Кіріспе

Гипермодернизм – модернизм мен постмодернизмнің мәдени, көркемдік, әдеби және сәулеттік жалғасы болып табылады, онда нысанның формасы (атрибуты) оның функциясынан бөлек контекстке ие емес. Атрибуттарға пішіндер, түстер, пропорциялар, тіпті уақыт кіруі мүмкін. Постмодернизм мен модернизмнен өзгешелігі, гипермодернизм қателерге төзімді технологиялық өзгерістер заманында пайда болды және функцияға қатысы жоқ атрибуттарды (ең айқын физикалық форманы) функциямен үйлеспейтін нәрсе деп қарастырады. Модернизм мен постмодернизм «қораптың» немесе абсолюттік анықтама нүктесінің маңыздылығын талқыласа, гипермодернизм «қораптың» атрибуттарын импровизациялауға баса назар аударады (анықтама нүктесі енді дұрыс немесе бұрыс емес, тек қосымша мәнге ие), осылайша оның барлық атрибуттары қажетсіз болмайды; сондай-ақ, қажетсіз атрибуттарды жояды. Гипермодернизм – модернизм/постмодернизмдегідей шындық немесе жалғандық туралы пікірталас емес, қайсысы атрибут, ал қайсысы атрибут емес деген пікірталас. Бұрын қақтығысқан нысандардың (қазір атрибуттар) және тұрақсыз жеке сәйкестіктің үйлесімділігі, сонымен қатар мистикалық өмірге сілтемелер осы қозғалысты тануға мүмкіндік береді. Кейбір теоретиктер гипермодернизмді дәстүрлі модернизмге қарсылық формасы ретінде қарастырса, ал басқалары оны одан жоғары тұрған деңгей деп санайды.

Бірінші рет қолдану

Бұл терминді 1994 жылы француз философы Жиль Липовецкий ойлап тапты. Ол "гипермодерн" ұғымын енгізді, ол постмодернизмге ұқсас, бірақ жаңа технологиялар, нарықтар және жаһандық мәдениеттің күшейген және тоқтаусыз маңыздылығын баса көрсетеді.

Модернизм мен постмодернизмге қатынасы

Постмодернизм мен модернизм өнеркәсіптік/материалдық жағдайда бір-бірімен пікір таластырды және заттардың әлеуметтік құндылығымен айналысты. Модернизм 1950-ші жылдардағы заттың шектеулі мақсатында форманы шектеуге ұмтылды, ал 1970-ші жылдардағы постмодернизм форманы оның шектеулі мақсатынан босатуға ұмтылды ("ешқандай шектеу жоқ"). Модерн/постмодерн көзқарасы заттарды қасиет пен мақсат арасындағы делдал ретінде қарастыру артық адамдық контекстке ой салуға және идеялар сияқты заттар арасындағы жалған қақтығыстарға алып келді.

Техникалық жетістіктер

Технология функцияның атрибутты қуып жете беруіне шешуші рөл атқарды. Мысалы, сенсорлық экранда экрандағы атрибуттар (қатынас, пішін, түс, анимация) сыртқы құралды – яғни ұялы телефонның пернетақтасын – пайдаланып манипуляциялаудың орнына өзара әрекеттесудің негізгі фокусына айналады. Ұзақ мерзімде объект атрибуттың (форманың) және функцияның арасындағы делдал рөлінен қалады.

Нысандардың құрастырылмауы

Гипермодернизм объектінің өзінің қасиеттеріне толыққанды жата алмайтынын, ал объектінің ешбір қасиеті объектінің өзінің орнына қолданыла алмайтынын айтады. Ешбір тұтас нәрсе немесе объект тек қана оның қасиеттерімен шектелмейді; және қасиеттер объектінің өзінен ажыратылмайды. Бұдан әрі, объектінің құрамына кіретін қасиеттеріне тәуелсіз қосымша функциялары болуы мүмкін (постмодерн теориясы); осы мүмкіндік гипермодернизмнің объектілерді қасиеттермен алмастыруға тырысуының негізгі мәселесі болып табылады. Қасиеттер объектінің функцияларын орындағанымен, гипермодернизмде объектіні құруға қатысты құрылыс бөліктері емес. Ешбір объект өзінің мәні бойынша гипермодерн емес; алайда, бір объект екіншісінен көбірек немесе аз гипермодерн болуы мүмкін.

Ұзақ мерзімді әсерлері

Гипермодернизм физикалық және физикалық емес объектілерге қатысты терең көңіссіздік танытады. Оны антиобъекті деп айтуға болады, бірақ ол антиматериалистік емес. Объектілер атрибут пен функция арасындағы артық делдал ретінде қарастырылады. Уақыт өте келе гипермодернизм объектілердің функцияларын орындау үшін атрибуттарды пайдаланады, және тек қана атрибуттарының қасиеттерін жеткілікті түрде жеткізе алатын қолданыстағы объектілер ғана сақталады. Атрибуттарға толыққанды түрде келтірілмейтін объектілер, мысалы физикалық пернетақта сияқты, жоғалып кетеді. Уақыт өте келе атрибут-функция қатынасы бірыңғай болып кетеді.

Адам психологиясы

Гипермодернизм адам ойының бір нысанның белгілерін бөліп алып, содан кейін сол белгілерді нысанның қызметтеріне жатқызу бейіліне қарсы толықтырып береді. "Шындық" немесе "жалғандық" және басқа да жоғары контекстік әлеуметтік мәселелер туралы тартысқа емес, гипермодернизм артық және артық емес нәрселер туралы сұрақтарға назар аударады (дизайн терминдерімен айтқанда, дұрыстық және бұрыстық). Адамның интуитивті ойшалауына қарсы тұру мақсатымен гипермодернизм дизайнның толықтығынан гөрі дұрыстығын баса көрсетеді.