Жонас Бронк: Бронкс өзені мен Нью-Йорк қаласының ауданының атының шығу тарихы. Даниялық немесе голландиялық, діни қуғыннан қашқан адам туралы әртүрлі теориялар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бронкстің атымен аталатын Нью-Йорк.
Namesake of Bronx, New York
Джонас Бронк (сондай-ақ Джонас Джонсон Бранк, Джонас Джонассон Бронк немесе Джонас Джонассен Бронк) (шамамен 1600 – 1643) – Голландияның Жаңа Нидерланд колониясына көшіп келген иммигрант. Бронкс өзені, және оның негізінде округ пен Нью-Йорк қаласының Бронкс ауданы оның атымен аталған.
Jonas Bronck (alternatively Jonas Jonsson Brunk, Jonas Jonasson Bronk, or Jonas Jonassen Bronck) (around 1600 – 1643) was an immigrant to the Dutch colony of New Netherland after whom the Bronx River, and by extension, the county and New York City borough of the Bronx are named.
Шығу тегі
Бронктың тегіне қатысты әртүрлі теориялар бар. Бұл идеяны Нью-Йорк штаты кітапханасының мұрағатшысы А. Дж. Ф. ван Лаэр қолдады. «Готэм: Нью-Йорк қаласының тарихы 1898 жылға дейін» (1999 жылғы Пулитцер сыйлығының иегері) Бронкты даниялық екенін де атап өтеді. 1908 жылғы жарияланымда Бронк діни қуғын-сүргіннен Нидерландыдан Швецияға қашқан меннонит ретінде бейнеленген. 1977 жылғы Бронкс округі адвокаттар қауымдастығының брошюрасында Бронктың Швециядан келгені кеңінен қабылданғаны, бірақ Солтүстік теңіз жағалауындағы Фризия аралдары мен Германиядағы шағын қала да осылай демелі. 1981 жылы Manx Svenska Publishing Co. қазір басылмайтын 19 беттік «Бронкстің негізін қалаушы» атты брошюраны шығарды, авторы Г. В. С. Янг О. Б. Е. Нидерланды, Швеция және Нью-Йорк бойынша зерттеу жүргізгеннен кейін. Янг Бронктың 18 маусым 1638 жылғы үйлену куәлігі және 30 сәуір 1639 жылғы кепілдік хаты сияқты маңызды деректерді қарастырғанын мәлімдеді. Бронктың швед тегі туралы теория негізінен Янгтың осы голланд тіліндегі құжаттардағы үш маңызды сөзді түсіндіруіне және Джонас Бронктың туысы Питер Бронктың 1616 жылы Йончёпинг, Швецияда туғанына байланысты. Фарер аралдарынан Джон Дэвидсон және Швецияның Уппсала қаласындағы Ortnamnsarkiv архивінен Ева Брилламен бірлесіп, мұрағаттық мәтіндер дәстүрлі жазудан транскрипцияланды. Янг Бронктың орта аты Джонссон оның әкесінің аты Джонас екенін (Фарер аралдарынан шыққан Мортен Бронкты есептемегенде) және Бронктың туған жеріне қатысты «Coonstay» және «Smolach» сөздері Йончёпинг округіндегі Комстад және Йончёпинг орналасқан Смоланд провинциясының қате жазылуы екенін айтады. Янг Джонас Бронктың шамамен 1600 жылы Данияның Скан провинциясына жақын орналасқан Швецияның тарихи Смоланд провинциясындағы Комстадта туғанын қорытындылады. Бұл шаруа қожалығында немесе кішкентай ауылда сол кезде Джон Нильссон мен оның әйелі Марит Бранк тұрған, олар Джонас Бронктың ата-анасы немесе басқа туыстары болуы мүмкін. (Ол Швецияның оңтүстік-шығысындағы Скане провинциясының Симришамн муниципалитетіне қарасты Комстад тағы бір қала туралы ештеңе айтпады.) «Бронкстің негізін қалаушы» және кейіннен голланд флотына ауыстырылды. The New York Times Йончёпинг округінде орналасқан Sävsjö муниципалитетінің орталығы Sävsjö-ні, оның құрамына Комстад кіргенін атап көрсетеді. Бронкстің ресми тарихшысы Ллойд Ультан швед Бронк теориясын қабылдады. Бронкс округі тарихи қоғамы және басқа да жарияланымдар осы жолмен әрекет етті.
Different theories account for Bronck's origin. an idea espoused by A. J. F. van Laer, archivist at the New York State Library. Gotham: A History of New York City to 1898, winner of the 1999 Pulitzer Prize for History, also parenthetically claims Bronck as a Dane. A 1908 publication portrays Bronck as a Mennonite who fled the Netherlands to Sweden because of religious persecution. In a 1977 pamphlet commemorating the founding of the borough a publication of the Bronx County Bar Association states that it "is widely accepted that Bronck came from Sweden, but claims have also been made by the Frisian Islands on the North Sea coast and by a small town in Germany". In 1981, the Manx Svenska Publishing Co. released a now out of print 19 page pamphlet, The Founder of the Bronx, authored G. V. C. Young O. B. E., after he had conducted research in the Netherlands, Sweden, and New York. Young reported that he examined crucial references: Bronck's betrothal certificate dated June 18, 1638, and Bronck's document of guarantee from April 30, 1639. The theory of Bronck's Swedish origin fundamentally rely on Young's interpretations of three key words found in these Dutch language documents and that Jonas Bronck's relative Pieter Bronck was born in 1616 in Jönköping, Sweden. In conjunction with John Davidson of Tórshavn in the Faroe Islands and Eva Brylla from the Ortnamnsarkiv in Uppsala, Sweden, the archival texts were transcribed from their traditional script. Young states that Bronck's middle name Jonsson means that his father's first name was Jonas (excluding the Faroe reverend Morten Bronck) and further that the words referring to Bronck's birthplace and spelled "Coonstay" and "Smolach" speaks for that it is most likely that "Coonstay" was Komstad in Jönköping county and that "Smolach" was a misrecording of Småland, the province in which Jönköping is located. Young concludes Jonas Bronck was born circa 1600 in Komstad, Småland, a historic province of Sweden adjacent to the then Danish province of Skåne. This farm or small village was at this time inhabited by Jon Nilsson and his wife Marit Brunk who could be Jonas Bronck's parents or other relatives. (He is silent regarding another town named Komstad located in the Simrishamn municipality in Skåne in southeastern Sweden. The Founder of the Bronx, and later transferred to the Dutch fleet. The New York Times cites Sävsjö the seat of Sävsjö Municipality in Jönköping County, Sweden, of which Komstad was part. The official historian of the Bronx, Lloyd Ultan, adopted the theory of a Swedish Bronck. The Bronx County Historical Society and other publications followed suit.
Неке
1638 жылғы 18 маусымда Бронк некеге тұру туралы хабарламасына Джонас Йонассон Бронк ретінде қол қойды. Бұл әкесінің аты Йонас екенін көрсетеді, бұл шведтік тегі туралы теорияны қуаттайды. Ол голланд әйелі Тейне Жориянспен 1638 жылғы 6 шілдеде Амстердамдағы Жаңа шіркеуде үйленді.
On June 18, 1638, Bronck signed his banns of marriage as Jonas Jonasson Bronck. This patronym indicated that his father's name was Jonas, which supports the theory of Swedish origin. He and his Dutch wife, Teuntje Joriaens, married at the New Church in Amsterdam on July 6, 1638.
Жаңа Нидерландыға көшіп келу
Джонас Бронктың Еуропадан көшіп кетуіне бірнеше фактор себеп болды. 1630-жылдардың аяғында Голландия мен Америкадағы оқиғалар Делавэр мен Коннектикут өзендерінің арасындағы және Гудзонның су ағысымен солтүстікке қарай Голландияның Батыс Үндістан компаниясы (WIC) бақылайтын аумақ – Жаңа Нидерландының басқаруында маңызды өзгерістерге әкелді. Оның орталығы Манхэттен аралының оңтүстік шетіндегі Нью-Амстердам сауда орталығы еді. 1637 жылы "Тюльпан" маниясының күрт құлдырауынан кейін Голландия үкіметі Жаңа Нидерландыны компаниядан алып, сәтсіз тульпан шамдарынан кедейленген адамдарды осы колонияға қоныстандыруды қарастырды. Сондай-ақ, Вест-Инд компаниясының Жаңа Нидерландыны бастапқы қызметінен – тері саудасын жеңілдетуден асырып дамыта алмағанына қанағаттанбады. Керісінше, ағылшын анклавтары аймақта аумағы, халқы және тұру мүмкіндігі жағынан қарқынды өсіп жатты. Ол кезде Нью-Амстердамның халқы шамамен төрт жүзге жуық еді, бұл көрсеткіш соңғы он жылда айтарлықтай өспеді. Компанияның колониядағы мүлігі физикалық тозудың белгілерін көрсетті, ал заң мен тәртіп жағдайы қанағаттанарлық емес еді. Үкіметтік экспроприацияға ұшырауы мүмкін екенін сезген компания Виллем Кифтті Жаңа Нидерландының директоры етіп тағайындады, оның міндеті аумақтың халқын және өмір сүру қабілетін арттыру болды. 1638 жылы келген Кифт Манхэттен маңындағы қосымша ленапе жерлерін сатып алып, түрлі шығу тегінен келген белсенді колонистердің жеке қоныстарын ынталандырды. Ол сондай-ақ бұрынғы Бостандықтар мен Жеңілдіктер жарғысын либералдады, соның арқасында қоныс аударушылар енді WIC-ке артық жауапкершілік жүктемейтін болды. Бұрын Жаңа Нидерландыдағы жылжымайтын мүлік пен коммерциялық қызметтің көп бөлігі компанияның тікелей бақылауында болған. Бұл жағдайлар Бронктың назарынан тыс қалған жоқ. Ол болашаққа үміт беретін мүмкіндіктерді бірінші болып танығандардың бірі болды және Еуропадан келген бірнеше эмигранттармен бірге Атлантика мұхитын кесіп өтіп, Нью-Амстердамның ішкі аймағына қоныстанды. Вриссендейл мен Колен Донк та сол кезде құрылды. 1639 жылдың көктемінде Йонас Бронк және оның жақын досы, даниялық Йохем Питерсен Куйтер сияқты басқа да эмигранттар тобы Зуйдерзейдегі голландтық Хоорн портынан жолға шықты. Олардың кемесі "De Brandt van Troyen" (Трояның оты) жолаушылар мен экипаждан басқа көптеген малмен жүктелген еді. 16 маусымда кеме Нью-Амстердам портында көрінді.
Jonas Bronck's decision to relocate from Europe was prompted by a number of factors. During the late 1630s, events in both Holland and America induced significant changes in the governance of New Netherland, territory controlled by the Dutch West India Company (WIC) between the Delaware and Connecticut rivers, and north along tidewaters of the Hudson. At its heart was the trading facility of New Amsterdam on the southern tip of Manhattan Island. Following the spectacular collapse of the Tulip mania in 1637, Holland's government contemplated the idea of taking control of New Netherland from the company and using the colony for resettlement of individuals impoverished by failed tulip bulb speculations. There also was vexation over the West India Company's failure to develop New Netherland much beyond its original function, facilitating the fur trade. By contrast, English enclaves in the region were rapidly expanding in territory, population, and viability. New Amsterdam's inhabitants then numbered only about four hundred, a count that hardly had increased during the previous decade. Company properties in the colony showed signs of physical neglect and conditions of law and order were less than ideal. Faced with possible government expropriation, the company appointed Willem Kieft as director of New Netherland with a mandate to increase the territory's population and vitality. Arriving in 1638, Kieft promptly purchased additional Lenape lands in the environs of Manhattan and encouraged private settlement by enterprising colonists of diverse backgrounds. It also liberalized the previous Charter of Freedoms and Exemptions so that settlers were no longer encumbered with excessive responsibilities to the WIC. Previously, most real estate and commercial activity in New Netherland had been under its direct control. These vicissitudes did not escape Bronck's notice. He was among the first to recognize promising opportunities, and along with various emigrants from Europe he crossed the Atlantic to settle in New Amsterdam's hinterlands. Vriessendael and Colen Donck were established around the same time. In the spring of 1639, Jonas Bronck and a party of other emigrants, including his good friend, the Dane Jochem Pietersen Kuyter, departed the Dutch port of Hoorn on the Zuiderzee. In addition to passengers and crew, their ship, "De Brandt van Troyen" (Fire of Troy), was laden with numerous cattle. On June 16, the vessel was seen in the harbor of New Amsterdam.
Үйдің орналасқан жері
Бронк пен Куайтер Ист-Ривер өзенімен жоғалап, колонизация кезінде Сиваной және Векквасгик топтарына бөлінген ваппингер тайпасының жеріне жетті. Бронк жаңа мекені туралы былай деп жазды: "Құдіретті Әке, әрине, маған осы әдемі елге, табиғаты бұзылмаған ормандар мен шексіз мүмкіндіктерге толы жерге жетеледі. Бұл – нағыз жұмақ, оны әлемдегі ең жақсы және ең сұлу аймаққа айналдыру үшін тек адамның еңбекқор қолы ғана керек". Бронк материкке қоныстанды. Тейунтье мен Йонас Бронктың үйі Харлем өзені мен Бронкс Киллдің қиылысында, Рэндалл аралының қарсы жағындағы төбеде салынды және "тастан қаланған қабырғалары мен черепица шатыры бар шағын бекініс" сияқты болып келді. Бронктың шаруашылығы шамамен 500 гектардан тұрды (Жаңа Өсиет бойынша, Еммаус – Иса қайта тірілгеннен кейін екі шәкіртіне көрінген жер). Бұл орын қазіргі Мотт-Хейвенде, Брукнер бульварынан оңтүстікке қарай 1000 фут, ал Уиллис даңғылы көпірінен шығысқа қарай 500 фут қашықтықта, қазір Гарлем өзенінің интермодальдық ауласының бөлігі болып табылатын (шамамен) учаскеде орналасқан, сол арқылы Оук Пойнт байланысы өтеді.
Bronck and Kuyter navigated up the East River to land that was within the territory of the Siwanoy and Wecquaesgeek groups of Wappinger who inhabited it at the time of colonialization. It is said that Bronck wrote of his new home: "The invisible hand of the Almighty Father, surely guided me to this beautiful country, a land covered with virgin forest and unlimited opportunities. It is a veritable paradise and needs but the industrious hand of man to make it the finest and most beautiful region in all the world." Bronck settled on the mainland. Teuntje and Jonas Bronck's house was built by a promontory at the juncture of the Harlem River and the Bronx Kill across from Randalls Island and was constructed like "a miniature fort with stone walls and a tile roof". Bronck's farmstead consisted of approximately , (Emmaus, according to the New Testament, is where Jesus appeared before two of his followers after his resurrection.) The site is in present day Mott Haven, about 1,000 feet south of Bruckner Boulevard and 500 feet east of the Willis Avenue Bridge, on a tract (at approximately ) now part of the Harlem River Intermodal Yard, through which runs the Oak Point Link.
Ленапе тайпаларымен қарым-қатынас
1642 жылғы 22 сәуірде Голландия билігі мен Векквасгик сахемдері Ранаква мен Такамук арасында Бронктың шаруашылығында бейбітшілік шартына қол қойылды. Бұл оқиға американ суретшісі Джон Уорд Дансмордың (1856–1945 жж.) суретінде бейнеленген. 1643 жылғы 23 ақпанда Жаңа Нидерланд директоры Уильям Кифт Веккваесгик және Таппан босқындарының лагерьлеріне шабуыл жасады. Француздар мен ағылшындардан сауда арқылы қару-жарақ алған экспансионист Махикан және Мохок тайпалары оларды бір жыл бұрын оңтүстікке қарай қуған болатын, ал олар голландиялықтардан қорғаныс іздеді. Кифт компаниясы бұрын тайпаларға көмек көрсетуге кепілдік бергеніне қарамастан, көмек көрсетуден бас тартты. Шабуылдар Коммунипау (қазіргі Джерси-Сити) және Корлерс-Хук (Мэнхэттеннің төменгі бөлігі) жерлерінде болды, бұл Павония қырғыны ретінде белгілі. Осы қырғыннан кейін Жаңа Амстердамның шетіндегі көптеген елді мекендерге қарсы шабуылдар жасалды, соның ішінде қазіргі Бронкстегі Анн Хатчинсонның шаруашылығына да шабуыл болды. Бронктың өлімі осы қақтығыстармен байланысты ма, жоқ па, әлі белгісіз.
On April 22, 1642, a peace treaty was signed at Bronck's homestead between Dutch authorities and the Wecquaesgeek sachems Ranaqua and Tackamuck. This event is portrayed in a painting by the American artist John Ward Dunsmore (1856–1945). On February 23, 1643, Director of New Netherland William Kieft launched an attack on refugee camps of the Weckquaesgeek and Tappan. Expansionist Mahican and Mohawk in the North (armed with guns traded by the French and English) had driven them south the year before, where they sought protection from the Dutch. Kieft refused aid despite the company's previous guarantees to the tribes to provide it. The attacks were at Communipaw (in today's Jersey City) and Corlaers Hook (lower Manhattan) in what is known as the Pavonia Massacre. The slaughter led to retaliation and attacks on many settlements outlying New Amsterdam, including some in what is now the Bronx, such as that of Anne Hutchinson. It is unknown if Bronck's death was related to the skirmishes.
Ұрпақтар мен туыстар
Питер Бронк сонымен қатар Питер Йонассон Бронк деп те белгілі болды. Жасының шамалы айырмасы және әкесінің атының бірдей болуы (Юнас шамамен 1600 жылы туған, ал Питер 1616 жылы Швецияның Йончепинг қаласында туған) Питердің Юнас Бронктың немере немесе туысы болғанын, бұрынғыдай ұлы емес екенін көрсетеді. Питер Бронк үйі – Коксакиде, Нью-Йорк штатындағы тіркелген тарихи орын. Америкалық ақын Уильям Бронк өзінің Питер Бронктың ұрпағы екенін хабарлады. Америкалық биофизик (және Рокфеллер университетінің президенті) Детлев Бронк Бронк әулетінен екенін мәлімдеді, бірақ Питердің туысқандық желісіне қатысты ешқандай дәлел табылмады не көрсетілмеді.
Pieter Bronck also was known as Pieter Jonasson Bronck. Given the relative closeness in age and same father's name indicated by the patronym (Jonas was born about 1600, Pieter, born in 1616 in Jönköping, Sweden) it has been claimed that Pieter was a nephew or cousin to Jonas Bronck, and not a son as had been surmised. The Pieter Bronck House is a registered historic place in Coxsackie, New York. The American poet William Bronk reported that he was a descendant of Pieter Bronck. The American biophysicist (and president of Rockefeler University) Detlev Bronk claimed to have been a Bronck descendant, but no evidence of lineage to Pieter's line was ever found or indicated.
Мұра
Бронкстың келгенін бейнелейтін Бронкс округі сотының қабырға суреті Джеймс Монро Хьюлетт тарапынан 1930 жылдардың басында салынған.
A mural at the Bronx County Courthouse depicting Bronck's arrival was created in the early 1930s by James Monroe Hewlett.
Атаулар ауыстырылуы
Фарер аралдарының астанасы Торшавнда Jónas Broncksgøta (Жонас Бронк көшесі) деген атаумен көше бар. Бір теория бойынша, Джонас Джонсон Бронк шамамен 1600 жылы лютеран пасторы Мортен Джесперсен Бронктың ұлы болып, Торшавнда өскен. Алайда, Джонас Бронктың есім аралық аты Джонсон емес, Мортенсен болуы керек еді, бұл теорияға қайшы келеді. Фарер әулеті Норвегияның Эльверум аймағынан шыққан болуы мүмкін. (Ол кезде Фарер аралдары Исландия, Гренландия, Дания және Норвегияны біріктірген саяси бірлестіктің құрамында болды.) 1619 жылы жас Бронк Роскильде (Дания) оқуға түсті, кейін Голландияға барды. Джонас Бронк академиясы және 43-Жонас Бронк мемлекеттік мектебі Бронкста орналасқан. Жергілікті сыра қайнатушылық зауыты "Жонас Бронк" сырасын шығарады.
The town of Tórshavn, the capital of the Faroe Islands, has a street bearing the name Jónas Broncksgøta (Jonas Bronck's Street). One theory holds that Jonas Jonsson Bronck was born ca. 1600, son of a Lutheran minister, Morten Jespersen Bronck, and was raised in Tórshavn. That Jonas Bronck's middle name would in this case be Mortensen, not Jonsson, speaks against this theory. The Faroe family may have originated from the Norwegian district of Elverum. (At the time, the Faroe Islands were part of a political entity also comprising Iceland, Greenland, Denmark and Norway.) In 1619 the younger Bronck went to school in Roskilde, Denmark, and eventually made his way to Holland. The Jonas Bronck Academy and Public School 43 Jonas Bronck are located in the Bronx. A local brewery produces Jonas Bronck Beer.
Джонас Бронк орталығы
Швецияның Савсё қаласында Джонас Бронк орталығы орналасқан. 2014 жылдың тамызында Джонас Бронктың Бронкста қоныстануының 375 жылдығына арналған той өтті. Бұл мерекеге бастама көбінесе Нью-Йорк қаласының Мұрағаттар және ақпараттық қызметтер департаментінің бұрынғы комиссары, Джонас Бронктың генеалогиясы бойынша маман, орталықтың негіздеуші директоры және швед тегін жатқан Бронкс тұрғыны Брайан Г. Андерссон түрткіс берді.
There is a Jonas Bronck Center in Sävsjö, Sweden. where a celebration of the 375th anniversary of Jonas Bronck's settlement of the Bronx took place in August 2014. The celebration was mainly the idea of Brian G. Andersson, the former commissioner of the New York City Department of Records and Information Services, a specialist in Bronck's genealogy, a founding director of the center, and a Bronxite of Swedish origin.