Кіріспе

Израильдік танктер сериясы

Магач (‎, ‎, "тартуыш") – Израиль қарулы күштеріндегі танктер сериясының атауы. Танкілер американдық M48 және M60 танктерінің негізінде құрастырылған. Бұл атау барлық M48/M60 танктеріне қолданылып келді. Магач 1, 2, 3 және 5 – M48 сериялы танктерге, ал Магач 6 және 7 – M60 сериялы танктерге негізделген.

Қызмет тарихы

Израиль қорғаныс күштері (IDF) сатып алған алғашқы M48 Patton танкілері 1960 жылдардың басында Батыс Германиядан (M48A2 нұсқасы) құпия қару-жарақ келісімі арқылы алынды, содан кейін 1965 жылдан бастап АҚШ-тан жеткізілімдер жасалды (M48A1 және M48A2C машиналары). Германия келісімнің жарияланғаннан кейін одан әрі жеткізілімдерді тоқтатты. 1967 жылғы соғыс кезінде израильдік танктер бастапқы (американдық) конфигурациясында қолданылды. 1967 жылғы соғыстан кейін 1967 жылғы Алты күндік соғыста тұтқындалған бірнеше ондаған иорданиялық M48 танкілері де IDF құрамына қосылды, сол кездегі 150 танкіге қосымша. Израиль сондай-ақ бензиндік қозғалтқышты қуаты жоғары және отынға оңай тұтанбайтын дизельдік қозғалтқышпен алмастырып, танкті M48A3 автомобиль стандартына жеткізді, нәтижесінде Magach 3 танкісі пайда болды. Бұл өзгерістерге 90 мм-лік бастапқы пушканы британдық 105 мм L7 (АҚШ M68-ге балама) пушкасымен алмастыру, командирдің пулемет куполын төмен профильді Urdan Cupolaмен алмастыру және байланыс құралдарын жаңарту кірді. Йом-Киппур соғысы басталған кезде Израильде 540 M48 сериялы (105 мм пушкасы бар) және M60/M60A1 танкілері болды. Соғыс кезінде танктер ауыр шығынға ұшырады. Мұнараның алдыңғы бөлігіндегі жанғыш гидравликалық сұйықтықтың орналасуы қауіпті екені анықталды. Мысыр көптеген израильдік танктерді жойды, нәтижесінде тек 200 M48 және M60A1 танкісі қалды. Израиль бұл танктердің көпшілігін Синай майданында 9М14 Малютка танкіге қарсы зымырандарымен қаруланған мысырлық жаяу әскеріне қарсы бекітті.

"Магак" атаусының шығу тегі

Көпшілік пікірдің қарамастан, "Магак" сөзі аббревиатура емес, "тартуыш қошқар" деген мағынаны білдіретін иврит сөзі. Дегенмен, бұл сөз өте сирек қолданылатындықтан және көптеген иврит тілінде сөйлейтін адамдарға белгісіз болғандықтан, атаудың бірнеше кең таралған түсіндірмелері бар: "Меркават Гиборей Чайил" (сөзбе-сөз – Соғыс батырларының күймелері). Бір дерек бойынша, атаудың шынайы көзі – M48A3 белгілемесі (гематрия бойынша 40 – "мем" ("m"), 8 – "хет" ("ch") және 3 – "гимель" ("g")). Жоғарыда айтылғандай, бірақ "g" Германияны білдіреді, ол Израильге алғашқы M48 танктерін жеткізген. Тағы бір нұсқада M48A3 сөзін MAgAch деп оқуға болады (4 саны "A", 8 саны "g" сияқты). Израиль қорғаныс күштерінде (IDF) бұрын танымал болған қарапайым әзілде "Магак" сөзі "Movil Gviyot Charukhot" – "көмірленген денелерді тасымалдаушы" дегенді білдіреді, бұл Йом Киппур соғысындағы шығындарға және әсіресе M48 танктерінің тұтанғыш гидравликалық сұйықтығының мәселесіне сілтеме жасайды. Басқа нұсқалардың ішінде "Мешупа Гахон" (іші дөңгелек) және тіпті "Мехонат Гилуах Хашмалит" (электрлік шатыр) бар.

Нұсқалар

Магач 1: М48А1. Магач 2: M48A2C. Магач 3: М48А1/А2С/А3 модернизацияланған. Модификацияларға британдық 105 мм L7 пушкасы, төменгі профильді командирлік купол, жаңартылған байланыс жиынтығы, дизельді Continental AVDS 1790 2A қозғалтқышы және Allison CD 850 6 берілісі кірді. Ақырында олар Blazer ERA-мен жабдықталды. Магач 5: М48А5 бастапқы конфигурациясында. Жалпы алғанда, Magach 3-ке ұқсас, бірақ қозғалтқышы мен берілісі сәл өзгеше болды – AVDS 1790 2D және CD 850 6A сәйкесінше. Ақырында олар Blazer ERA-мен жабдықталды. Магач 6: Модернизацияланған M60A1 немесе M60A3. Urdan төменгі профильді куполы және Blazer ERA орнатылған. Magach 6A (6 Alef): Модернизацияланған M60A1. Барлық көліктер ақырында Magach 6B деңгейіне дейін жаңартылды. Magach 6B (6 Bet): Сол сияқты модернизацияланған M60A1 RISE (AVDS 1790 2C RISE (Reliability Improved Selected Equipment) қозғалтқышы бар M60A1). Magach 6B Gal (6 Bet Gal): Magach 6B Gal отты басқару жүйесімен. Magach 6B Gal Batash (6 Bet Gal Batash): Magach 6B Gal 4-ші буындық пассивті броньмен және қозғалтқышпен жабдықталған. Мұнараның бұрышты қабырғалары мен бұрышты мантлеттері бар. Бұл нұсқаны кейде ресми емес түрде Magach 7D немесе Magach 8 деп атайды. Magach 6B Gal нұсқасынан шектеулі көліктер түрлендірілді. Magach 6B Baz (6 Bet Baz): Magach 6B Baz отты басқару жүйесімен жабдықталған. Magach 6B нұсқасынан шектеулі көліктер түрлендірілді. Magach 6C (6 Gimel): М60А3 модернизацияланған. Magach 6R (6 Resh): Модернизацияланған M60, қозғалтқышы AVDS 1790 2AG деңгейіне дейін жетілдірілген (AVDS 1790 2A-ға қарағанда қуатты электр генераторымен). Magach 6R* (6 Resh*): Magach 6R Nachal Oz отты басқару жүйесін орнатуға дайындықпен бірге. Magach 6M (6 Mem): Magach 6R* Nachal Oz отты басқару жүйесімен жабдықталған. Magach 7: AVDS 1790 5A қозғалтқышы бар M60, қосымша пассивті бронь, жаңа отты басқару және Merkava негізделген жүру бөлігі. Әр түрлі конфигурациялар бар: Magach 7A (7 Alef): Қару "саңылаулары" бар бекітілген жалпақ мантлет. Magach 7B (7 Bet): 7C-ге ұқсас бронь конфигурациясы бар аралық модель. Көрсетілген үлгіге жетпеген. Magach 7C (7 Gimel): Қару "саңылаулары" бар бекітілген бұрышты мантлет. Pereh зымыран тасығышы: Spike зымыранымен қаруланған басқарылатын зымыран артиллериясының нұсқасы. Magachon: Ауыр APC нұсқасы, Centurion-нан түрлендірілген HAPC пайдасына тасталды, өйткені оларды түрлендіру оңай және жақсы қорғаныс береді. Magach-ты Түркияға экспорттау үшін әзірленген M60A1/A3 үшін Sabra сериясының жаңарту топтамаларымен шатастыруға болмайды. Sabra құрамында Magach 7 сияқты жетілдірілген құрылғылар бар, бірақ негізгі айырмашылық – ол 120 мм-лік MG251 тегіс ұңғылы пулеметпен қаруланған (Merkava 3-де қолданылған сияқты). Сенімсіз дереккөз: reason=domain on WP:BLACKLIST.