Вестерплатте: Екінші дүниежүзілік соғыстың бастауы
Battle of Westerplatte
Вестерплатте: Бастауышқы шайқас, Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы. 7 күнге созылған қаһармандық қорғаныс, Польшаның қарсыласу символы. Музей 2026 ж. ашылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшаға шабуылдағы алғашқы шайқас және Екінші дүниежүзілік соғыстың бастауы
First battle in the Invasion of Poland and beginning of the Second World War
1920 жылдардың ортасында Екінші Польша Республикасы Вестерплатте түбегінде, Даңгыз еркін қаласында Польша әскери транзиттік қоймасын (Wojskowa Składnica Tranzytowa, WST) құрды. 1939 жылдың 1 қыркүйегінен бастап неміс Вермахты мен Даңцыг полициясы WST-ге шабуыл жасады. Екі тараптың да бағалауынша, поляк гарнизоны күшейтілгенше немесе басып алынғанша бірнеше сағатқа дейін тұруға мүмкіндігі болғанмен, поляктар жеті күн бойы қарсы тұрып, құлау бомбалаушыларының шабуылдары мен теңіз артиллериясының атысын қамтитын он үш шабуылды тойтарды. Вестерплаттедегі қорғаныс поляк армиясы мен халқына неміс әскерлерінің басқа жерлердегі шабуылына қарсы күш берді және қазіргі Польшада қарсылықтың символы ретінде есептеледі. Польша үкіметі 2026 жылы осы жерде арнайы мемлекеттік мұражай ашуды жоспарлап отыр.
In the mid 1920s, the Second Polish Republic established the Polish Military Transit Depot (Wojskowa Składnica Tranzytowa, WST) on the Westerplatte peninsula in the Free City of Danzig. Beginning on 1 September 1939, the German Wehrmacht and Danzig Police assaulted the WST. Despite initial assessment on both sides that the Polish garrison might hold out for several hours before being reinforced or overwhelmed, the Poles held out for seven days and repelled thirteen assaults that included dive bomber attacks and naval shelling. The defence of the Westerplatte was an inspiration for the Polish Army and people in the face of German advances elsewhere and is still regarded as a symbol of resistance in modern Poland. The Polish government is planning to open a dedicated public museum on the site in 2026.
Өмірбаян
Вестерплатте – Гданьск шығанағындағы жартыарал, 1939 жылы Данциг шығанағы деп аталды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польша тәуелсіздігін қайта алғаннан кейін, айналасындағы аймақтың көп бөлігі Польшаның құрамына кірді. Данциг қаласы (қазіргі Гданьск, Польша), тарихи түрде маңызды порты болып саналды, тәуелсіз қала-мемлекетке, Данциг еркін қаласына айналды. Еркін қала номиналды түрде Ұлттар Лигасының бақылауында болды, бірақ Данциг Германиямен тығыз байланысқа түсіп, оның басым бөлігі этникалық неміс халқынан тұрды. 1921 жылы, Польша-Совет соғысынан кейін, Ұлттар Лигасы Польшаға Данциг маңында гарнизондық оқ-дәрі қоймасын орнату құқығын берді. Еркін қаланың наразылығына қарамастан, бұл құқық 1925 жылы расталды және Вестерплатте жартыаралындағы жер учаскесі таңдалды. Вестерплатте Данцигтің Жаңа портынан негізінен порт арнасымен бөлінді; құрлықта поляктар бақылаған Вестерплатте бөлігі Данциг аумағынан тікенді сыммен жабылған кірпіш қабырғамен бөлінді. Ұлттар Лигасының құжаттарында Wojskowa Składnica Tranzytowa (WST) деп аталған қойма 1925 жылдың қараша айында аяқталды, сол жылдың соңғы күні Польшаға ресми түрде тапсырылды және 1926 жылдың қаңтарында 22 белсенді сақтау қоймасымен жұмыс істей бастады. Польша гарнизонының штаты 2 офицер, 20 сержант, жалпы саны 88 адамды құрады, және Польшаға бұл жерде қосымша әскери нысандар немесе бекіністер салуға тыйым салынды. Бір дереккөзге сәйкес, 1933 жылдың 14 наурызында Лига Польшаға гарнизонын күшейтуге рұқсат берді. Кейін поляктар Вестерплаттеде құпия бекіністер салды.
Westerplatte is a peninsula in the Bay of Gdańsk, which in 1939 was known as the Bay of Danzig. Following the re establishment of Polish independence after World War I, much of the surrounding region became part of Poland. The city of Danzig (now Gdańsk, Poland), historically an important port city, became an independent city state, the Free City of Danzig. The Free City was nominally supervised by the League of Nations but Danzig became increasingly allied with Germany, reflecting its predominantly ethnic German population. In 1921, in the wake of the Polish Soviet War, the League of Nations granted Poland the right to install a garrisoned ammunition depot near Danzig. Despite objections from the Free City, this right was confirmed in 1925, and an area of was selected on the Westerplatte peninsula. Westerplatte was separated from the New Port of Danzig mainly by the harbour channel; on land, the Polish held part of Westerplatte was separated from Danzig's territory by a brick wall topped with barbed wire. The depot, referred to in League documents as the Wojskowa Składnica Tranzytowa (WST) (Wojskowa Składnica Tranzytowa), was completed in November 1925, officially transferred to Poland on the last day of that year, and became operational shortly after in January 1926, with 22 active storage warehouses. The Polish garrison's complement was set at 2 officers, 20 NCOs, privates to a total strength of 88 all ranks, and Poland was prohibited construction of further military installations or fortifications on the site. According to one source, on 14 March 1933, the League had authorized Poland to reinforce its garrison. Later, the Poles constructed clandestine fortifications on Westerplatte.
Кіріспе
1939 жылдың наурыз айында Литваға неміс үлтиматумы Германияның жақын маңдағы литвалық жағалаудағы Клайпеда аймағын аннексиялауына әкелді; одан кейін Вестерплатте гарнизоны сақтандырылды. Деректерге сәйкес, шайқас басталғанда шамамен 20 азамат және 10 әскери қызметкер болған. Қорғаныс нысандары күшейтілді: қосымша қазбалар жасалды, ағаш кедергілер орнатылды, тікенді сымдардан кедергілер құрылды және казармалардың жертөлелеріне нығайтылған бетонды баспаналар салынды. Шабуыл күтілетін бағыттардағы жасылдандырулар азайтылды. Эберхардт пен Клейкамптың поляк қорғанысы туралы нақты ақпараты болған жоқ. Немістер алдын ала бомбалау арқылы қорғанысты әлсіретіп, теңізшілер Вестерплаттені басып алуға мүмкіндік береді деп есептеді. Клейкампқа Данциг полициясы «Вестерплатте 10 минут ішінде алынады» деген уәде берген. Эберхардт өте сақ болды, поляк гарнизонын жеңуге «бірнеше сағат» қажет болады деп болжады, немістердің бағалауынша, олардың саны 100 адамнан аспайды. немесе 04:48. Польша тарихшысы Ярослав Тулисканың сөзіне қарағанда, 04:45 жоспарланған уақыт, 04:47 – Клейкамптың бұйрық берген уақыты, ал 04:48 – оқ атылған нақты уақыт. Басқа дереккөздерде оқ сағат 04:00 шамасында атылғаны айтылады, ал басқалары 04:45 немесе оның маңында атылғанын көрсетеді. Сегіз минуттан кейін, жарты аралдың шығыс жағына екі сағат бұрын қонған «Шлезвиг-Гольштейн» теңіз жауынгерлерінің Хеннингсен жасағы поляктарға қарсы жеңіске жеткенін күтіп, шабуылға көшті. Осы уақытта неміс жаяу әскері поляк минометтерінен атқыланды, тіпті соғыс кемесінің өзі поляк 37 мм зеңбіректерінің нысаны болды. 06:22-де неміс теңізшілері ұрыс кемесіне қатты зиян келгенін және кері шегініп жатқанын хабарлады. Зардап шеккендердің саны шамамен елу неміс және сегіз поляк, олардың көп бөлігі жараланғандар еді. Екінші шабуылға дейін, 07:40-тан 08:55-ке дейін соғыс кемесінен ұзақ бомбалау жүргізілді, нәтижесінде поляктардың далалық зеңбірегі істен шықты. Неміс командирлері поляк қорғанысы әлсірегенше жердегі шабуыл мүмкін емес деген қорытындыға келді. Келесі күндері немістер Вестерплатте түбегін теңіз және ауыр артиллериямен, соның ішінде 105 мм гаубицалық батареясымен және 210 мм гаубицалармен бомбалады. Польшаның Вал бекінісі тастап кетілді. Қазір солтүстіктен шабуылды тоқтатуға тек Форт бекінісі ғана қалып отыр. Поляктар неміс теңіз күштеріне ешқандай соққы бермесе де, «T196» және «Шлезвиг-Гольштейн» экипаж мүшелерінің қателігі немесе техникалық бұзушылықтар салдарынан апатқа ұшырады, нәтижесінде соғыс кемесінде кем дегенде бір адам қаза тауып, бірнеше адам жарақат алды. 6 қыркүйекте офицерлерімен өткен екінші мәжілісте Сухарски қайтадан капитуляцияға дайын болды: неміс әскері қазір Варшавадан тысқарыда болды, ал Вестерплаттеде азық-түлік өте аз қалды; сонымен қатар, көптеген жараланғандар гангренадан зардап шегіп жатты. Сухарски постты Клейкампқа тапсырды, ал неміс әскері поляк гарнизоны сағат 11:30-да шығып кеткен кезде әдеппен тұрды. Капитуляциядан бес күн өткен соң, 1939 жылдың 12 қыркүйегінде поляк радио операторы, сержант Казимеж Расинскийді немістер өлтірді. Ол радио кодтарын беруден бас тартқандықтан қатал тергеуден кейін атып тастады. 19 қыркүйекте Гитлер Данцигке келді. 21 қыркүйекте ол Вестерплаттені тексерді.
In March 1939, a German ultimatum to Lithuania led to Germany's annexation of the nearby Lithuanian coastal Klaipėda region; subsequently, the Westerplatte garrison was placed on alert. Estimates include some 20 mobilized civilians and about 10 regular troops who happened to be on site when fighting began. Field fortifications were extended: more trenches were dug, wooden barricades were built, barbed wire was strung into wire obstacles, and reinforced concrete shelters were built into the basements of the barracks. Foliage was thinned to reduce cover on expected avenues of attack. Neither Eberhardt nor Kleikamp had specific information on the Polish defences. The Germans assumed that preliminary bombardment would soften up the fortifications enough for the marines to capture Westerplatte. Kleikamp had been assured by the Danzig Police that "Westerplatte would be taken in 10 minutes." Eberhardt himself was more cautious, estimating that "a few hours" would be needed to overcome the Polish garrison, which the Germans estimated at no more than 100 men. or 04:48. Polish historian Jarosław Tuliszka explains that 04:45 was the planned time, 04:47 was the time the order was given by Kleikamp and 04:48 was the time the guns actually fired. Other sources indicate the shot was fired at 04:00 rather than at or around 04:45. Eight minutes later Henningsen's marines from the Schleswig Holstein, who had disembarked two hours earlier on the eastern side of the peninsula, advanced, expecting an easy victory over the Poles. Meanwhile, the German infantry was also shelled by the Polish mortars, and even the battleship itself was targeted by the Polish 37 mm guns. At 06:22, the German marines frantically radioed the battleship that they had sustained heavy losses and were withdrawing. Casualties were approximately fifty Germans and eight Poles, mostly wounded. A longer bombardment from the battleship, lasting from 07:40 to 08:55, preceded a second attack and succeeded at knocking out the Polish field gun. The German commanders concluded that a ground attack was not feasible until the Polish defences had been softened up. In the following days, the Germans bombarded the Westerplatte peninsula with naval and heavy field artillery, including a 105 mm howitzer battery and 210 mm howitzers. The Poles' Wał outpost had been abandoned. Now only the Fort outpost prevented an attack from the north. Though the Poles never landed a hit on the German naval units, T196 and Schleswig Holstein suffered accidents due to crew error or equipment failure, with at least one fatality and several injured men on the battleship. At a second conference with his officers, on 6 September, Sucharski was again ready to surrender: the German Army was by now outside Warsaw, and Westerplatte was running critically low on supplies; moreover, many of the wounded were suffering from gangrene. Sucharski surrendered the post to Kleikamp, and the Germans stood at attention as the Polish garrison marched out at 11:30. Five days after the capitulation, on 12 September 1939, the Polish wireless operator, Sergeant Kazimierz Rasiński, was murdered by the Germans. He was shot after brutal interrogation during which he refused to hand over radio codes. On 19 September Hitler came to visit Danzig. While there, on 21 September, he inspected Westerplatte.