Каталарды талдау және жауынгерлік техникаларды іздеу (Bunkai)
Bunkai
Жапон жартылымдық өнеріндегі бункай – ката әрекеттерінен күрес техникасын талдау және шығару. Ойы, маай, ритм, ағын сияқты факторлармен өтеуді үйреніңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бункай (分解), сөзбе-сөз "талдау" немесе "бөлшектеу" дегенді білдіреді, жапондық жекпе-жек өнерінде қолданылатын термин. Ол катаны талдау және "форманың" (ката) қозғалыстарынан жекпе-жек техникаларын бөліп алу процесін көрсетеді. Бөліп алынған жекпе-жек техникалары Ойо деп аталады.
Bunkai (分解), literally meaning "analysis" or "disassembly", "is a term used in Japanese martial arts referring to process of analysing kata and extracting fighting techniques from the movements of a 'form' (kata). The extracted fighting techniques are called Oyo."
Процесс
Бункай көбінесе серіктеспен немесе серіктестер тобымен орындалады, олар алдын ала белгіленген шабуылдар жасайды, ал катаны орындайтын оқушы қорғаныс, қарсы шабуыл немесе катаның бір бөлігіне негізделген басқа да әрекеттермен жауап береді. Бұл ортадағы оқушыға катадағы қозғалыстардың мақсатын түсінуге көмектеседі. Сондай-ақ, қарсыластың дене бітіміне қарай кез келген әдісті бейімдеу және түзету үшін қашықтықты (Маай), уақытты, ырғақты (Ритсудо) және ағымдалылықты (Нагаре) дұрыс реттеу арқылы техниканы қалай жетілдіруге болатынын көрсетеді. Кейбір каталарда Oyo Bunkai арқылы үйретілетін қосымша қолдану қабаттары бар, ол "катаны стандартты бункайдан өзгеше жолдармен қолдану" болып табылады. Әртүрлі жаттығушылар басқа қолданыстарды үйренуі немесе тауып алуы мүмкін, бірақ бункай, ката сияқты, стиль мен ұстазға байланысты өзгереді. Бір ката позасы немесе қозғалысы бірнешеден бірнеше ондаған қолданысқа бөлінуі мүмкін, ал ката қозғалыстарының бір тізбегі кейде әртүрлі түсіндіріліп, бірнеше бункайға әкелуі мүмкін. Оқушыларға катадағы әрбір қозғалыс пен әдісті бірнеше мүмкін шабуылға жауап ретінде қарастыруға ұсынылады, мысалы: нақты бір қозғалысты тепкіге, соққыға, түрлі күреске қарсы қолдану. Қозғалысты талдау және түрлі жағдайларда жаттығу арқылы оқушылар жаңа әдістерді ашып, белгілі әдістер туралы түсініктерін кеңейте алады. Кейбір жекпе-жек өнерлері студенттерден бункай орындауды талап етеді. Бункай техникаға, оған дейінгі және кейінгі қозғалыстарға, сондай-ақ жеке жаттығушыға байланысты айқын немесе жасырын болуы мүмкін. Бункайды терең түсінудің көптеген деңгейлері бар, оларға уақыт өте келе ғана қол жеткізіледі. Торидай және химицу терминдері катта ішінде жасырылған және сыртқы қараушыға көрінбейтін техникаларды атау үшін қолданылады. Мысалы, Годзю-рю каратэсінде екі адаммен жасалатын ката жаттығулары бункайды нығайту және техниканы түзету үшін қолданылады. Егер катадағы әдістер дұрыс орындалмаса, олар екі адаммен жаттығу кезінде тиімді болмайды.
Bunkai is usually performed with a partner or a group of partners which execute predefined attacks, and the student performing the kata responds with defenses, counterattacks, or other actions, based on a part of the kata. This allows the student in the middle to understand what the movements in kata are meant to accomplish. It also illustrates how to improve the technique by adjusting distances (Maai), timing, rhythm (Ritsudo) and fluidity (Nagare) in combat properly, in order to adapt and adjust any technique depending on the size of an opponent. Some kata have another layer of application that is taught using an Oyo Bunkai, an "application of the kata in ways other than the standard bunkai." Different practitioners will learn or discover alternative applications, but the bunkai, like the kata, varies based on the style and the teacher. A single kata posture or movement may be broken into anywhere from a few to a few dozen applications, and the same sequence of kata moves may sometimes be interpreted in different ways resulting in several bunkai. Students are encouraged to consider each movement and technique in a kata in response to multiple possible attacks, for example: use of a particular movement against a kick, against a punch, against various forms of grappling. Through analysis of the move and practice in variant scenarios, the student will unlock new techniques and expand their understanding of known ones. Some martial arts require students to perform bunkai for promotion. Bunkai can be obvious or elusive depending on the technique in question, the moves preceding and following it, and the individual practitioner. There are usually many stages of depth of comprehension of bunkai only reached through the passage of time. The terms toridai and himitsu are used to refer to techniques not readily seen to the casual observer and hidden techniques within kata. For example, in Gōjū ryū karate, two man kata training is used to reinforce bunkai and correct technique. If techniques in the kata are not performed correctly they will not be effective in two man training.
Бункай процесінің ережелері
Катаның дұрыс талдауын жүргізуге көмектесетін ережелер жиынтығы бар. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл ережелерді білмейтіндердің катаның мәнін ашуына бөгет ету үшін олар құпия сақталған деп есептелген. Годзю-рю меңгерлері қолданған ережелер жиынтығы Кайсай но генри деп белгілі болды. Басқа карате ката стильдеріне де қолданылатын, ұқсас, бірақ кеңейтілген және түсіндірілген ережелер жинағы қазір қолжетімді.
There are sets of rules which can be used to aid the correct analysis of kata for meaningful applications. Historically these were reputed to have been kept secret to prevent those without the rules from deciphering the meaning of the kata. The rule set used by Gōjū ryū masters was known as Kaisai no genri. Similar but expanded and clarified rule sets have become available which are generally applicable to other styles of karate kata.
Тарихи талас
Жауынгерлік өнер тарихшысы Натан Джонсонның пікірінше, каратэде кездесетін санаулы түпнұсқа көне каталар, баллистикалық соққылардың орнына, қару-жарақпен шайқасуға немесе (бір жағдайда) күресуге арналған.
It has been claimed by martial arts historian Nathan Johnson that the few original antique kata found in karate were actually intended for weapons combat or (in one example) for grappling, as opposed to ballistic strikes.