Титандағы өмір іздеушілер

Кіріспе

1997 жылы Стивен Бакстердің романы

«Титан» – 1997 жылы британдық жазушы Стивен Бакстердің ғылыми фантастикалық романы. Кітап Сатурнның жұмбақ тұяғы – Титанға адамдардан құралған экспедицияның баянын көрсетеді. Титанның тығыз атмосферасы мен химиялық құрамы бар, оның кейбіреулер тіршіліктің бастапқы құрылыс материалдарын қамтуы мүмкін деп есептейді. «Титан» 1998 жылы Артур Кларк сыйлығына иегер болуға ұсынылды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман зерттейді кеңістік саяхаты мен ғылымға қатысты XXI ғасыр басындағы мүмкін көзқарастарды. Онда ол антиинтеллектуализм және заманауи американдық саясат пен мәдениеттегі жаңашылдық рухтың жоғалуы туралы алаңдаушылықтарын білдіреді. "Титан" романында АҚШ-ты фундаменталистік христиан президенті Ксавье Маклаклан басқарады, ол Жерді ғаламның орталығы деп санайды және орта мектептердегі оқу бағдарламасында Күн жүйесінің Птолемейлік моделін тең дәрежеде қарастыруға бұйрық береді, ал осы уақытта жастар мәдениеті бүлікшілдікке ұшырап, цифрлық ойын-сауық технологияларын кеңінен пайдаланумен төмендеу спираліне түседі. Өзінің оңшыл оқшаулану саясатының салдарынан АҚШ әлемнің қалған елдерімен (оның ішінде өзін-өзі жариялаған мемлекеттермен) байланысын үзеді, әсіресе Қытайдың күшінің өсуімен шиеленіс күшейген кезде, ол Американың ғарыш бағдарламасы "Колумбия" жоғалуымен құлағаннан кейін кеңістікті бақылауға ұмтылады. Осы уақыт жолында, қайта кірген кезде ғарыш кемесі бұзылмай, екі экипаж мүшесінен айырылып, қалпына келтірілмейтін апатты қонуға ұшырайды, ал НАСА-ның апаттан қалпына келуіне қоғамдық немесе саяси қолдау жоқ. Нәтижесінде, милитаристік Маклакланның жоспары бойынша АҚШ әскері ғарыш агенттігімен бірігіп, оның ресурстарын қорғанысқа жұмсау үшін, ғарыш кемелерін қару платформалары ретінде пайдалану және НАСА-ны қытайларға қарсы этникалық мақсаттағы биологиялық қару әзірлеуге мәжбүрлеу үшін пайдаланады. Осы жағымсыз жағдайда және ғарыш бағдарламасының тоқтатылуынан немесе адамзаттың болашағының құлдырауынан кейін өзіне болашақ жоқ деп санаған ғалымдар мен ғарышкерлердің шағын тобы – "Колумбия" апатынан аман қалған Паула Бенсерраф, JPL ғалымы Исаак Розенберг, Халықаралық ғарыш станциясының екі ғарышкері және жақын достары Сиобан Либет пен Никола Мотт, сондай-ақ ғарышкер Билл Энджел НАСА-ны "Титанға" экипажбен миссия жіберуге қаржыландыруға көндіруі керек. Олар бұл үшін ескі ғарыш кемелерін бірнеше мақсатқа қайта жаңартады: "Атлантис" ғарыш айлағы жүк тасымалдау үшін орбитаға, ал негізгі кеме құрылысы үшін қалпына келтірілген "Сатурн V" (химиялық қозғалтқыш үшін "Shuttle OMS" қозғалтқыштарын қолданатын және "TOPAZ" ядролық реакторымен жұмыс істейтін "Discovery" кемесінің толық өзгертілген нұсқасы), қолданыстан шығарылған Халықаралық ғарыш станциясының модульдерін пайдаланады, ал "Apollo" қайта кіру капсулалары "Титанға" қону аппараттарына айналады. Миссияны бастау үшін соңғы ұшырылым күні, экипажды ғарышқа жеткізуге дайын болған "Эндевор" шаттлымен, ақылдан безген АҚШ Әскери-әуе күштерінің генералы, терең емес милитаризмге және ғарыш зерттеулерін жек көруге итермеленген, ұшып-қону кезінде шаттлды атып түсіруге тырысады. "X-15" зымыранынан атылған спутникке қарсы зымыраннан зақым келгеніне қарамастан, "Эндевор" сәтті орбитаға шығады және бес экипаж мүшесі "Кассини" сияқты ауырлық күшінің тізбегін пайдалана отырып, Сатурнға алты жылдық саяхатын бастайды. Жолдағы күн дауылдарынан кейін астронавттардың бірі Сиобан Либет қайтыс болады. Өмірді қамтамасыз ету үшін "CELSS" жылыжайларын пайдалану үздіксіз тамақпен қамтамасыз етеді, ал ғарышкерлер саяхат барысында жылыжайдан көкөністер, дәнді дақылдар мен жемістерге сүйенеді және суды сукритикалық тотығу арқылы қалдықтарды қайта өңдейді. Бірақ жағдай нашарлайды, өйткені Маклаклан әкімшілігі (шаттлды атып түсіруге тырысқандар ұсынған және іске асырған) қаржыландыруды және қамтамасыз етуді, сондай-ақ Жерге қайта оралуды қысқартады, команда "Титаннан" табатын нәрседен басқа тірі қалуға үмітсіз болады. Сатурнға жетіп, "Титанның" бетіне қонуға дайындалғаннан кейін, қону кезінде тағы бір экипаж мүшесі жоғалады, ал тағы біреуі мүгедек болады. "Титан" сұйық этан мұхиттары, толиннен тұратын жабысқақ саз тәрізді бет және бұлттардан қар сияқты құлап түсетін қызғылт органикалық қосылыстардың қалың атмосферасын қамтитын суық карлы планета екені анықталады; және олар өмірдің жалғыз іздері – марстық метеориттерден табылғандарға ұқсас микробтық бактериялардың қазба қалдықтарын табады. Қалған астронавттар өздерінің зерттеулерін Жердегі адамдарға жеткізеді. Осы уақытта, АҚШ-тың биологиялық шабуылдарына жауап ретінде қытайлар ғарышкерді (әдетте, ғарышқа шыққан алғашқы қытай) жіберіп, оны Жер орбитасына бұрып, болашақта әлемді нысаналы соққылармен қауіптеу мақсатымен 2002OA астероидіне жанында үлкен жарылыс жасауға тырысады. Айынып қалған нәрсе, олар астероидтің мөлшерін ескермегендіктен, олардың есептеулері дұрыс болмайды, бұл Крета-Палеоген жойылған оқиғасына әкелуі мүмкін. Астероид Жерге шабуылдайды, планеталық экожүйеге зиян келтіреді. "Титан" тобының мүшелері, болжам бойынша, соңғы тірі қалған адамдар болып табылады. Аман қалған астронавттар аурудан және жанжалдан баяу өле бастағанда, олар өмір жалғаса беретініне көз жеткізуге тырысады: олар бактериядан бір құтыны алып, оны сұйық сумен толтырылған кратерге тастайды, кейбір өмір формаларының пайда болатынына үміттенеді. Романның соңғы сахнасы "Титан" планетасында қайтыс болған экипаж мүшелерінің белгісіз шетелдік процестен кейін миллиардтаған жылдар өткен соң қайта тірілгенін көрсетеді. Күн қызыл алып фазасына енген, Сатурн жүйесін жылытып, "Титан" планетасында ерекше, зиялы қоңыздар тәрізді жаратылыстардың эволюциясына көмектеседі. Астронавттар жаратылыстардың жаңа планеталық жүйелерді себу үшін баяу жылдамдықпен жүретін ғарыштық зондтар паркін құратындығын көреді, бұрын Күннің кеңеюінен ай бетінің беті қайнап кеткенге дейін.

The novel explores a range of possible attitudes toward space exploration and science in the early twenty first century in which he lays down his concerns about anti intellectualism and the loss of the pioneering spirit in modern American politics and culture. In Titan, the United States is ruled by a fundamentalist Christian President named Xavier Maclachlan who, believing Earth is the centre of the universe, orders the equal treatment of the Ptolemaic model of the Solar System in high school curricula, all the while youth culture goes into a rebellious downward spiral with the widespread adoption of digital entertainment technology. Due to its far right isolationist policies, the United States have severed ties with the rest of the world (including within themselves with seceding nation states), especially while tensions grow with the emerging power of China, which is engaged in a determined bid to gain control of space after the American Shuttle program comes crashing down with the loss of Columbia (but not in the same way as actual events. In this timeline, instead of disintegrating on re entry the shuttle makes an irreparable crash landing with the loss of two of the crew), and NASA has no public or political support to help recover from the accident. Consequently, under the militaristic Maclachlan's executive plans, the US military merges with the space agency for its resources to be diverted into defence spending, including using its space faring vehicles as weapons platforms and forcing NASA to develop ethnically targeted biological weapons tailored to attack the Chinese. Amid this negative climate and seeing no future for themselves after the permanent shutdown of the space program or for the decadent future of humanity, a small team of scientists and astronauts consisting of Paula Bencerraf, a survivor of the Columbia disaster, Isaac Rosenberg, a JPL scientist, Siohban Libet and Nicola Mott, two International Space Station astronauts and lovers, and Bill Angel, an astronaut, must persuade NASA to fund a crewed mission to Titan to confirm findings of life from the Cassini and to rejuvenate interest in space exploration to the world. They do so by recycling older spacecraft for several purposes: space shuttle Atlantis is refitted to carry cargo into orbit as well as a restored Saturn V for construction of the main ship (a heavily modified version of Discovery using the Shuttle OMS engines for chemical propulsion and powered by a TOPAZ nuclear reactor), using habitat modules from the mothballed International Space Station, and Apollo re entry capsules are adapted to become Titan landers. On the day of the last launch to begin the mission, with the shuttle Endeavour ready to carry the crew to space, an insane USAF general driven by shallow militarism and hatred for space exploration tries to shoot down the shuttle during lift off. Despite damage sustained from an anti satellite missile fired from a restored X 15, Endeavour successfully makes it into orbit, and the five crew members begin their six year journey to Saturn by using a chain of Gravity assist similar to that used by Cassini. En route, Siohban Libet, one of the astronauts, dies after a solar storm. The use of a CELSS greenhouse for life support provides a continuous food supply, and the astronauts rely on vegetables, grain and fruit from the greenhouse as they travel on, and recycle waste via supercritical water oxidation. But things take a dark turn as funding and support for resupply and Earth return retrieval are cut by Maclachlan's administration (proposed and carried out by the very same men that tried to shoot the shuttle down), leaving the team with no hope for survival beyond what they may find on Titan. Once they reach Saturn and prepare to land on Titan's surface, another crew member is lost during the landing procedure with another effectively crippled. Titan is discovered to be a bleak, freezing dwarf planet containing liquid ethane oceans, a sticky mud like surface composed of tholins, and a climate which includes a thick atmosphere of purple organic compounds falling like snow from the clouds; and the only traces of life they find are fossilised remains of microbic bacteria similar to those recovered from Martian meteorites. The remaining astronauts relay their findings back to a largely uninterested Earth. Meanwhile, the Chinese, to retaliate for biological attacks by the US, send an astronaut (incidentally the first Chinese to go into space) to cause a huge explosion next to an asteroid (2002OA) in a suicide attack, with the aim of deflecting it into Earth orbit and threatening the world with targeted precision strikes in the future. Unfortunately, their calculations are wrong as they didn't take into account the size of the asteroid which could cause a Cretaceous–Paleogene extinction event. The asteroid strikes Earth, critically damaging the planetary ecosystem. The Titan team members are presumably the last humans left alive. As the surviving astronauts slowly die of disease and in fighting, they decide to try to ensure life will continue to survive: they take a flask of bacteria and drop it into a crater filled with liquid water, in the hope that some form of life will develop. The novel's final sequence depicts the final two crew members returned to life through some unspecified alien process on Titan where they died, several billion years in the future. The Sun has entered its red giant phase, warming the Saturnian system and aiding the evolution of life, in the form of strange, intelligent beetle like creatures, on Titan. The astronauts watch as the creatures build a fleet of slow Interstellar probe to seed new planetary systems before the expanding Sun boils off the surface of the moon.

Тарихқа, географияға және қазіргі ғылымға сілтеме жасау

Титанның бетін бейнелеу 1997 жылы қолжетімді болған сенімді ғылыми деректерге негізделген болжам. Шынында, "Титанның құпиясын ашу" кітабында Бакстердің әңгімесі Лоренцтің Титандағы жаңбыр тамшылары және кратерлік көлдердің жер бедері туралы зерттемелерінің бөлімдерін жақыннан қайталайтыны айтылады. 2005 жылы басталған "Кассини" ғарыш зондының Титанды зерттеуі соңғы кезде айда сұйық көлдердің бар екенін көрсетті.