аймақтар – Қытайдың провинциялық деңгейдегі әкімшілік бөліністерінің төртеуінің бірі. Қытай провинциялары сияқты, автономиялық аймақтың да өз жергілікті үкіметі бар, бірақ Қытай Халық Республикасының заңдарына сәйкес, автономиялық аймақтар "өздік басқару ережелерін және басқа да ерекше ережелерді қабылдау" сияқты кеңірек заң шығару құқықтарына ие. Автономиялық аймақ – Қытайдағы аз ұлт өкілдерінің өзін-өзі басқару құқығына ие ең жоғары деңгейлі әкімшілік бірлігі, онда белгілі бір этникалық топтың халық саны салыстырмалы түрде көп. Қытайда бес автономиялық аймақ бар: Гуанси, Ішкі Моңғолия (Ней Менггу), Нинся, Тибет (Сизан) және Синьцзян (Қытай Түркістаны).
text=For the five autonomous regions, see Guangxi, [[Inner Mongolia
The autonomous regions are one of four types of province level divisions of China. Like Chinese provinces, an autonomous region has its own local government, but under the law of the People's Republic of China, an autonomous region has more legislative rights, such as the right to "formulate self government regulations and other separate regulations." An autonomous region is the highest level of minority autonomous entity in China, which has a comparably higher population of a particular minority ethnic group. There are five autonomous regions in China: Guangxi, Inner Mongolia (Nei Menggu), Ningxia, Tibet (Xizang), and Xinjiang (Chinese Turkestan).
Тарих
1947 жылы құрылған Ішкі Моңғолия автономиялық аймағы, Қытай азат етілген аймағындағы алғашқы автономиялық аймақ атанды. Синьцзян КХР құрылғаннан кейін 1955 жылы автономия берілді, ал Гуанси мен Нинся 1958 жылы автономиялық мәртебе алды. Тибет 1951 жылы Қытай Халық Республикасымен қосылды және 1965 жылы автономиялық аймақ деп жарияланды. Гуанси мен Нинсяның Чжуан және Хуэй автономиялық аудандары ретінде белгіленуіне, әр аймақтың халқының үштен екі бөлігін құрайтын жергілікті ханьқытайлар қарсылық білдірді. Ішкі Моңғолстанда моңғолдардың үлесі осы екі аймақтан да аз болғанымен, одан кейінгі Қытай азамат соғысы наразылық танытуға мүмкіндік бермеді.
Заңдық құқықтар
Қытайдағы автономиялық аймақтардың, Кеңес Одағындағыдай, бөлінуге заңдық құқығы жоқ. 1984 жылы қабылданған Қытай Халық Республикасының Өңірлік Ұлттық Автономия туралы заңында "әрбір ұлттық автономиялық аймақ Қытай Халық Республикасының ажырамас бөлігі болып табылады" және "көтеріліс қозғалысының кез келген түріне тыйым салынған" делінген.
Автономиялық аймақтардың тізімі
Аты ағылшын тілінде Жай қытай тілінде Пиньин қысқартуы Жергілікті атауы SASM/GNC романдануы (Тіл) Астанасы Белгіленген аз ұлт Тіл 1949 жылға дейінгі ҚХР құрамы Ішкі Монголия Автономиялық аймағы 内蒙古自治区 (IMAR) (моңғолша) Хоххот (呼和浩特;) Моңғол Моңғол Суйюань, Чахар, Рехе, Ляобэй, Синьань, Ганьсу және Нинся. Гуанси Чжуан Автономиялық аймағы 广西壮族自治区 (GZAR) Гванчси Буксюэнг Свици (Стандартты Чжуан/Чжуан) Наннин (南宁; Наннинз) Чжуан Чжуан, Стандартты Чжуан тілі (Вахчуэнг) Гуанси (облыс) Тибет Автономиялық аймағы 西藏自治区 (TAR) (Стандартты Тибет) Лхаса (拉萨;) Тибет Стандартты Тибет Тибет аймағы, Сикан Нинся Хуэй Автономиялық аймағы 宁夏回族自治区 (NHAR) Инчуань (银川) Хуэй Дунган, Қытай Нинся (облыс) Синьцзян Ұйғыр Автономиялық аймағы 新疆维吾尔自治区 (XUAR) شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى (Ұйғыр) Үрімші (乌鲁木齐; ئۈرۈمچی) Ұйғыр Ұйғыр Синьцзян (облыс)
Халық саны
Әкімшілік бөлініс Ұлттық үлесі (%) 2020 жылғы санақ 2010 жылғы санақ 2000 жылғы санақ 1990 жылғы санақ 1982 жылғы санақ 1964 жылғы санақ 1954 жылғы санақ Гуанси 3,55 50,126,804 46,026,629 43,854,538 42,245,765 36,420,960 20,845,017 19,560,822 Ішкі Монголия 1,70 24,049,155 24,706,321 23,323,347 21,456,798 19,274,279 12,348,638 6,100,104 Нинси 0,51 7,202,654 6,176,900 5,486,393 4,655,451 3,895,578 * Тибет Автономиялы облысы 0,26 3,648,100 3,002,166 2,616,329 2,196,010 1,892,393 1,251,225 1,273,969 Сіньцзяң 1,83 25,852,345 21,813,334 18,459,511 15,155,778 13,081,681 7,270,067 4,873,608 Барлығы 7,85 110,879,058 101,725,350 93,740,118 85,709,802 74,561,891 41,714,947 31,808,503
Этникалық
Әкімшілік бөлім Титул этностық тобы Хан қытайлары Басқа этностық азшылықтар Шыңжаң (Ұйғыр) 45,0% 42,2% 12,8% Тибет (Тибет) 86,0% 12,2% 1,8% Ішкі Моңғолия (Моңғол) 17,7% 78,7% 3,6% Нинся (Хуэй) 35,0% 64,1% 0,9% Гуанси (Чжуан) 31,4% 62,5% 6,1%