Кіріспе
Вашингтон штатындағы Пьюджет сауытының Такома бұғазындағы екі ілмекті көпірлер. Бұл көпірлер Такома қаласын Китсап түбегімен байланыстырып, 16-шы мемлекеттік трассаны (1964 жылға дейін 14-ші негізгі мемлекеттік трасса деп аталған) бұғаз арқылы өткізеді. Тарихи тұрғысынан, "Такома бұғазы көпірі" атауы 1940 жылдың шілдесінде ашылған, бірақ төрт айдан кейін аэроэластикалық дірілден құлаған "Галлопинг Герти" лақап атымен белгілі болған алғашқы көпірге, сондай-ақ 1950 жылы ашылып, бүгінгі күні екі көпір кешенінің батыс бағытындағы жолақтары ретінде тұрған алғашқы көпірдің орнына қолданылған. Алғашқы Такома бұғазы көпірі 1940 жылдың 1 шілдесінде ашылды. Алғашқы көпір желді күндері құрылысшылар палубаның тік қозғалысын байқағандықтан "Галлопинг Герти" лақап атын алды. Инженерлер мен инженерлік профессор Ф.Б. Фаркхарсонды осы ерекше қозғалыстарды тоқтатудың жолдарын іздеу үшін жалдағанмен, айлар бойы жүргізілген тәжірибелер сәтсіз аяқталды. Көпір өзінің құлауға бейім палубасымен танымал болды және 1940 жылдың 7 қарашасында таңертең, қатты желдің әсерінен Пьюджет сауытына құлады. Инженерлік мәселелер, сондай-ақ АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы көпірді қайта салу жоспарларын бірнеше жылға кейінге шегерді; жаңа көпір 1950 жылдың 14 қазанында ашылды. 1990 жылға қарай Китсап түбегіндегі халық санының өсуі мен дамуы көпірдегі трафик ағынының жобалық қуатын асып кетті; нәтижесінде 1998 жылы Вашингтон штатының сайлаушылары параллель көпір салуды қолдау туралы шешімді мақұлдады. Көптеген наразылықтар мен сот дауларынан кейін 2002 жылы құрылыс басталды және жаңа көпір 2007 жылдың 16 шілдесінде шығыс бағытындағы трафик үшін ашылды, ал 1950 жылғы көпір батыс бағытындағы трафик үшін қайта жабдықталды. Салынып жатқан кезде 1940 және 1950 жылдардағы екі көпір де негізгі ұзындығы бойынша әлемдегі үшінші ең ұзын ілмекті көпірлер болып есептелді, Голден Гейт және Джордж Вашингтон көпірлерінен кейін. 2017 жылғы мәліметтер бойынша 1950 және 2007 жылдардағы көпірлер АҚШ-тағы бесінші ең ұзын ілмекті көпірлер және әлемдегі 43-ші ең ұзын көпірлер болып табылады. Алғашқы көпірдің төрт айлық қызмет мерзімінде, сондай-ақ 1950 жылғы көпірдің алғашқы 15 жылында жол ақысы алынды. 1965 жылы көпірдің құрылыс облигациялары мен пайыздары толығымен төленді және штат көпірден жол ақысын алуды тоқтатты. 40 жылдан кейін, екі аралықты қаржыландырудың бір бөлігі ретінде жол ақысы қайтадан енгізілді және қазіргі уақытта тек шығыс бағытында қозғалатын көліктерден ғана алынады.
all of the bridges at this location
The Tacoma Narrows Bridge is a pair of twin suspension bridges that span the Tacoma Narrows strait of Puget Sound in Pierce County, Washington. The bridges connect the city of Tacoma with the Kitsap Peninsula and carry State Route 16 (known as Primary State Highway 14 until 1964) over the strait. Historically, the name "Tacoma Narrows Bridge" has applied to the original bridge nicknamed "Galloping Gertie", which opened in July 1940, but collapsed possibly because of aeroelastic flutter four months later, as well as the replacement of the original bridge which opened in 1950 and still stands today as the westbound lanes of the present day two bridge complex. The original Tacoma Narrows Bridge opened on July 1, 1940. The original bridge received its nickname "Galloping Gertie" due to the vertical movement of the deck observed by construction workers during windy conditions. While engineers and engineering professor, F. B. Farquharson were hired to seek ways to stop the odd movements, months of experiments were unsuccessful. The bridge became known for its pitching deck, and collapsed into Puget Sound the morning of November 7, 1940, under high wind conditions. Engineering issues, as well as the United States' involvement in World War II, postponed plans to replace the bridge for several years; the replacement bridge was opened on October 14, 1950. By 1990, population growth and development on the Kitsap Peninsula had caused traffic on the bridge to exceed its design capacity; as a result, in 1998 Washington voters approved a measure to support building a parallel bridge. After a series of protests and court battles, construction began in 2002 and the new bridge opened to carry eastbound traffic on July 16, 2007, while the 1950 bridge was reconfigured to carry westbound traffic. At the time of their construction, both the 1940 and 1950 bridges were the third longest suspension bridges in the world in terms of main span length, behind the Golden Gate Bridge and George Washington Bridge. The 1950 and 2007 bridges are as of 2017 the fifth longest suspension bridge spans in the United States and the 43rd longest in the world. Tolls were charged on the bridge for the entire four month service life of the original span, as well as the first 15 years of the 1950 bridge. In 1965, the bridge's construction bonds plus interest were paid off, and the state ceased toll collection on the bridge. Over 40 years later, tolls were reinstated as part of the financing of the twin span, and are presently collected only from vehicles traveling eastbound.
Бастапқы көпір (1940)
Көпір салуға деген ниет 1889 жылы Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының көпір салу жөніндегі ұсынысымен басталады. Алайда, бұл жобаға қызығушылық 1920 жылдардың соңында ғана қайта жанданды. 1937 жылы Вашингтон штатының заң шығарушы органы Вашингтон штатының жол ақысы төленетін көпірлер басқармасын құрды және Такома мен Пирс округінің Тарлардағы көпір жөніндегі өтінішін зерттеу үшін 5000 доллар бөлді. Көпірді Леон Мойсеиф жобалады, құны 6,4 миллион долларға бағаланды. Алғашқы Такома Найроуз көпірі 1940 жылдың 1 шілдесінде қозғалысқа ашылды. Оның негізгі құрылымы төрт айдан кейін, 1940 жылдың 7 қарашасында сағат 11:00-де (Тынық мұхиты уақыты бойынша) желдің күшті әсерінен туындаған аэроэластикалық дірілдің салдарынан Такома тарғағына құлады. Көпірдің құлауы ғылым мен инженерияға ұзақ мерзімді әсер етті. Көптеген физика бакалавриатының оқулықтарында бұл оқиға қарапайым мәжбүрлі резонанстың мысалы ретінде келтіріледі, онда жел сыртқы периодты жиілікті қамтамасыз етеді, ол құрылымның табиғи жиілігімен сәйкес келеді. Бұл жол жабынының тірегі ретінде осы қатты I-тәрізді бұрыштарды пайдаланған алғашқы аспалы көпір болды, ал басқа көпірлер желді ұстап тұру үшін өз конструкцияларына фермаларды енгізді. Оның сәтсіздігі сонымен қатар көпірлердің аэродинамикасы және аэроэластикалық салаларындағы зерттеулерді күшейтті, бұл 1940 жылдан бері салынған әлемдегі барлық ұзын аралықты көпірлердің жобаларына әсер етті. Көпірдің құлауынан ешбір адам қаза болған жоқ. Тек Табби есімді кокер-спаниель қаза тапты, оның иесі Леонард Коутсворт оны көпірдегі көлікте тастап кеткеннен кейін қайтыс болды. Вашингтон университетінің инженеры, профессор Фредерик Берт Фаркхарсон, көпірдің жобасына қатысқан, Таббиді құтқаруға тырысты, бірақ оны алып тастауға тырысқанда қорқып қалған ит оны шақты. Көпірдің құлауын Такомадағы "Камера дүкенінің" иелері Барни Эллиотт пен Харбин Монро Кодахром 16 мм пленкаға түсірді, онда Фаркхарсон Таббиді құтқаруға тырысқаннан кейін көпірден шығып, ортасында байқаулар жасағанын көрсетеді. Пленка кейін Paramount Studios компаниясына сатылды, олар оны қара-ақ түсті жаңалықтарға көшіріп, бүкіл әлемде кинотеатрларға таратты. Castle Films сонымен қатар 8 мм үй бейнесіне тарату құқығын алды. Эллиотт пен Монроның көпірдің құрылысы мен құлауы туралы түсірген алғашқы пленкалары 16 мм Kodachrome түсті пленкаға түсірілді, бірақ айналымдағы көптеген көшірмелері қара-ақ түсті, өйткені сол кездегі жаңалықтар оны 35 мм қара-ақ пленкаға көшірді. Монро мен Эллиоттың түсірген кадрлары арасында пленка жылдамдығында да айырмашылықтар болды, Монро өзінің кадрларын секундтына 24 кадрмен түсірсе, Эллиот өзінің кадрларын секундтына 16 кадрмен түсірді. Нәтижесінде, айналымдағы көптеген көшірмелерде көпір нақты уақытқа қарағанда шамамен 50% жылдам тербеліп тұрады, өйткені конверсия кезінде пленка секундтына 24 кадрмен түсірілген деп есептелді, ал шындығында секундтына 16 кадрмен түсірілген. 1998 жылы "Такома Найроуз көпірінің құлауы" Конгресс кітапханасының АҚШ Ұлттық кино реестріне "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп сақтау үшін таңдалды. Бұл кадрлар инженерлік, архитектура және физика студенттеріне инженерлік апат туралы оқыту құралы ретінде жиі көрсетіледі. Мұнаралар мен бүйірлік құрылымдардың бөлшектелуі – негізгі құрылымның құлауынан аман қалған, бірақ жөндеуге келмейтіндей зақымдалған – құлаудан кейін көп ұзамай басталды және 1943 жылдың мамырына дейін жалғасты. АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы, сондай-ақ инженерлік және қаржылық мәселелер көпірді ауыстыру жоспарларын кейінге шегерді.
Батыс жақ көпір (1950)
Бастапқы көпірдің танымал құлауынан кейін, профессор Фаркхарсонға Вашингтон университетінде – осы модельдердің орналасқан жерінде – көпірдің жаңа дизайндарын сынақтан өткізу тапсырылды. Сынақтар жаңа жобаның алғашқыдан мүлдем басқа нәтиже беретінін қамтамасыз етті және 1948 жылдың 12 сәуірінде қаржыландыру және сақтандыру жоспары аяқталғаннан кейін құрылыс басталды. 1949 жылдың 13 сәуірінде құрылыс алаңында күшті жер сілкінісі болды, бірақ суға түскен кабельге ғана зиян келді, ол қайта табылды; екі айдан кейін батыс мұнарасындағы өрт жабдықтар мен құрал-саймандарға нұқсан келтірді, бірақ орны толтырылмайтын зардаптар болмады. 502 фут (153 метр) биіктіктегі мұнаралар 1949 жылдың шілдесінде аяқталды, ал жаңа көпірдің кабельдері 1950 жылдың 16 қаңтарында дайын болды. Жергілікті тұрғындар бұрынғы жобаны мазалаған тербелістер жойылғандықтан жаңа көпірді «Берік Гертти» деп лақап қойды. Бұл көпір және оның жаңа, шығысқа қарай салынған параллель көпірі қазіргі уақытта АҚШ-тағы ең ұзын аспалы көпірлердің бесіншісі болып табылады. Салынған кезде батысқа қарайғы көпір әлемдегі үшінші ең ұзын аспалы көпір болып есептелді. Басқа дамыған аспалы көпірлер сияқты, батысқа қарайғы көпір де бастапқы Такома тар көпірінде қолданылған жалпақ жақтары бар болат пластиналардың орнына өткір кіреберіс жиектері бар болат пластиналармен салынды (мысалы, аспалы көпір туралы мақаланы қараңыз). Көпір күніне 60 000 көлікке қызмет етуге арналған. 2007 жылдың 15 шілдесінде шығысқа қарайғы көпір ашылғанға дейін ол батыс және шығыс бағыттарындағы қозғалысты қабылдады. 2006 жылғы Ханука алдындағы дауыл кезінде көпір күшті желдің салдарынан жұмыс істеу кезеңінде алғаш рет жабылды, бірақ шамамен 6 сағаттан кейін қайта ашылды.
Шығыс жақ көпір (2007)
1998 жылы бірнеше Вашингтон округтеріндегі сайлаушылар екінші Narrows көпірін салу туралы консультативтік шараны мақұлдады. Қазіргі көпірмен қатар шығыс бағытындағы қозғалысты жүзеге асыратын жаңа көпірдің құрылысы 2002 жылдың 4 қазанында басталды және 2007 жылдың шілдесінде аяқталды. Вашингтон штатының Көлік департаменті (WSDOT) Bechtel және Kiewit Pacific Co. компанияларымен жобалау және құрылыс жөнінде келісімге келді, олар шығыс бағыттағы құрылысты жүргізу үшін бірлескен кәсіпорын құрды. WSDOT жобаның аяқталу құны 849 миллион долларға жетеді деп болжады, бірақ төтенше жағдайларға бөлінген қаражатты пайдаланбағандықтан, ақыры 786 миллион долларға бюджеттен арзан аяқталды. 2007 жылдың 15 шілдесінде шығыс бөлігі жаңа салынған көпірден өткізілген салтанатты 5 шақырымдық жүгірумен ашылды. Шараға шамамен 10 000 адам қатысты. Жүгіру аяқталғаннан кейін шығыс бағытында лента кесу рәсімі өтті. WSDOT ашылу салтанатына 40 000 адам қатысады деп күткен, бірақ ақырында 60 000 адам келді. Вашингтон штатының қазынашысы Майкл Мерфи, штат өкілі Пэт Ланц, Вашингтон штатының патрульдік полициясының бастығы Джон Батист және штаттық палата спикері Франк Чоп сияқты бірнеше Вашингтон штатының шенеуніктері лента кесуге қатысты. Көпір штаттық өкіл Рут Фишер және штаттық сенатор Роберт "Боб" Оке, Оңтүстік Китсап тұрғыны және Пьюджет Бұғазы арқылы екінші көпір салуды ынталандырған негізгі тұлғалардың бірінің құрметіне арналды. Шығыс бағыттағы көпірдің жалпы ұзындығы [ұзындығы] және басты аралығы [аралығы] құрайды, бұл оны АҚШ-тағы бесінші ең үлкен аспалы көпір етеді. Салыстыру үшін, Сан-Францискодағы "Алтын қақпа" көпірінің жалпы ұзындығы [ұзындығы] метр немесе 1,7 мильді құрайды. WSDOT шығыс бағытына кіру алдында жол төлемін қабылдайды. Қазіргі тарификация "Жұмысқа дайын" шоттарында көлік транспондері бар абоненттер үшін 4,50 доллар, қолма-қол ақша/кредиттік картамен төлеушілер үшін 5,50 доллар және пошта арқылы төлеуді таңдағандар үшін 6,50 доллар құрайды.