Кіріспе
Ойын дизайнында сынақ жүргізу процесі – ойын дизайнерінің жаңа ойынды нарыққа шығару алдында қателер мен дизайн кемшіліктерін анықтау үшін жүргізетін процесті білдіреді. Ойын сынақтары «ашық», «жабық», «бета» немесе басқа да форматта жүргізілуі мүмкін және тақта ойындары, коллекциялық карта ойындары, жұмбақ іздеулер, рөлдік ойындар мен бейне ойындарда кеңінен қолданылады. Бұл сапаны бақылау процесінің маңызды бөлігіне айналған. Ойынды сынауға қатысатын адам «плейтестер» деп аталады. Ашық сынақ кез келген қатысушыға ашық болуы мүмкін, сондай-ақ ойын дизайнерлерінің дизайн тобынан тыс адамдарды тестер ретінде тартуына сілтеме жасауы мүмкін. Сынаққа қатысуға ниет білдіргендер әдетте сауалнаманы толтыруы немесе байланыс ақпаратын қалдыруы керек. Жабық сынақ – бұл жұртшылыққа қолжетімсіз ішкі сынақ процесі. Бета-тестілеу әдетте өнімді нарыққа шығарудың алдындағы соңғы сынақ кезеңдерін білдіреді және соңғы сәттегі кез келген мәселені анықтау үшін ойынның шектеулі нұсқасымен жартылай ашық түрде жүргізіледі. Ойынды сынаудың барлық түрлерінде қатысушылар ойын дизайнерінің авторлық құқықтарын қорғау үшін құпиялылық туралы келісімге қол қоюы жиі талап етіледі. «Playtest» сөзі ресми емес жағдайларда да жиі қолданылады, мысалы, ойыншылар тобы жеке пайдалану үшін ойынды сынап жатқанда немесе жаңа стратегия немесе ойын механизмі сыналып жатқанда. Ойынды тестілеу – ойынды әзірлеу процесіндегі пайдаланушылықты тексерудің бір бөлігі болып табылады.
the process
A playtest is the process by which a game designer tests a new game for bugs and design flaws before releasing it to market. Playtests can be run "open", "closed", "beta", or otherwise, and are very common with board games, collectible card games, puzzle hunts, role playing games, and video games, for which they have become an established part of the quality control process. An individual involved in testing a game is referred to as a playtester. An open playtest could be considered open to anyone who wishes to join, or it may refer to game designers recruiting testers from outside the design group. Prospective testers usually must complete a survey or provide their contact information in order to be considered for participation. A closed playtest is an internal testing process not available to the public. Beta testing normally refers to the final stages of testing just before going to market with a product, and is often run semi open with a limited form of the game in order to find any last minute problems. With all forms of playtesting it is not unusual for participants to be required to sign a non disclosure agreement, in order to protect the game designer's copyrights. The word 'playtest' is also commonly used in unofficial situations where a game is being tested by a group of players for their own private use, or to denote a situation where a new strategy or game mechanic is being tested. Playtesting is a part of usability test in the process of game development.
Бейне ойындар
Видео ойын индустриясында ойын сынағы – ойынның даму процесінің (немесе оның нақты бөліктерінің) мақсатты аудиториясына ұсынылып, әлеуетті дизайн кемшіліктерін анықтау және пікір жинау процесі. Ойын сынағы сондай-ақ, тұтынушыларға ойын ойнауға және өз пікірлерін білдіруге мүмкіндік беру арқылы өнімнің шығарылғаннан кейін коммерциялық тұрғыдан тиімді болатынына кепілдік беруге көмектеседі. Ойын сынағы сапаны қамтамасыз ету (QA) сынағынан өзгеше, онда кәсіби тестілеушілер бағдарламалық жасақтаманың нақты қателіктерін іздеп, оларды әзірлеу тобына түзетуге жібереді. Видео ойын индустриясындағы алғашқы пайдаланушы зерттеуші қызметкері – Кэрол Кантор, ол 1976 жылы Atari, Inc. компаниясында жұмыс істеді. Бұрын компания өз ойындарын негізінен монета жинау деректері арқылы бағалаған, бірақ ойын сынағы Atari үшін жаңа ойындардың коммерциялық сәттілігін бағалаудың маңызды әдісіне айналды. Boston Globe газеті ойын сынағын «ойын құру операциясының ең жағымсыз бөлігі» деп сипаттады. Infocom компаниясының Стив Мерецки: «Ақауларды жөндеудің алғашқы кезеңі қызықты, ол – алғашқы кері байланыс. Біреу сіздің ойыныңызды ойнап жатыр. Бірақ соңында ұсақ-түйек проблемалардан шаршап қаласыз. Сіз ойынды ойлап табуға үш ай жұмсадыңыз, енді оны тазартуға да сонша уақыт жұмсау керек» деді. Ойын сынағына қатысуға үміткерлердің талаптары әртүрлі. Кейбір ойын сынақтары ерікті болуға дайын кез келген адамға ашық, ал басқалары кәсіби ойыншылар мен журналистерге бағытталған. Кейбір ойын сынақтары ойынның жанрына әртүрлі деңгейдегі тәжірибесі бар ойыншыларды таңдап, ойынның оларға қаншалықты қызықты екенін бағалауға тырысады. Ашық ойын сынағын кеңінен қолданған видео ойынның мысалы – Minecraft, ол альфа нұсқасында сатып алуға қол жетімді болды. Бұл ойынды қаржылық тұрғыдан қолдауға және бастапқы кезеңдерде кері байланыс пен қателіктерді тексеруге көмектесті. Ойынды сынақтан өткізу ойынның көп ойыншылық режимі немесе ойынды сақтау мүмкіндігі сияқты мүмкіндіктерінен бұрын басталды. Mojang Minecraft-ты апталық даму релиздері арқылы сынауды жалғастыруда, бұл ойыншыларға аяқталмаған жаңа мүмкіндіктерді сынап көруге және олар туралы пікір білдіруге мүмкіндік береді. Кейбір ойындар тек мазмұнының бір бөлігін пайдаланады, ал қалған маңызды бөлімдерін көпшілікке көрсетпейді. StarCraft II: Heart of the Swarm осылай сыналып көрді; оның ойын сынағы тек көп ойыншылық режимін қамтыды, ал жеке кампания ашылмады. Heart of the Swarm – бұл орташа ойыншылардың қатысуы қарастырылмаған ойын сынағының мысалы; тестілеушілердің алғашқы тобы тек кәсіби SCII ойыншылары мен БАҚ өкілдерінен таңдалды. Ашық кодты видео ойын қозғалтқышының ремейкі OpenRA, ол Command & Conquer ойындарының алғашқы нұсқаларын қайта жасайды, релиз процесінде ойын сынақтарын жұртшылыққа жариялайды, соның арқасында тестілеушілердің кең ауқымы жаңа мүмкіндіктердің локстеп протоколындағы синхрондылық проблемалары сияқты маңызды қателіктерді енгізбейтінін және келесі тұрақты релизге дейін ойынға зиян келтіретін жағымсыз әсерлерді теңестіре алады. Team Fortress 2 ойынды сынау үшін ойынды сатып алған ойыншылар ашық бета-тестілеуге қатыса алады. Бета нұсқасының өзі ойынның өзімен дерлік бірдей, бірақ толық ойынға шығарылатын жаңа заттар бар. Бұл бета-тесттің мақсаты – осы элементтерді шығарылғанға дейін сынап, олардың теңгерімді және әділ екеніне көз жеткізу, осылайша ойын шығарылғаннан кейін де үнемі сынақтан өтеді. Valve компаниясы ашық ойын сынағын жиі қолданбайды, себебі компания халыққа қандай ақпаратты жариялайтынын қатаң бақылайды. Дегенмен, Dota 2 және Counter Strike: Global Offensive екі ойын да ашық түрде сыналып көрді, бета-тестілеуге шақырулар еріктілерге (ал кейде олардың ұсынуымен) таратылды. Valve веб-сайтында жалпы бета-тіркелу нысаны бар; бұл сауалнама Сиэтл/Беллеву аймағында және басқа жерлерде жаңа ойындар мен Valve әзірлейтін ойын жабдықтарын сынау үшін тестілеушілерді тартуға арналған.
Рөлдік ойындар
Қалам мен қағаз RPG-лердің видео ойындардан өзгеше табиғатына байланысты, RPG-нің ойын сынақтары көбінесе ойын механикасының тепе-теңдігін қамтамасыз етуге және ойынның ойнау кезінде үздіксіз ағып тұруына баса назар аударады. Ойыншылардың пікірлерінің ойын механикасын түзетуге немесе өзгертуге себеп болуы да жиі кездеседі, себебі RPG-де мұндай өзгерістерді енгізу видео ойындарына қарағанда әдетте оңайырақ. Рөлдік ойынның кеңінен сынақтан өткізілген мысалы – Dungeons & Dragons 5-ші басылымы. Бұл ойын үшін Wizards of the Coast (WotC) онлайн қауымдастығының еріктілерімен ашық сынақ жүргізіп, ойынды әзірлеу барысында бағалады. WotC ойынды қайта қараған сайын жаңа сынақ жинақтары тестілеушілерге таратылды. WotC осы сынақтың нәтижелеріне ерекше мән берді, себебі 4-ші басылым ережелеріне әртүрлі реакциялар болды, бұл ойын сынағының тағы бір артықшылығын көрсетті: соңғы өнімнің коммерциялық сәттілікке жетуіне көмектесу. Бұл процесте WotC-ге ойынның қай аспектілеріне түзетулер немесе қайта жоспарлау қажет екендігі туралы ақпарат түсті. D&D 4-ші басылымында да сынақтар болғанмен, олар негізінен ойынның бастапқы шығарылымынан кейін қосылған сыныптарға, мысалы, монах пен бардқа қатысты. Сынақ құжаттары Dragon Magazine онлайн журналы арқылы жарияланды және бастапқыда жазылушылар мен жазылмағандар үшін қолжетімді болды. Fantasy Flight Games жаңа "Жұлдызды соғыстар" RPG-нің бірінші бөлімін сынақтан өткізуде. Бұл сынақ Minecraft-қа ұқсас, ойыншылар ойынды бастамас бұрын Fantasy Flight-тан бета ережелерін сатып алуы керек; ережелер жұртшылыққа тегін таратылмайды. Ережелерге енгізілген жаңартулар олардың веб-сайтында PDF форматында жарияланады, бірақ сынақтан өткізушілерге түпнұсқаның көшірмесі беріледі ме, жоқ па, әзірге белгісіз. Paizo Publishing 2008 және 2009 жылдары Pathfinder ролдік ойынының альфа және бета кезеңдерінде толыққанды ашық сынақ жүргізді, ережелерді тегін PDF нысанында (сондай-ақ бета нұсқасы үшін баспа түрінде) өз веб-дүкенінде жариялады. Кез келген адам құжаттарды жүктеп алып, оларды пайдаланып ойындар ойнап, өз пікірлерін Paizo хабарлама тақталарына жариялау арқылы сынаққа қатыса алатын болды. Бір жылдан астам уақыт бойы жалғасқан бұл сынақ RPG тарихындағы ең ұзақ ашық сынақ болып табылады, сонымен қатар оның шектеусіздігіне байланысты ең ірі сынақтардың бірі саналады.
Үстел ойындары
Ойын индустриясында ойынды сынақтан өткізу ойынның баспасынан бастапқы жобалау кезеңінде алынған пікірлерге де, сондай-ақ ойынның мақсатты аудиториясына соңғы сатыда ұсынылуына да қатысты. Ойынды сынаудың негізгі түрлері: жергілікті сынақ – онда дизайнер, әзірлеуші немесе баспа өкілі жеке қатысып, сынақты жүргізеді, және қашықтықтан сынақ – онда топтар ойынның көшірмелерін немесе өздері құрастыру үшін файлдар алады. Wizards of the Coast компаниясы жаңа Dungeon Command миниатюралық ойынын қоғамдық сынақтан өткізді. Олар ережелер бойынша алынған пікірлерді ойынды жақсарту үшін пайдаланды, сондай-ақ D&D Next ойынының сынағының логистикасын жақсарту үшін сынақтан өткізу туралы пікірлерді де қолданды. Steve Jackson Games компаниясы өз кеңселерінің маңындағы Munchkin ойыншыларын жаңа карталар мен кеңейтулерді сынауға, ал конгрестерде сынақ жинақтарын таратуға пайдаланады. SJG веб-сайтында айтылғандай, мұның себебі "біз [әзірлеушілер] қай карталардың жақсы жұмыс істейтінін, қай әзілдер күлкілі емес екенін және т.б. мұқият байқау үшін".
Басқа ойындар
Ойын сынақ концепциясы толыққанды спорт түріне дамыды. Арена Футбол Лигасының ойластырушысы және негізін қалаушы Джим Фостер 1986 жылы жабық футбол идеясын арнайы бір реттік ойын арқылы сынап көрді. Бұл ойын NBC телеарнасының сұрауымен, ойын концепциясының мүмкіндігін тексеру мақсатында ұйымдастырылды. Рокфорд Метросы және Чикаго Политициандары ойынын Рокфорд қаласында, Иллинойс штатында өткізді. Сынақ нәтижесі сәтті болды және келесі жылы лиганың алғашқы маусымы төрт командамен басталды.
Кемшіліктер
Ойынды сынақтан өткізудің ең қауіпті тәуекелдерінің бірі – ойынның сынақ нұсқасының интернетке тарауы мүмкін, әсіресе егер ол бейнеойын немесе электрондық форматта ұсынылса. Мұны болдырмаудың жолдары бар, мысалы, ойынды іске қосу үшін барлық ойыншылардан ойын серверлеріне тіркелуді талап ету немесе басқа да DRM түрлерін қолдану. Ойынның өзі жарияланбаса да, оның геймплейіне қатысты ақпараттар тарауы мүмкін. Ашық сынақ кезінде, тіпті тестілеушілер құпиялылық туралы келісімге (NDA) қол қойған жағдайда да, кейбір ақпараттар желіде жария болуы ықтимал. Бұл құпиялылықты сақтауды көздейтін компаниялар үшін үлкен тәуекел, әсіресе ақпарат ағып кетуін тоқтату мүмкін емес елдерде.