Кіріспе

Бункай (分解), сөзбе-сөз "талдау" немесе "бөлшектеу" дегенді білдіреді, жапондық жекпе-жек өнерінде қолданылатын термин. Ол катаны талдау және "форманың" (ката) қозғалыстарынан жекпе-жек техникаларын бөліп алу процесін көрсетеді. Бөліп алынған жекпе-жек техникалары Ойо деп аталады.

Процесс

Бункай көбінесе серіктеспен немесе серіктестер тобымен орындалады, олар алдын ала белгіленген шабуылдар жасайды, ал катаны орындайтын оқушы қорғаныс, қарсы шабуыл немесе катаның бір бөлігіне негізделген басқа да әрекеттермен жауап береді. Бұл ортадағы оқушыға катадағы қозғалыстардың мақсатын түсінуге көмектеседі. Сондай-ақ, қарсыластың дене бітіміне қарай кез келген әдісті бейімдеу және түзету үшін қашықтықты (Маай), уақытты, ырғақты (Ритсудо) және ағымдалылықты (Нагаре) дұрыс реттеу арқылы техниканы қалай жетілдіруге болатынын көрсетеді. Кейбір каталарда Oyo Bunkai арқылы үйретілетін қосымша қолдану қабаттары бар, ол "катаны стандартты бункайдан өзгеше жолдармен қолдану" болып табылады. Әртүрлі жаттығушылар басқа қолданыстарды үйренуі немесе тауып алуы мүмкін, бірақ бункай, ката сияқты, стиль мен ұстазға байланысты өзгереді. Бір ката позасы немесе қозғалысы бірнешеден бірнеше ондаған қолданысқа бөлінуі мүмкін, ал ката қозғалыстарының бір тізбегі кейде әртүрлі түсіндіріліп, бірнеше бункайға әкелуі мүмкін. Оқушыларға катадағы әрбір қозғалыс пен әдісті бірнеше мүмкін шабуылға жауап ретінде қарастыруға ұсынылады, мысалы: нақты бір қозғалысты тепкіге, соққыға, түрлі күреске қарсы қолдану. Қозғалысты талдау және түрлі жағдайларда жаттығу арқылы оқушылар жаңа әдістерді ашып, белгілі әдістер туралы түсініктерін кеңейте алады. Кейбір жекпе-жек өнерлері студенттерден бункай орындауды талап етеді. Бункай техникаға, оған дейінгі және кейінгі қозғалыстарға, сондай-ақ жеке жаттығушыға байланысты айқын немесе жасырын болуы мүмкін. Бункайды терең түсінудің көптеген деңгейлері бар, оларға уақыт өте келе ғана қол жеткізіледі. Торидай және химицу терминдері катта ішінде жасырылған және сыртқы қараушыға көрінбейтін техникаларды атау үшін қолданылады. Мысалы, Годзю-рю каратэсінде екі адаммен жасалатын ката жаттығулары бункайды нығайту және техниканы түзету үшін қолданылады. Егер катадағы әдістер дұрыс орындалмаса, олар екі адаммен жаттығу кезінде тиімді болмайды.

Бункай процесінің ережелері

Катаның дұрыс талдауын жүргізуге көмектесетін ережелер жиынтығы бар. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл ережелерді білмейтіндердің катаның мәнін ашуына бөгет ету үшін олар құпия сақталған деп есептелген. Годзю-рю меңгерлері қолданған ережелер жиынтығы Кайсай но генри деп белгілі болды. Басқа карате ката стильдеріне де қолданылатын, ұқсас, бірақ кеңейтілген және түсіндірілген ережелер жинағы қазір қолжетімді.

Тарихи талас

Жауынгерлік өнер тарихшысы Натан Джонсонның пікірінше, каратэде кездесетін санаулы түпнұсқа көне каталар, баллистикалық соққылардың орнына, қару-жарақпен шайқасуға немесе (бір жағдайда) күресуге арналған.