Коюкон – Алясканың ірі этникалық тобы. Тарихы мыңдаған жылдарға созылады, дәстүрлі тілі – атабаска тілдер отбасы. Аң аулау және тұрмыс енді де жалғасуда.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аляскадағы туған этникалық топ, АҚШ. Коюкон, Динаа немесе Дина (Denaakk'e: Tl’eeyegge Hut’aane) – Алясканың жергілікті халықтарының Атабаска тайпасы, Атабаска тілдері тобына жататын этнолингвистикалық топ. Олардың дәстүрлі мекендемесі – Коюкук және Юкон өзендерінің бойында, онда мыңдаған жылдар бойы аң аулау және құрлыстар жасау арқылы күн көріп келген. Бүгінде де көптеген коюкондықтар осылай өмір сүреді. Коюкон тілі – Солтүстік Американың солтүстік-батысындағы көптеген жергілікті халықтардың дәстүрлі тілі болып табылатын үлкен На Денэ немесе Атабаска тілдері отбасының бір бөлігі. Сонымен қатар, туысқан халықтардың ежелгі көші-қонының нәтижесінде, Навахо және Апачи тілдері сияқты басқа На Денэ тілдері де Американың оңтүстік-батысында және Мексикада қолданылады.
Ethnic group native to Alaska, United States
the ethnic group
The Koyukon, Dinaa, or Denaa (Denaakk'e: Tl’eeyegge Hut’aane) are an Alaska Native Athabascan people of the Athabascan speaking ethnolinguistic group. Their traditional territory is along the Koyukuk and Yukon rivers where they subsisted for thousands of years by hunting and trapping. Many Koyukon live in a similar manner today. The Koyukon language belongs to a large family called Na Dené or Athabascan, traditionally spoken by numerous groups of native people throughout northwestern North America. In addition, due to ancient migrations of related peoples, other Na Dené languages, such as Navajo and Apachean varieties, are spoken in the American Southwest and in Mexico.
Тарих
Коюкон аумағына алғаш ресейліктер 1838 жылы Юкон өзенімен Нулатоға келді. Олар келгенде, темір қазан, шыны мұныштар, мата киім және темекі сияқты заттар бұрыннан-ақ, Ресеймен ұзақ жылдардан бері сауда жасаған жағалау эскимостары арқылы халыққа жеткенін көрді. Олардан бұрын шешек ауруы тарап, ауылда көптеген адам қайтыс болды. Келесі жылдары еуропалық жұқпалы аурулар Коюкон халқының санын күрт азайтты, себебі олардың осы жаңа ауруларға иммунитеті болмады. Коюкук бойында салыстырмалы оқшаулық 1898 жылға дейін сақталды, сол кезде Юкон алтын асығысы өзенге мыңнан астам адамды әкелді. Олар аз ғана алтын тауып, көбісі келесі қыста кетіп қалды. Археологиялық мәліметтер Коюкон халқының кем дегенде 1000 жылдан бері осы өңірде мекендегенін көрсетеді, ал олардың мәдени тамырлары мыңдаған жылдарға дейін созылады.
The first Europeans to enter Koyukon territory were Russians, who came up the Yukon River to Nulato in 1838. When they arrived, they found that items such as iron pots, glass beads, cloth apparel, and tobacco had already reached the people through their trade with coastal Eskimos, who had long traded with Russians. An epidemic of smallpox had preceded them, causing high fatalities in the village. In subsequent years, European infectious diseases drastically reduced the Koyukon population, who had no immunity to these new diseases. Relative isolation persisted along the Koyukuk until 1898, when the Yukon Gold Rush brought more than a thousand men to the river. They found little gold, and most left the following winter. Archaeological evidence suggests that the Koyukon people have inhabited their region for at least 1,000 years, with cultural roots there that stretch back thousands of years earlier.
Этноботаника
Коюкондықтар қысқа пайдалану үшін брусниканы мұздатады.