Кіріспе

Еуропалық ұшу сайысы
1930 жылғы Халықаралық саяхаттық жарыс – 1930 жылдың 18 шілдесі мен 8 тамызы аралығында Германияның Берлин қаласында өткен FAI халықаралық саяхаттық ұшақтардың екінші жарысы. 1929 жылдан 1934 жылға дейінгі төрт шақыру соғысқа дейінгі Еуропадағы маңызды авиациялық оқиғалар болды.

Шолу

Германия бұл жарысты ұйымдастырды, себебі 1929 жылғы бұрынғы жарыста неміс ұшқышы Фриц Морзик жеңіске жеткен болатын. Ережелер FAI ережелеріне негізделген, бірақ егжей-тегжейлі мәліметтерді неміс Әуе клубы әзірледі. Халықаралық спорт комителінің төрағасы неміс Герд фон Хоппнер болды. 1930 жылғы жарысқа алғашқыда 98 экипаж тіркелді, бірақ ақырында Германия (30 экипаж), Польша (12 экипаж), Ұлыбритания (7 экипаж), Франция (6 экипаж), Испания (3 экипаж) және Швейцария (2 экипаж) елдерінен 60 ұшақ қатысты. Британдық командада бір канадалық, ал француз командасында бір бельгиялық болды. Бұл поляк авиациясының қатысқан алғашқы маңызды халықаралық шарасы болды, сонымен қатар, екінші ең көп санды команда өз конструкциясындағы ұшақтармен жабдықталды. Бұрынғы жарыстан айырмашылығы, жарыс талаптарына жақсы сай келетін арнайы ұшақтар да пайда болды. Бірінші кезекте, бұл 1929 жылғы сәтті машиналардың жаңа нұсқалары – неміс BFW M.23c және Klemm L 25E болды, олар жеңіл санатқа жататын, бірақ қуатты Argus қозғалтқыштарымен жабдықталған, техникалық сынақтарда жақсы нәтижелер көрсетуге мүмкіндік берген, жабық кабинасы бар ағаштан жасалған төмен қанатты монопландар. Жарысқа қатысқан барлық ұшақтарда бекітілген, дәстүрлі қону шассилері болды және қанаттарында механикалық құрылғылар (жарықтар немесе қақпақшалар) болған жоқ. Қатысушы ұшақтар: BFW M.23c (10), BFW M.23b (1), Klemm L.25 (4), Klemm L.25E (3), Klemm L 26 (2), Klemm VL 25 (1), Junkers A50 (3), Arado L II (4), Albatros L 100 (1), Albatros L 101 (1), Darmstadt D 18 (1), de Havilland DH.60G Gipsy Moth (6), Avro Avian (1), Spartan Arrow (1), Monocoupe 110 (1), RWD 2 (3), RWD 4 (3), PZL.5 (2), PWS 50 (1), PWS 51 (1), PWS 52 (1), PWS 8 (1), Caudron C.193 (3), Caudron C.232 (1), Peyret Mauboussin PM XI (1), Saint Hubert G1 (1), Breda Ba.15S (1), CASA C 1 (1). (нөмірлер шеңберге салынған, үстіне "Challenge International" және "1930" деп жазылған).

Еуропадағы бағыт

1930 жылғы бәйге – бастапқы кезеңінде ралли болған жалғыз сынақ. Көптеген ұшқыштар бірінші болып оралуға тырысқанымен, бұл жарыс емес, сенімділік сынағы болды. Ұшудың тұрақтылығы ең маңызды фактор, ал екіншісі – круиздік жылдамдық (I кластағы ұшақтар үшін ең төменгі круиздік жылдамдық 80 км/сағ, ал II кластағы жеңіл ұшақтар үшін 60 км/сағ болуы керек еді. 175/155 км/сағ жоғары жылдамдықтар қосымша ұпай бермейді). Берлинге оралудың бастапқы мерзімі 31 шілдеде сағат 16:00 болған, бірақ Паудағы нашар ауа райы салдарынан кейінрек ұзартылды. Тұрақтылық үшін 75 ұпайдан өзге, жоғары круиздік жылдамдық үшін 195 ұпайға дейін алуға болады. 21 шілдеде ауа райы күндіздің ортасынан бастап ұшуға мүмкіндік берді, бірақ көптеген ұшқыштар Англия жоғарынан ұшып өтті, ал ең жылдам 23 ұшақ Францияға оралды. Сол күні үш британдық және үш француз экипажы 843,5 км ұшып Парижге жетті. Ең жылдам 12 экипаж Испанияға жету мүмкіндігіне ие болды, себебі 23 және 24 шілдеде қалғандары Пиреней тауларындағы нашар ауа райына байланысты Пауда тоқтады. Леди Бейли Сарагосаға ұшуға соңғы болып тырысты, бірақ ол Пауға қайта оралуға мәжбүр болды. Ұшуға тыйым салынғандықтан, әрі ұшпағандары үшін айыппұл салынбады, ал экипаж Пауға келген уақытына байланысты оралу мерзімі 24 немесе 48 сағатқа ұзартылды. Сол күні төрт экипаж бәйгеден шықты, олардың ішінде ең жақсы поляк ұшқышы Франциск Живирко (RWD 4 ұшағының қозғалтқышы бұзылғандықтан), сондай-ақ екі неміс және Жак Маус басқаратын жалғыз бельгиялық экипаж (St. Hubert G.1). 27 шілдеде алғашқы ұшқыштар Берлинге жетті. Бірінші болып Хьюберт Броуд келді, одан кейін Сидни Торн, одан соң Рейнхольд Посс. Бір сағат ішінде Фриц Морзик, Морис Финат, ханзада Антонио де Габсбург Борбон, Георг Пасевальдт, Х. Эндрюс және А. С. Батлер да келді. Осы соңғы күндері кейбір экипаждар бәйгеден шығып қалды немесе дисквалификацияланды. Еуропа бойынша бәйге ұшақтар мен ұшқыштар үшін қиын болды. 60 экипаждың тек 36-сы ғана уақытында аяқтады. Тағы 6 экипаж уақытты бұзғандықтан немесе қосалқы пернесіз болғандықтан дисквалификацияланғанына қарамастан, маршрутты аяқтады. Бәйгеден шыққандардың арасында 9 неміс экипажы (3-і маршрутты аяқтады), 8 поляк (3-і маршрутты аяқтады), 4 француз, 2 испан және 1 британдық экипаж (маршрутты аяқтады) болды. Раллиден кейін жалпы есепте жетекші Хьюберт Броуд (DH 60G, 270 ұпай), одан кейін: Джон Карберри (Monocoupe, 268 ұпай), Рейнхольд Посс (Klemm L.25E, 264 ұпай), төртінші Фриц Морзик (BFW M.23c, 263 ұпай). Ең жылдам неміс ұшқышы Дитрих фон Массенбах (151 км/сағ) болды, бірақ ол тұрақтылығы үшін 10 ұпай жоғалтты. Раллидің қорытындысы: Ұшқыш Елі Ұшақтың түрі Тіркеу / Бастау нөмірі Орташа жылдамдық Ұпайлар (оның ішінде, тұрақтылық) 1. Hubert Broad DH 60G G AAHR / K3 176 км/сағ 270 (75) 2. John Carberry Канада (Ұлыбритания командасы) Monocoupe 110 G ABBR / K7 173 км/сағ 268 (75) 3. Reinhold Poss Klemm L.25E D 1901 / B8149 км/сағ 264 (75) 4. Fritz Morzik BFW M.23c D 1883 / B3148 км/сағ 263 (75) 5. Willy Polte BFW M.23c D 1892 / F2147 км/сағ 262 (75) 6. Oskar Notz Klemm L.25E D 1902 / C1 146 км/сағ 261 (75) 7. Winifred Spooner DH 60G G AALK / K8165 км/сағ 260 (75) 8. Dietrich von Massenbach BFW M.23c D 1888 / C7151 км/сағ 256 (65) 9. Ernst Krüger BFW M.23c D 1891 / E8139 км/сағ 254 (75) 10. Joachim von Köppen BFW M.23c D 1886 /C5 138 км/сағ 253 (75) 11. Sidney Thorn Avro Avian G AAHJ / K1 155 км/сағ 250 (75) 12. Oskar Dinort Klemm L.25E D 1900 / B9145 км/сағ 250 (65) 13. Jean R. Pierroz Breda Ba.15S CH 257 / S1133 км/сағ 238 (75) 14. Stanisław Płonczyński RWD 2 SP ADG / P3 128 км/сағ 236 (75) 15. Edward Więckowski RWD 2 SP ADH / P4 127 км/сағ 234 (75) Естеріңізге сала кетейік, Klemm L.25, BFW M.23, RWD 2 (бос салмағы 322 кг-нан төмен) сияқты жеңіл ұшақтар II санатқа жатты, олар үшін круиздік жылдамдық талаптары төмен болды.

Техникалық сынақтар

Біріншісі – қанаттардың жылдам бүктелуінің сынағы болды, бұл ангарларда орын үнемдеуге арналған мүмкіндік. Ең жылдам DH 60 ұшақтарын ұшқан экипаждар болды (Хуберт Броуд экипажы қанаттарды бар болғаны 48 секундта бүктеді және ашты), олар 19 ұпаймен марапатталды. Неміс BFW M.23c экипаждары 17-18 ұпай, Klemm L.25E – 16-17 ұпай (F. Morzik – 18 ұпай, O. Notz және W. Polte – 17 ұпай, R. Poss – 16 ұпай) алды. Келесісі – жылдам қозғалтқышты іске қосу сынағы, онда стартермен жабдықталғаны үшін қосымша ұпай берілді. Salmson AD.9 қозғалтқышы бар ең жақсы Klemm L.25Ia (Тео Остеркамп) 11 ұпай алды. Неміс Уолтер Шпенглер (Klemm L.25) осы сынақ кезінде қосалқы винтін алып жүрмегені үшін дисквалификацияланды. 4 тамызда бәсекелес ұшақтардың конструкциясына техникалық бағалау жүргізілді. Бұл – туристік ұшақтар байқауы болғандықтан, ыңғайлы кабиналар, қатар отыру орындары, жақсы басқару жиынтығы, екі басқару, қауіпсіздік құрылғылары (өрт сөндіру құралдары және парашюттер мен су құтқару жабдықтарына арналған орындар) да бағаланды. Техникалық бағалауда ең көп 104 ұпай алуға болады, техникалық бөлімнің жалпы саны 230 ұпай. Ең маңыздысы – ыңғайлы кабина (42 ұпайға дейін). Ең көп ұпай Джон Карберридің американдық Monocoupe ұшағына (74 ұпай), содан кейін үш неміс Junkers A50 (67-69 ұпай), содан кейін Breda Ba.15S және Arado L IIa (65 ұпай) берілді. 62 ұпай Рейнхольд Посстің Klemm L.25E ұшағына, ал Джерзи Баянның поляк RWD 4 ұшағына да берілді. Хьюберт Броуд пен Виннифред Спунердің DH 60G ұшақтары 56 ұпаймен, ал Фриц Морзиктың BFW M.23c ұшағы 54 ұпаймен марапатталды. Ең нашар баға Ханс Бёнингтің BFW M.23b ұшағына 39 ұпай (бұрынғы Challenge жеңімпазы), екіншісі Сидни Торнның Avro Avian ұшағына – 43 ұпай берілді. Сонымен қатар, спорт комиссиясы ұшақты тасымалдау үшін бөлшектеу мүмкіндігін бағалады (ұпайлар қанаттарды бүктеу және ашу нәтижелеріне қосылды). Неміс экипаждары, F. Morzik-пен бірге, BFW M.23c ұшақтарымен қосымша 6 ұпай, ал Klemms L.25E, Poss және Notz-бен бірге 3 ұпай алды. Британдық, поляк немесе француз ұшақтарына ұпай берілмеді. Осы сынақтардан кейін классификацияда көшбасшылар немістер болды: Рейнхольд Посс (382 ұпай), Оскар Ноц (380 ұпай), Фриц Морзик (378 ұпай), содан кейін Джон Карберри (377 ұпай), Хьюберт Броуд (375 ұпай) және Виннифред Спунер (370 ұпай). Алайда, соңғы сынақтар осы классификацияға өзгерістер енгізді. 5 тамыз кешінен бастап 7 тамызға дейін қысқа ұшып-қону сынақтары өтті. Қысқа ұшып-қону сынағы 8,5 метр биіктіктегі қақпадан ұшып өтуді талап етті, ол екі мачтадан және созылған лентадан тұрды. Әр экипаж екі рет жаттығудан және екі рет сынақтан өтті. Неміс ұшқышы Эрнст Крюгер ең жақсы нәтиже көрсетті, ең төмен қашықтықтан 125,5 метрден ұшып, содан кейін Фриц Морзик (126,4 метр) – екеуі де BFW M.23c ұшағымен ұшып, 30 ұпай алды. Келесі орындарды да немістер иеленді, алтыншы орынды Виннифред Спунер DH 60 ұшағымен (142 метр – 25 ұпай) иеленді. Хьюберт Броудқа 12 ұпай (198,4 метр), ал Джон Карберриге 21 ұпай (153,7 метр) берілді. Соңғы екі сынақта поляк және француз ұшақтары да нашар нәтиже көрсетті.

Ұшу – ең жақсы нәтижелер
Қону – ең жақсы нәтижелер

| Пилот | Ел | Ұшақ | Ұпай |
|---|---|---|---|
| Эрнст Крюгер | BFW M.23c | 30 |
| Тео Остеркамп | Klemm L.25 Ia | 30 |
| Фриц Морзик | BFW M.23c | 30 |
| Фридрих Сибель | Klemm L.26 IIa | 25 |
| Дитрих фон Массенбах | BFW M.23c | 28 |
| Винифред Спуннер | DH.60G | 21 |
| Вилли Полте | BFW M.23c | 25 |
| Генрих Бенц | Klemm L.25 IVa | 20 |
| Оскар Нотц | Klemm L.25E | 25 |
| Фриц Морзик | BFW M.23c | 19 |
| Винифред Спуннер | DH.60G | 25 |
| Рейнхольд Посс | Klemm L.25E | 18 |
| Фридрих Сибель | Klemm L.26 IIa | 24 |
| Оскар Динорт | Klemm L.25E | 17 |
| Рейнхольд Посс | Klemm L.25E | 23 |
| H. Эндрюс | Spartan Arrow | 17 |
| Тео Остеркамп | Klemm L.25 Ia | 22 |
| Вилли Полте | BFW M.23c | 16 |
| Джон Карберри | Canada Monocoupe | 110 | 21 |
| Оскар Нотц | Klemm L.25E | 15 |

Техникалық сынақтардың қорытындысы: Хьюберт Броудтың басқа бәсекелестерге қарағанда артықшылығы келесі сынақтарда азайды, содан кейін ол ұшақты бағалаудан және қанаттарды бүктеу сынақтарынан кейін бірнеше орыннан айырылды. Жаман ұшып-қону нәтижелерінен кейін ол 8-ші орынға ие болды. Қанаттарды бүктеудің және қозғалтқыш стартерінің болмауынан Джон Карберри 2-ші орыннан 11-ші орынға түсті, бірақ ең жақсы ұшақ бағасының арқасында бұл орынды қайта алды. Алайда, ұшып-қону және қону нәтижелері оған жалпы 6-орынды берді. Техникалық бөлімде Рейнхольд Посс пен Фриц Морзик арасындағы жекпе-жек өтті, олар сұлбалық бөлімнен кейін тиісінше 3-ші және 4-ші орындарды иеленді. Посс көшбасшылыққа шықты, ал Морзик ұшақ бағасынан кейін 5-ші орынға түсті, бірақ Морзиктың керемет ұшып-қонуы мен қонуы оны жеңімпаз етті, ал Посс 2-ші орын алды. Оскар Нотц пен Виннифред Спунер екеуі де өте жақсы нәтиже көрсетті, өздерінің позицияларын үш орынға жақсартты (тиісінше 7-ші және 8-ші орындардан), ал Вилли Полте тек бір қадамға жақсарды (6-шы орыннан). Виннифред Спунер – Ұлыбританиядан келген жалғыз бәсекелес және DH.60 ұшағын ұшқан жалғыз адам ретінде жақсы ұшып-қону нәтижелерін көрсетті. Ескі ұшақтарда ұшқандарына қарамастан, өздерінің позицияларын жақсартқан басқа бәсекелестер Тео Остеркамп (16-шыдан 11-ші орынға), Роберт Луссер (18-шіден 14-ші орынға) және Фридрих Сибель (25-шіден 18-ші орынға) болды. Ең көп орын жоғалтқан бәсекелестер – Эдвард Вечковски (15-шіден 21-ші орынға), С. Торн және А. Гот.