Кіріспе
Қоңырбақалар туысы
Отқұмар бақалар – Bombina туысына жататын алты түрден тұратын шағын бақалар тобы (көптеген түрлерінің ұзындығы әдетте одан аспайды). "Отқұмар" атауы бақалардың құрсақ бөлігіндегі жарқын қызыл немесе сары және қара түсті өрнектерден шыққан, олар ескерту ретінде қызмет ететін апосемалық түсқағаз болып табылады, ол жыртқыштарды бақалардың жағымсыз дәмі туралы ескертеді. Бақалардың терісінің қалған бөлігі жасыл немесе қоңыр түсті болады. Кез келген жыртқышқа тап болғанда, бұл бақалар көбінесе unkenreflex жасайды, Unken – бұл Unke сөзінің біріктірілген түрі, неміс тілінде отқұмар бақа дегенді білдіреді. Unkenreflex кезінде бақа арқасын иіп, алдыңғы және артқы аяқтарын көтеріп, құрсақ бөлігінің апосемалық түсін көрсетеді.
Биология
Әйелдері әдетте 80–300 жұмыртқа салады, оларды өсімдік сабақтарынан ілініп табуға болады. Балалары көлдерде немесе су тобырларында дамиды. Олардың метаморфозы бірнеше апта ішінде толық аяқталады, шілде-тамыз айларында ең жоғары шарына жетеді. Шағын бақалардың (тоқалдың) ұзындығы 12–15 мм-ге жетеді. Тамыз айында салынған жұмыртқалар тек қыс өткен соң ғана метаморфозға ұшырайды, сонда олардың ұзындығы 3–5 см-ге жетеді. Бұл шағын бақалардың іштері әлі де ақ болып қалады. Құрттар негізінен балдырлар мен жоғары өсімдіктермен қоректенеді. Жас бақалар мен ересек бақалар жәндіктерді (мысалы, шыбындар мен қоңыздарды), сондай-ақ креветкалар мен дернәсілдерді, анелидтер мен құрлықтағы бунақты жануарларды жейді. Өртті қарны бар бақалар кейде күндіз белсенді болады, бірақ көбінесе түнде. Еркек бақалардың жұптасу кезіндегі дауысы, әдеттегі созылған қаңқудан гөрі, иттің қарыққандай естіледі.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түрді Еуропа және Азияның қоңыржай климатты аймақтарында кездестіруге болады. Барлық түрдегі бақалар тұншықтырған сулы орталарды ұнатады және олардан көшіп кетуге құлшынбайды. Қызыл ішті бақа негізінен континенттік климатта, тұрған суларда немесе өзендер мен көлдердің ағысы баяу жерлерінде тіршілік етеді. Бұл түр су тасқынындағы көлдерде және тасқынды далаларда да кездеседі. Сары ішті бақалар көбінесе биік тауларда, көлдер немесе суға толы ойыстар сияқты кішкентай су қоймаларында, әдетте шағын тау өзендерінің жанында табалады. Азиялық түрлер де кішкентай су қоймаларында тіршілік етеді және 3000 метрден жоғары биіктікте де өмір сүре алады.
Үй жануарлары ретінде
Bombina тұқымдасының бірнеше түрі, әсіресе B. orientalis, B. bombina және B. variegata, көбінесе үй жануарлары ретінде ұсталады және жануарлар дүкендерінде кеңінен қол жетімді. Тұтқында оларды виварийлерде ұстау оңай, ал дұрыс тамақтандыру және орта жағдайларын қамтамасыз еткенде, олар мықты, әдемі және ұзақ өмір сүретін қосмекенділер болып шығады. Тұтқында отқа құйылған бақалар 3–10 жылға дейін өмір сүре алады, ал кейбір тұтқындағы мысалдар 20 жылдан да асып кетеді. Тұтқында олар шырықтар, көбелектер, кішкентай балықтар, қан құрттары және кішкентай егеуқұйрықтар сияқты әртүрлі тағамдарды жейді, бірақ кейбір бақалар олардың мөлшеріне байланысты кейбір тағамдарды қорыта алмайды. Олар, әсіресе еркектерге қатысты, бір-біріне өте агрессивті болып келе алады. Олардың ашкөздігі зор. Осы себепті, олардың тамақ ішуін қадағалау және артық тамақтануға жол бермеу қажет. Отқа құйылған бақалар тұтқында өте оңай көбейеді. Үй жануарларын ұстаушылар олардың мамыр айынан бастап тамыздың ортасына дейін естілетін жұптасу дауыстарын күте алады. Көбею иесінің араласуынсыз жүреді. Жас аналықтар шамамен 60-80 жұмыртқадан тұратын кішкентай жұмыртқалар туады, ал ересек аналықтар 200-ге дейін жұмыртқалай алады. Тұтқында өсірілген отқа құйылған бақалар көбінесе қараңғырақ және азырақ жарқын түске ие болады, ал құрсақтары қызғылт сары түсті болады. Табиғатта ұсталған бақалар көбінесе жарқырап, терең қызыл ішкі бетке ие болады. Отқа құйылған бақаларды жеке ұстау және өсіру оңай. Бұл оларды түрлі ғылымдарда зерттеу үшін тиімді етеді.