Кіріспе
Жапон императорлық әскери-теңіз флотының жауынгерлік кемесі
Ямаширо (山城) – Жапон императорлық әскери-теңіз флоты үшін салынған екі дредноут жауынгерлік кемесінің екіншісі. 1915 жылы суға түсіріліп, 1917 жылы қолданысқа берілді. Бастапқыда Қытай жағалауында күзет қызметін атқарды, Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатыспады. 1923 жылы Ұлы Канто жер сілкінісінен аман қалғандарға көмектесті. Ямаширо 1930-1935 жылдары модернизацияланды, оның бронясы мен машиналары жақсартылып, пагода мачта стилінде қайта құрылды. Дегенмен, тек 14 дюймдік зеңбіректермен қаруланғандықтан, Екінші дүниежүзілік соғыстың басында басқа жапон жауынгерлік кемелерінен кем түсті және соғыстың көп бөлігінде қосалқы рөлдерді атқарды. 1944 жылға қарай, ол фронтқа жіберілді, вице-адмирал Шоджи Нишимураның Оңтүстік күшінің флагманы ретінде Лейте шығанағы шайқасының оңтүстік бөлігі болған Суригао боғазы шайқасына қатысты. 25 қазанның таңертеңгі сағаттарында америкалық және австралиялық күштермен болған қатал түнгі шайқаста Ямаширо торпедалар мен теңіз артиллериясының оғынан батып кетті. Нишимура кемесімен бірге суға кетті, тек 10 экипаж мүшесі ғана аман қалды.
Сипаттама
Кеме перпендикулярлар арасындағы және жалпы ұзындығы аралығында болды. Ямаширо стандартты жүктемеде және толық жүктемеде ығысуға ие болды. 1915 жылы экипажы 1198 офицер мен қатардағы әскерден тұрды, ал 1935 жылы шамамен 1400 адамды құрады. 1930–35 жылдар аралығында кеменің модернизациясы кезінде оның алдыңғы суперструктурасы үш аяқты алдыңғы мачтасына қосымша платформалар қосылып кеңейтілді. Оның артқы суперструктурасы әуеге қарсы (АА) қарулар мен қосымша атыс басқару директорларын орналастыру үшін қайта құрылды. Ямашироның су астынан қорғанысын жақсарту және қосымша броняның салмағын өтеу үшін торпедалық бөліктермен жабдықталды. Сонымен қатар, оның корпусы ұзартылды. Бұл өзгерістер оның жалпы ұзындығын, арқасын және су ағынын арттырды. Оның ығысуы терең жүктемеде шамамен дейін өсті. Кеме теңіз сынақтарында жобаланған жылдамдығынан асып, шамамен 6 теңіз шақырымы жылдамдықпен жүре алды. Браун-Кертис турбиналары төрт тісті Канпон турбиналарымен ауыстырылды. Ямашироның бауырласы Фусо сынақтарда ең жоғары жылдамдыққа жетті. Мұнаралар 2-1-1-2 конфигурациясында орналастырылды, алдыңғы және артқы мұнаралар суперфайрмен жұмыс істеді; ортаңғы мұнаралар суперфайрлік болған жоқ және олардың арасында түтік орналасқан. Басты қарулар мен олардың мұнаралары кеменің 1930 жылғы реконструкциясы кезінде жаңартылды; басты қарулардың максималды көтерілу бұрышы +43 градусқа дейін арттырылды, олардың максималды қашықтығы бастапқыда минутына 1,5 оқпен атуға болатын, және бұл алғашқы модернизация кезінде жақсартылды. Бастапқыда Ямаширо корпусының жоғарғы жағында орналасқан 16 50 калибрлі 6 дюймдік қарулардан тұратын қосалқы қарумен жабдықталған. Әр қару минутына 6 атуға дейін жоғары жарылғыш снарядтарды максималды қашықтыққа атуға қабілетті болды. Кейіннен ол екі жақты орналасқан алты жоғары бұрышты 40 калибрлі 3 дюймдік АА қаруларымен жабдықталды. Кемеде әр жағында үш-үш торпедалық түтік болды. 1930 жылдардың басында Ямашироны модернизациялау кезінде барлық алты 3 дюймдік қару алынып тасталды және төрт екі қарулы орнатудағы алдыңғы және артқы екі жағында орналасқан 40 калибрлі 127 миллиметрлік сегіз қос мақсатты қарулармен ауыстырылды. Жер бетіндегі нысаналарға оқ ату кезінде олардың қашықтығы болды; олардың максималды көтерілу бұрышы +90 градусқа жеткенде максималды биіктігі болды. Олардың максималды атыс жылдамдығы минутына 14 оқ болды, бірақ олардың тұрақты атыс жылдамдығы минутына сегіз оққа жуық болды. Реконструкция кезінде жасалған жақсартулар Ямашироның су ағынын арттырды; екі алдыңғы 6 дюймдік қару алынып тасталды, өйткені оның бауырласы япондық Фусо кемесіндегі дәл сол қарулар кеме реконструкциядан кейін ашық теңізде суға батып кеткен. Кеменің жеңіл АА қарулануы сегіз 25 мм 96 типті жеңіл АА қаруларымен толықтырылды, екі қарудан тұратын орнатуда. Осы орнатулардың төртеуі алдыңғы суперструктураға, біреуі түтіктердің екі жағына және екеуі артқы суперструктураға орнатылды. АА қаруларының конфигурациясы уақыт өте келе айтарлықтай өзгерді; 1943 жылы 17 бір және екі екі қарулы орнату қосылды, барлығы 37-ге жетті. 1944 жылдың шілдесінде кемеге тағы 17 бір, 15 екі және сегіз үш қарулы орнату орнатылды, оның соңғы конфигурациясында барлығы 92 әуеге қарсы қару болды. Сондай-ақ 1944 жылдың шілдесінде кемеге үш екі қарулы және лицензиялық 13,2 мм Hotchkiss пулеметін орнату үшін 10 бір қарулы орнату берілді.
During her modernization, the Miyahara boilers were replaced by six new Kanpon oil fired boilers fitted in the former aft boiler room, and the forward funnel was removed. The Brown Curtis turbines were replaced by four geared Kanpon turbines with a designed output of On her trials, Yamashiros sister ship Fusō reached a top speed of from The turrets were arranged in an unorthodox 2 1 1 2 style with superfiring pairs of turrets fore and aft; the middle turrets were not superfiring, and had a funnel between them. The main guns and their turrets were modernized during the ship's 1930 reconstruction; the maximum elevation of the main guns was increased to +43 degrees, increasing their maximum range from Initially, the guns could fire at a rate of 1.5 rounds per minute, and this was also improved during her first modernization. Originally, Yamashiro was fitted with a secondary armament of sixteen 50 caliber 6 inch guns mounted in casemates on the upper sides of the hull. Each gun could fire a high explosive projectile to a maximum range of at up to six shots per minute. She was later fitted with six high angle 40 caliber three inch AA guns, in single mounts on both sides of the forward superstructure and both sides of the second funnel, as well as on both sides of the aft superstructure. The ship was also fitted with six submerged torpedo tubes, three on each broadside. During Yamashiros modernization in the early 1930s, all six three inch guns were removed and replaced with eight 40 caliber 127 millimeter dual purpose guns, fitted on both sides of the fore and aft superstructures in four twin gun mounts. When firing at surface targets, the guns had a range of ; they had a maximum ceiling of at their maximum elevation of +90 degrees. Their maximum rate of fire was 14 rounds a minute, but their sustained rate of fire was around eight rounds per minute. The improvements made during the reconstruction increased Yamashiros draft by ; the two foremost six inch guns were removed, as the same guns on her sister ship Japanese battleship Fusō had gotten soaked in high seas after that ship's reconstruction. The ship's light AA armament was augmented by eight 25 mm Type 96 light AA guns in twin gun mounts. Four of these mounts were fitted on the forward superstructure, one on each side of the funnel and two on the rear superstructure. The configuration of the AA guns varied significantly over time; in 1943, 17 single and two twin mounts were added for a total of 37. In July 1944, the ship was fitted with another 17 single, 15 twin and eight triple mounts, for a total of 92 anti aircraft guns in her final configuration. Also in July 1944, the ship was provided with three twin gun and 10 single mounts for the license built 13.2 mm Hotchkiss machine gun.
Қару-жарақ
Кеменің су сызығындағы бронь белдеуі қалың болды; оның астында бронь қабаты орналасқан. Палуба бронінің қалыңдығы әртүрлі болды. Мұнаралардың алдыңғы бетіне арналған бронь қалыңдығы , бүйірлеріне – , ал төбесіне – болды. Мұнаралардың барбеттері 305 мм қалыңдық броньмен, ал 152 мм зеңбіректердің казематтары 152 мм бронь пластиналарымен қоршалған. Бақылау мұнарасының қабырғалары қалың болды. Бұған қоса, кемеде 737 герметик бөлік болды (574-і бронь палубасының астында, 163-і үстінде), бұл шайқас кезінде зақым келген жағдайда кеменің су үстінде қалуын қамтамасыз етеді. Бірінші реконструкция кезінде «Ямаширо» кемесінің броні күрт жаңартылды. Палуба бронінің максималды қалыңдығы дейін арттырылды. Су астындағы қорғанысты жақсарту үшін жоғары сортты болаттан жасалған бойлық перегородка қосылды.
Ұшақ
Ямаширо 1922 жылы No. 2 мұнарадағы платформадан ұшып шығуға арналған ұшақпен қысқа мерзімге жабдықталды. Ол Gloster Sparrowhawk және Sopwith Camel истребительдерін сәтті ұшырды, бұл жапон кемелері арасында алғашқы рет осы мүмкіндікке ие болған кеме болды. 1930 жылдардағы модернизациясы кезінде кеменің кормасына катапульта және жиналмалы кран орнатылды, сондай-ақ кеме үш гидросамолетты пайдалануға жабдықталды, бірақ ангар қарастырылмады. Алғашқы Nakajima E4N2 бипландары 1938 жылы Nakajima E8N2 бипландарымен, ал 1942 жылдан бастап Mitsubishi F1M бипландарымен ауыстырылды.
Өртке қарсы басқару және сенсорлар
Кеме бастапқыда алдыңғы құрылымында екі және екі қашықтық өлшегішпен, 2-оқшеңіш мұнарасының шатырында бір қашықтық өлшегішпен, ал 3, 4 және 5-оқшеңіш мұнараларында 4,5 метрлік қашықтық өлшегіштермен жабдықталған болатын. 1943 жылдың шілдесінде құрғақ докта болған кезде, пагода мачтасының ең жоғарғы жағындағы 10 метрлік қашықтық өлшегіштің үстіне 21-типті әуе іздеу радары орнатылды. 1944 жылдың тамызында пагода мачтасына екі 22-типті су бетін іздеу радары, ал негізгі мачтасына екі 13-типті ерте ескерту радары орнатылды.
Құрылыс және қызмет көрсету
Ямаширо, Киотоның бұрынғы Ямаширо провинциясының атымен аталып, 1913 жылғы 20 қарашада Йокосука әскери-теңіз арсеналында салынды және 1915 жылғы 3 қарашада суға түсірілді. 1917 жылғы 31 наурызда капитан Сукетомо Накаджима басқаруымен құрастырылды, бірақ соғыс кезінде Қытай жағалауында қысқа мерзімге қарауылда болды. 1922 жылғы 29 наурызда кемеден "Глостер Спарроухок" истребителі сәтті ұшып өтті. 1923 жылғы қыркүйектегі Ұлы Канто жер сілкінісінен аман қалғандарға көмектесті. 1920 жылдардағы Ямашироның қызметі туралы егжей-тегжейлі мәліметтер аз, бірақ ол 1925 жылғы 5 сәуірде Маньчжуриядағы Рёджун гарнизондық округіне портқа кірді және Қытай жағалауында жаттығулар өткізді. Екі "Фусо" класты және екі "s" дивизиясы, сондай-ақ жапондық "Нагато" және "Муцу" линкорларымен және "Хосё" жеңіл авианосесімен күшейтілген топ, Перл-Харборға шабуыл жасаған 1-ші әуе флотының қашықтықтан қолдауы ретінде Хаширажимадан Бонин аралдарына шықты және алты күннен кейін қайтып келді. 28 мамырда капитан Гунджи Когуре басқаратын 2-ші линкор дивизиясының қалған бөлігімен және Алеут қолдау тобымен бірге Императорлық флоттың көп бөлігі Мидуэй аралына шабуыл жасады. Вице-адмирал Широ Такасу басқаратын дивизияда Жапонияның ең ескі төрт линкоры, оның ішінде Ямаширо, екі жеңіл крейсер, 12 эсминец және екі майлаушы кеме болды. Ресми мәліметтерде эскадрилья үлкен Мидуэй операциясының (AL операциясы) бөлігі ретінде көрсетілмеген; олар адмирал Иссороку Ямамотоның флотына ілесіп жүруі керек еді, бірақ қажет болған жағдайда Алеуттік топқа қолдау көрсетуі керек еді. Олар қажет болмады, сондықтан Ямаширо үй суларына оралды, онда ол негізінен 1943 жылғы 1 ақпанға дейін Ішкі теңізде және қыркүйекке дейін Йокосукада, мичмандарды оқыту үшін қолданылды. Ямаширо Жапонияда оқу қызметін жалғастырды, ал капитан Йосиоки Тавара басқаруды өз мойнына алды. Ол 1 мамырда контр-адмирал болып тағайындалды, бірақ төрт күннен кейін табиғи себептерден қайтыс болды. 1944 жылғы маусымда Сайпанға жасалған АҚШ шабуылы кезінде қорғанысты нығайтуға тырысқан жапондық әскер тасымалдау кемелері су асты кемелерімен батырылды. Әскери-теңіз штабының операциялар бөлімінің бастығы Шигенори Ками Ямашироны әскер мен жабдықты Сайпанға жеткізу үшін өз еркімен басқаруға бел буды. Егер кеме аралға жетсе, ол оны батырудан бұрын жағаға тікелей тіреп, аралды қорғау үшін артиллериясын пайдалануды жоспарлады. Бірлескен флот штабының бастығы Рюносуке Кусака да ерікті түрде баруға келіскеннен кейін премьер-министр Хидеки Тоджо жоспарды мақұлдады, ол Y GO операциясы деп аталды, бірақ операция 19 және 20 маусымда Филиппин теңізіндегі шайқаста жеңілгеннен кейін тоқтатылды. Кеме шілде айында Йокосукада қайта жабдықталды, онда қосымша радар жүйелері мен жеңіл зениттік қарулар орнатылды. Ямаширо мен оның бауырлары 10 қыркүйекте 2-ші флоттың 2-ші линкор дивизиясына ауыстырылды. Кеме қысқа мерзімге вице-адмирал Шоджи Нисимура басқаруымен дивизияның флагманы болды, 23 қыркүйекте ол туын "Фусо" кемесіне көшірді. Олар 23 қыркүйекте Куре портынан Лингга аралына Армияның 25-ші тәуелсіз аралас полкін алып жүрді және келесі күні "Плайс" су асты кемесінің шабуылынан құтылды. Олар 4 қазанда келді, онда Нисимура туын Ямашироға қайтарды. Содан кейін кемелер Лейтеге шабуыл жасаған американдық флотты жоюға арналған "Шо Го" операциясына дайындық үшін Брунейге ауысты. 24 қазанда сағат 09:08-де Ямаширо, "Фусо" және "Могами" ауыр крейсерін 27 ұшақтан тұратын топ байқады, оның ішінде Grumman TBF Avenger торпедолық бомбалаушылары мен Curtiss SB2C Helldiver секіруші бомбалаушылары, Grumman F6F Hellcat истребителдерімен бірге "Энтерпрайз" тасымалдаушысынан келді. Ямаширодағы шамамен 20 теңізші соққыдан және зымыраннан қаза тапты, ал кеме бомба жақын орналасқаннан кейін корпусы зақымдалып, оң жақтағы су басына су басуынан кейін шамамен 15 градусқа еңкейді, порт жақтағы су басу арқылы кеме түзелді. Нисимура 20:13-те адмирал Соэму Тойодаға жеделхат жіберді: "Менің жоспарым 25-ші күні сағат 04:00-де Дулагтың маңындағы нүктеге жету үшін Лейте шығанағына шабуылдау". 22:52-де оның күштері от ашты, PT 130 және PT 152-ге зақым келтірді және оларды торпедаларын ұшыратудан бұрын шегінуге мәжбүр етті. Үш американдық эсминец сол күні таңертеңгі сағат 03:00-де торпеда атқылады, 03:08-де "Фусо" кемесіне соқтығып, оны формациядан шығуға мәжбүр етті. Ямаширо 7 минуттан кейін екінші батареясымен оқ ашты. Сағат 03.11 шамасында "Монсен" және "Киллен" эсминецтері торпеда атқызып, біреуі немесе екеуі Ямашироның орта бөлігіне тиді. Нәтижесінде кеме уақытша жылдамдығын жоғалтты, сол жаққа еңкейді және артқы екі мұнаралар үшін жарылғыш заттарды суға батыруға мәжбүр болды. Ямаширо 03:40 шамасында кеменің алдыңғы бөлігіне үшінші рет соғылған болуы мүмкін. 03:52-де линкорға Жессе Олдендорф вице-адмиралы басқаратын үлкен топ шабуыл жасады. Бірінші болып үш ауыр крейсерден (Луисвилл, Портленд және Миннеаполис) және төрт жеңіл крейсерден (Денвер, Колумбия, Феникс және Бойз) 6 және 8 дюймдік оқтар атылды. Алты линкор шайқасқа түзу сызықпен орналасты, Перл-Харбордағы шайқасқа қатысқан "Вест Вирджиния" бірінші болып бір минуттан кейін оқ атып, алғашқы залпта кем дегенде бір оқ тиді, содан кейін "Теннесси" және "Калифорния" оқ атты. Ескі радар жабдықтарының салдарынан "Мэриленд" шайқасқа кеш қосылды, "Пенсильвания" оқ атпады, ал "Миссисипи" бір ғана залп жасады – шайқастың соңғысы. Австралиялық ауыр крейсер HMAS Shropshire-та радармен мәселелер болды және ол 03:56-ға дейін оқ атпады. Басты бомбардылау 18 минутқа созылды, ал Ямаширо 7 минут бойы жалғыз нысана болды. Алғашқы оқтар бастион мен пагода мачтасына тиді, жақын арада бүкіл линкор өртке оранды. Ямашироның алдыңғы екі мұнарасы шабуылдаушыларын нысанаға алды, ал екінші қарулар "Могами" мен "Асагумо" эсминецтерін мазалаған американдық эсминецтерге оқ атты. Кеме барлық бағытта оқ атып, 04:00-ге дейін орталық мұнараларының басқа төрт 14 дюймдік қаруларымен линкорларды нысанаға ала алмады, батысқа бұрылғаннан кейін. 04:04-те үлкен жарылыс болды, мүмкін орталық мұнаралардың бірінен. Ямаширо 04:03 пен 04:09 аралығында кең таралған өрт пен зақымға қарамастан, оқ ату жылдамдығын арттырды және осы уақытта оң жақ қозғалтқыш бөлмесіне торпеда тиді. 04:09-ға қарай жылдамдығы 12 теңіз шақырымына дейін жетті, ал Нисимура Куритаға хабарлама жіберді: "Біз толығымен жойылғанша шабуылдаймыз. Мен алдын ала келісілген міндетімді орындадым. Қосылыңыз". Сонымен бірге Олдендорф бүкіл формацияға қысқа үзіліс жасау туралы бұйрық берді, "Альберт В. Грант" эсминеціне достық оқ тигенін естігеннен кейін, жапондық кемелер де оқ атуын тоқтатты. Ямаширо тұрақтан шығу үшін жылдамдығын 15 теңіз шақырымына дейін арттырды. Борттағы шамамен 1,636 офицер мен сарбаздан тек 10-ы ғана аман қалды, олардың көпшілігі көмекке қарсылық көрсетті.
During the US invasion of Saipan in June 1944, Japanese troop ships attempting to reinforce the defenses were sunk by submarines. Shigenori Kami, chief of operations of the Navy Staff, volunteered to command Yamashiro to carry troops and equipment to Saipan. If the ship actually reached the island, he intended to deliberately beach the ship before it could be sunk and to use its artillery to defend the island. After Ryūnosuke Kusaka, Chief of Staff of the Combined Fleet, also volunteered to go, Prime Minister Hideki Tōjō approved the plan, known as Operation Y GO, but the operation was cancelled after the decisive defeat in the Battle of the Philippine Sea on 19 and 20 June. The ship was refitted in July at Yokosuka, where additional radar systems and light AA guns were fitted. Yamashiro and her sister ship were transferred to Battleship Division 2 of the 2nd Fleet on 10 September. The ship briefly became the division's flagship under Vice Admiral Shōji Nishimura until 23 September when he transferred his flag to Fusō. They departed Kure on 23 September for Lingga Island, carrying the Army's 25th Independent Mixed Regiment, and escaped an attack by the submarine Plaice the next day. They arrived on 4 October, where Nishimura transferred his flag back to Yamashiro. The ships then transferred to Brunei to offload their troops and refuel in preparation for Operation Shō Gō, the attempt to destroy the American fleet conducting the invasion of Leyte. At 09:08 on 24 October, Yamashiro, Fusō and the heavy cruiser Mogami were spotted by a group of 27 planes, including Grumman TBF Avenger torpedo bombers and Curtiss SB2C Helldiver dive bombers escorted by Grumman F6F Hellcat fighters, coming from the carrier Enterprise. Around 20 sailors on Yamashiro were killed by strafing and rocket attacks, and the ship listed by almost 15 degrees after a bomb's near miss damaged the hull and flooded the starboard bilge, until counter flooding in the port bilge righted the ship. Nishimura issued a telegram to Admiral Soemu Toyoda at 20:13: "It is my plan to charge into Leyte Gulf to [reach] a point off Dulag at 04:00 hours on the 25th." At 22:52, his force opened fire, damaging PT 130 and PT 152 and forcing them to retreat before they could launch their torpedoes. Three American destroyers launched torpedoes at 03:00 that morning, hitting Fusō at 03:08 and forcing her to fall out of formation. Yamashiro opened fire with her secondary battery seven minutes later. Around 03:11, the destroyers Monssen and Killen fired their torpedoes, one or two of which hit Yamashiro amidships. The resulting damage temporarily slowed the ship down, gave her a list to port and forced the flooding of the magazines for the two aft turrets. Yamashiro may have been hit a third time near the bow at 03:40. At 03:52, the battleship was attacked by a large formation to the north commanded by Rear Admiral Jesse Oldendorf. First came 6 and shells from three heavy cruisers, Louisville, Portland, and Minneapolis, and four light cruisers, Denver, Columbia, Phoenix and Boise. Six battleships formed a battle line; the Pearl Harbor veteran West Virginia was the first to open fire a minute later, scoring at least one hit with shells in the first salvo, followed by Tennessee and California. Hampered by older radar equipment, Maryland joined the fight late, Pennsylvania never fired, and Mississippi managed to fire exactly one salvo—the last of the engagement. The Australian heavy cruiser HMAS Shropshire also had radar problems and did not begin firing until 03:56. The main bombardment lasted 18 minutes, and Yamashiro was the only target for seven of them. The first rounds hit the forecastle and pagoda mast, and soon the entire battleship appeared to be ablaze. Yamashiro two forward turrets targeted her assailants, and the secondary armament targeted the American destroyers plaguing Mogami and the destroyer Asagumo. The ship continued firing in all directions, but was not able to target the battleships with the other four operable 14 inch guns of her amidships turrets until almost 04:00, after turning west. There was a big explosion at 04:04, possibly from one of the middle turrets. Yamashiro increased her firing rate between 04:03 and 04:09, despite the widespread fires and damage, and was hit during this time near the starboard engine room by a torpedo. By 04:09, her speed was back up to 12 knots, and Nishimura wired to Kurita: "We proceed till totally annihilated. I have definitely accomplished my mission as pre arranged. Please rest assured." At the same time, Oldendorf issued a brief cease fire order to the entire formation after hearing that the destroyer Albert W. Grant was taking friendly fire, and the Japanese ships also ceased fire. Yamashiro increased speed to 15 knots in an attempt to escape the trap, Only 10 crewmembers of the estimated 1,636 officers and crew on board survived, many of whom refused rescue.
Қалдық
Джон Беннетт 2001 жылдың сәуірінде «Ямаширо» кемесінің құлау орынын тапқанын мәлімдеді, бірақ құлау орнының «Ямашироға» тиесілі екені расталмады. 2017 жылдың 25 қарашасында Пол Аллен және оның командасы «RV Petrel» зерттеу кемесінде «Ямаширо» кемесінің құлау орнын тауып, оның кім екенін растады. Кеме төңкерілген күйде, көбінесе зақымдалмаған, ал мұрты келішесіне қарай бүгілген күйде табылған.