Табиғи бақылау әдісі: ғылыми зерттеулердегі жарасымдылық
Naturalistic observation
Табиғи бақылау – ғылымда қолданылатын әдіс. Ортада өздігінен жүретін мінез-құлықты зерттеуге, араласпауға баса назар береді. Зерттеу, әлеуметтік ғылымдар, психология.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Табиғи байқау, кейде далалық зерттеу деп те аталады, – этиология, антропология, лингвистика, әлеуметтік ғылымдар және психология сияқты ғылымның көптеген салаларында қолданылатын зерттеу әдістемесі. Онда деректер бақылаушының араласуынсыз, табиғи ортада болатын оқиғалар бойынша жиналады. Мысалдарға орман ішіндегі жануарлардың тамақтану әдеттерін бақылаудан бастап, мектеп ортасында оқушылардың мінез-құлқын қадағалауға дейін кіруі мүмкін. Табиғи байқау кезінде зерттеушілер байқап отырған мінез-құлыққа әсер етпеу үшін жасырын әдістерді пайдалануға ерекше көңіл бөледі. Табиғи байқау, жасанды жағдайлардағы аналогтық байқаудан өзгеше, ол табиғи жағдайдың үлгісін жасауға тырысады, сондай-ақ қызығушылық тудыратын факторлардан басқа айнымалылардың әсерін жою немесе бақылау үшін шектеледі. Бұл байқау зерттеулеріне ұқсас, онда тәуелсіз айнымалыны этикалық немесе логистикалық себептермен эксперименттік түрде бақылау мүмкін болмайды. Табиғи байқау зерттеу әдістемесі ретінде артықшылықтары мен кемшіліктеріне ие. Байқаулар сенімдірек болады, себебі мінез-құлық зертханада жасалған жасанды ортаға қарағанда, шынайы және әдеттегі жағдайда пайда болады. Бақыланатын зертханалық ортада ешқашан туындамайтын мінез-құлық жаңа ойларға жетелеуі мүмкін. Табиғи байқау, сонымен қатар, эксперименттік зерттеулерде этикалық емес деп саналатын құбылыстарды зерттеуге мүмкіндік береді, мысалы, орта мектептегі оқ ату оқиғаларының оқушыларға тигізетін әсері. Дегенмен, зертханадағыдай сыртқы факторларды бақылау мүмкін болмағандықтан, нәтижелерді қайталау және олардың дұрыстығын көрсету қиын. Әсіресе, егер қатысушылар өздерін бақылап отырғанын білсе, олардың мінез-құлқы өзгеше болуы мүмкін. Табиғи зерттеулердің нәтижелерін байқалған жағдайлардан тысқары жерлерге жалпылау да қиын болуы мүмкін.
Naturalistic observation, sometimes referred to as fieldwork, is a research methodology in numerous fields of science including ethology, anthropology, linguistics, the social sciences, and psychology, in which data are collected as they occur in nature, without any manipulation by the observer. Examples range from watching an animal's eating patterns in the forest to observing the behavior of students in a school setting. During naturalistic observation, researchers take great care using unobtrusive methods to avoid interfering with the behavior they are observing. Naturalistic observation contrasts with analog observation in an artificial setting that is designed to be an analog of the natural situation, constrained so as to eliminate or control for effects of any variables other than those of interest. There is similarity to observational studies in which the independent variable of interest cannot be experimentally controlled for ethical or logistical reasons. Naturalistic observation has both advantages and disadvantages as a research methodology. Observations are more credible because the behavior occurs in a real, typical scenario as opposed to an artificial one generated within a lab. Behavior that could never occur in controlled laboratory environment can lead to new insights. Naturalistic observation also allows for study of events that are deemed unethical to study experimentally, such as the impact of high school shootings on students attending the high school. However, because extraneous variables cannot be controlled as in a laboratory, it is difficult to replicate findings and demonstrate their reliability. In particular, if subjects know they are being observed they may behave differently than otherwise. It may be difficult to generalize findings of naturalistic studies beyond the observed situations.