Мичиган штатындағы Макинак көпірі

Кіріспе

Макинак көпірі (ағылш. Mackinac Bridge; сондай-ақ Mighty Mac немесе Big Mac деп те аталады) – АҚШ-тың Мичиган штатының Жоғарғы және Төменгі жартыаралдарын байланыстыратын аспалы көпір. Ол Мичиган көлі мен Хьюрон көлін қосатын, Ұлы көлдердің екеуі арасындағы Макинак бұғазынан өтеді. 1957 жылы ашылған, 8038 метрлік (26372 футтық) бұл көпір Мичиган штатының танымал символына айналды.

Ұзындығы

1957 жылы 1 қарашада ашылған көпір екі мүйісті байланыстырып, ондаған жылдар бойы паромдармен жалғастырылған еді. Сол кезде көпір ресми түрде "жағалаулық тіреулер арасындағы әлемдегі ең ұзын аспалы көпір" деп аталды, бұл оны алтын есік көпірімен (Golden Gate Bridge) салыстыруға мүмкіндік берді, оның мұнаралар арасындағы орталық аралығы ұзын, ал Сан-Франциско-Окленд шығанағы көпірінің (San Francisco–Oakland Bay Bridge) ортасында тіреуі бар. Ол Батыс жарты шарындағы жағалаулық тіреулер арасындағы екі мұнаралы ең ұзын аспалы көпір болып қалады. Шығыс жарты шарында, Жапониядағы Акаши Кайкио көпірі (6532 фут (1991 м)) сияқты, әлдеқайда ұзын жағалаулық тіреулер аралықтары салынды, бірақ Маккинактағы тіреулерге дейінгі ұзақ жолдар оның жағалаудан жағалауға дейінгі жалпы ұзындығын 26 372 футқа — 5 шақырымнан (8 км) 28 фут кем — дейін ұзартады, бұл Акаши Кайкиодан (2.4 шақырым (4 км)) ұзын. Көпірдің негізгі аралығының ұзындығы 3800 фут (1158 м) құрайды, бұл оны АҚШ-тағы үшінші ең ұзын аспалы аралық және әлемдегі 27-ші ең ұзын аспалы аралық етеді. Бұл сонымен қатар әлемдегі ең ұзын көпірлердің бірі.

Ерте тарих

Алғашқы алгонкин тайпалары, 17 ғасырда еуропалықтар келгенге дейін, бұл аймақты Мичилимакинак деп атаған, бұл «Ұлы Табаның орны» деген мағынаны білдіреді деп кеңінен түсініледі. Бұл атау қазіргі Макинак аралының пішініне сілтеме жасайды деп саналады. Алайда, бұл сөздің мағынасы ғалымдар арасында пікірталас тудырып отыр. Макинак бұғазындағы сауда бекеттері жазғы сауда маусымында ең көп халқына ие болды; сонымен қатар, олар тайпалар арасындағы кездесу орындары ретінде де дамыды. 19 ғасырда штаттың минералды және ағаш ресурстарын пайдаланудың артуымен, аймақ маңызды көліктік хабқа айналды. 1881 жылы бұғазға жеткен үш теміржол – Мичиган Орталық, Гранд-Рапидс және Индиана, сондай-ақ Детройт, Макинак және Маркет – бірлесіп Макинак көліктік компаниясын құрды, ол бұғаз арқылы теміржол вагондарын тасымалдау үшін паром қызметін ұйымдастырды және екі жарты аралды байланыстырды. 1910 жылдардан бастап, Төменгі жарты аралдың шығыс жағалауындағы жақсартылған тас жолдар Макинак аймағына автомобиль трафигін арттырды. Мичиган штаты 1923 жылы Маккино қаласы мен Сент-Игнас арасында автомобиль паром қызметін іске қосты; ол күніне 9000-ға дейін көлікті тасымалдайтын тоғыз паром қайығын пайдаланды. Көлік кептелісі 26 шақырымға дейін созылуы мүмкін еді.

Көпірдің жобалары

1883 жылы Бруклин көпірі ашылғаннан кейін, жергілікті тұрғындар осындай құрылыстың бұғаздарды да кесіп өте алатынын ойлай бастады. 1884 жылы Сент-Игнас қаласындағы бір дүкен иесі газетке жарнама берді, онда "Маккинак бұғазы арқылы салынатын көпір" деген тақырыппен Бруклин көпірінің суретшінің эскизі жарияланды. Көпір туралы идея Мичиган заң шығарушы органында 1880 жылдардың өзінде талқыланды. Ол кезде Макинак бұғазы аймағы, әсіресе 1875 жылы Макинак аралында Макинак ұлттық паркі құрылғаннан кейін, танымал туристік орынға айналды. 1888 жылдың шілде айында Макинак аралындағы Гранд-отель директорлар кеңесінің мәжілісінде Корнелиус Вандербильт II Шотландиядағы Форт-ферт бұғазы арқылы салынып жатқан көпірге ұқсас жобамен бұғаз арқылы көпір салуды ұсынды. Бұл аймақтағы сауданы дамытуға және қонақүйдің курорттық маусымын ұзартуға көмектесер еді.

Ресми жоспарлау

1923 жылы штат заң шығарушы органы Мемлекеттік автомобиль жолдары департаментіне боғаз арқылы паром қызметін ұйымдастыруды тапсырды. Жыл сайын паромдарды пайдаланып боғаздан өтетін адамдардың саны артып, көпір салу туралы қозғалыс күшейді. Бұрынғы губернатор Чейс Осборн былай деп жазды:

Мичиган бірігіп келеді, және Макинак боғазы арқылы Мичиганға, Супериор көліне және Солтүстік-Батыс АҚШ-қа керемет жаңа маршрут дамып жатыр. Жыл бойында ыңғайсыз және жеткіліксіз паромдармен бұл өсуге мүмкіндік жоқ. 1928 жылы паром қызметі өте танымал және қымбат болғандықтан, губернатор Фред У. Грин департаментке боғаз арқылы көпір салудың мүмкіндігін зерттеуді тапсырды. Департамент бұл идеяны жүзеге асыруға болатындықтан, құны 30 миллион долларға (шамамен $) бағалады. 1934 жылы Мичиган заң шығарушы органы Макинак боғазы көпірінің құрылысын және оны қаржыландырудың мүмкін жолдарын зерттеу үшін Макинак боғазы көпірінің басқармасын құрды. Заң шығарушы орган басқармаға жобаны қаржыландыру үшін қаражат іздеуге рұқсат берді. 1930 жылдардың ортасында, Ұлы депрессия кезінде көптеген инфрақұрылымдық жобалар федералды көмек алған кезде, басқарма жобаға федералды қаражат алуға екі рет тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. АҚШ Әскери инженерлік корпусы және президент Франклин Д. Рузвельт жобаны мақұлдады, бірақ Конгресс қаржы бөлмеді. 1936-1940 жылдар аралығында басқарма алдын ала зерттеулер негізінде көпірге арналған маршрутты таңдады. Маршруттың геологиялық егжей-тегжейлі зерттеуі үшін бұрғылау жұмыстары жүргізілді. Көпірдің алдын ала жоспарларында үш қатарлы жол, аралықтың астындағы теміржол өткелі және Сан-Франциско – Окленд шығанағы көпірінің дизайнына ұқсас орталық тіреуішті екі ілмелі көпір конфигурациясы қарастырылды. Бұл үшін мұздықтың ең терең бөлігіне тіреуішті батыру қажет болғандықтан, мұндай жобаның тиімділігі күмәнді болуы мүмкін. 1939-1941 жылдар аралығында солтүстік жағалаудан созылатын шамамен 4000 фут (1219 м) бетонды жол салынды. Алайда, көпірдің негізіне әсер ететін күштер ерекше инженерлік қиындықтар тудырды, өйткені көлдер қыста мұзға айналып, үлкен мұзтаулар көпірге зор қысым түсірді. Осы кезде жобаны қаржыландыру әлі де белгісіз болғандықтан, Екінші дүниежүзілік соғыс басталған соң жұмыс тоқтатылды. 1947 жылы штат заң шығарушы органы Макинак боғазы көпірінің басқармасын таратып жіберді, бірақ үш жылдан кейін, 1950 жылы сол орган жаңа Макинак көпірінің басқармасын құрды. 1950 жылдың маусым айында жобаға инженерлер шақырылды. Осы кезде Маккино қаласындағы паромға кезекте тұрған көліктер Сент-Игнас қаласына бес сағаттан кейін ғана жететіні хабарланды, ал сағатына 460 көліктің қалыпты сыйымдылығы көпір үшін шамамен 1600 көлікке жетпейтін еді. 1951 жылдың қаңтарында инженерлердің есебінен кейін штат заң шығарушы органы 1952 жылдың 30 сәуірінде көпір құрылысына 85 миллион доллар (шамамен $) құрамындағы облигацияларды сатуға рұқсат берді. Алайда, 1953 жылы облигациялар нарығының нашарлығы облигацияларды шығаруды бір жылдан астам уақытқа кешіктірді.

Michigan is unifying itself, and a magnificent new route through Michigan to Lake Superior and the Northwest United States is developing, via the Straits of Mackinac. It cannot continue to grow as it ought with clumsy and inadequate ferries for any portion of the year. By 1928, the ferry service had become so popular and so expensive to operate that Governor Fred W. Green ordered the department to study the feasibility of building a bridge across the strait. The department deemed the idea feasible, estimating the cost at $30 million (equivalent to $ in ). In 1934, the Michigan Legislature created the Mackinac Straits Bridge Authority to explore possible methods of constructing and funding the proposed bridge. The Legislature authorized the Authority to seek financing for the project. In the mid 1930s, during the Great Depression, when numerous infrastructure projects received federal aid, the Authority twice attempted to obtain federal funds for the project but was unsuccessful. The United States Army Corps of Engineers and President Franklin D. Roosevelt endorsed the project but Congress never appropriated funds. Between 1936 and 1940, the Authority selected a route for the bridge based on preliminary studies. Borings were made for a detailed geological study of the route. The preliminary plans for the bridge featured a three lane roadway, a railroad crossing on the underdeck of the span, and a center anchorage double suspension bridge configuration similar to the design of the San Francisco – Oakland Bay Bridge. Because this would have required sinking an anchorage pier in the deepest area of the Straits, the practicality of this design may have been questionable. A concrete causeway, approximately 4000 feet (1219 m), extending from the northern shore, was constructed in shallow water from 1939 to 1941. However, a unique engineering challenge was created by the tremendous forces that operate against the base of the bridge, because the lakes freeze during the winter, causing large icebergs to place enormous stress on the bridge. At that time, with funding for the project still uncertain, further work was put on hold because of the outbreak of World War II. The Mackinac Straits Bridge Authority was abolished by the state legislature in 1947, but the same body created a new Mackinac Bridge Authority three years later in 1950. In June 1950, engineers were retained for the project. By then, it was reported that cars queuing for the ferry at Mackinaw City did not reach St. Ignace until five hours later, and the typical capacity of 460 vehicles per hour could not match the estimated 1,600 for a bridge. After a report by the engineers in January 1951, the state legislature authorized the sale of $85 million (equivalent to $ in ) in bonds for bridge construction on April 30, 1952. However, a weak bond market in 1953 forced a delay of more than a year before the bonds could be issued.

Инженерлік және құрылыс

1953 жылдың қаңтарында Дэвид Б. Штайнман жобалау инженері болып тағайындалды және 1953 жылдың соңына дейін сметалар мен келісімшарттар келісілді. Фирманың инженері Абуль Хаснат көпірдің алғашқы жоспарларын жасады. Сол кездегі жалпы құнының бағасы 95 миллион долларды құрады, аяқталуы 1956 жылдың 1 қарашасына жоспарланды. Жиналған ақылар көпірдің құнын 20 жылда төлеуге тиіс болды. Құрылыс 1954 жылдың 7 мамырында басталды. Көпір екі ірі келісімшарт бойынша салынды. Нью-Йорктегі «Мерит Чепмен және Скотт» корпорациясы барлық негізгі субструктура жұмыстарына 25,7 миллион долларға келісімшарт алды, ал «Америка Құрама Штаттарының Болат корпорациясының» «Америка көпір» бөліміне болаттан жасалған суперструктураны салу үшін 44 миллион доллардан астам сомаға келісімшарт берілді. 1939–1941 жылдар аралығында салынған бөгетті пайдалана отырып жүргізілген құрылыс үш жарым жыл (төрт жаз, қысқы құрылыс болмады) жалғасты, жалпы құны 100 миллион долларды құрады және бес жұмысшының өміріне айналды. Көпшілік пікірге қарамастан, олардың ешқайсысы көпірдің ішінде жерленген жоқ. Көпір 1957 жылдың 1 қарашасында жоспарланғандай трафикке ашылды, сонымен бірге сол күні паромдық қызмет тоқтатылды. Көпір 1958 жылдың 25 маусымында ресми түрде ашылды. Г. Менен Уильямс Маккинак көпірінің құрылысы кезінде штат губернаторы болды. Ол губернатордың дәстүрін қалыптастырды – әрбір Еңбек күні Маккинак көпірімен жүруге жетекшілік ету. Сенатор Прентисс М. Браун «Маккинак көпірінің әкесі» деп аталды және Маккинак көпірі басқармасы жасаған арнайы естелік көпір таңбасымен құрметтелді. Көпір ашылғанына дәл 40 жыл өткен соң, 1998 жылдың 25 маусымында ресми түрде 100 миллионшы жолдан өтті.

Көпірдің дизайны тарихы

Макинак көпірінің дизайнына 1940 жылы жоғары жел кезіндегі тұрақсыздықтан құлаған алғашқы Такома Найроуз көпірінен алынған сабақтар тікелей әсер етті. Осы апаттан үш жыл өткен соң, Стейнман серпімелі көпірлердің тұрақтылығы мәселелеріне қатысты теориялық талдау жариялады, онда болашақ көпірлердің дизайнында көпір палубасын қолдау үшін терең нығайту фермаларын және желге қарсы кедергіні азайту үшін ашық торлы жол аясын қосу ұсынылды. Осы екі элемент те Макинак көпірінің дизайнына енгізілді. Нығайту фермасы желге қарсы кедергіні азайту үшін ашық конструкцияланған. Жол палубасы көлденең желде көтерілуді қамтамасыз ету үшін ұшақ қанаты пішіндес, ал ортаңғы екі қатар тік (жоғары) ауа ағынына мүмкіндік беру үшін ашық торлы, бұл көтерілуді жойып, жолдың желдің күшіне қарай тұрақты болуын қамтамасыз етеді.

Көпірден өту

Кейбір адамдар көпірден өтуде қиындық сезінеді, бұл құбылыс гефирофобия деп аталады. Макинак көпірінің басқармасы жүргізушіге көмек көрсету бағдарламасын ұсынады, ол гефирофобиясы бар немесе басқа біреудің өзіне көпірден айдап өтуіне қолайлырақ көретін кез келген адамға жүргізуші ұсынады. Жыл сайын осы қызметті мыңнан астам адам пайдаланады. Қала тұрғындары телефон арқылы немесе жол төлемі жинаушымен келісіп, өздерінің көліктерін немесе мотоциклітерін көпірдің екінші жағына жеткізуге тапсырыс бере алады. Бұл қызмет үшін қосымша төлем алынады. Көпірде велосипедтер мен жаяу жүргіншілерге рұқсат етілмейді. 2017 жылға дейін жыл сайынғы екі велосипедтік саяхатқа қатысушыларға ерекшелік жасалған. 2020 жылдың 13 наурызынан бастап COVID-19 пандемиясына байланысты велосипедтерді тасымалдау бағдарламасы мерзімсіз тоқтатылды. Жаяу жүргіншілер үшін де жылдық ерекшелік жасалады, "Көпірдегі серуен" бөлімін қараңыз. Макинак көпірінен өтетін саяхатшылар көпірдің тарихын баяндайтын және жол жағдайлары туралы ақпарат беретін AM радио хабарын тыңдай алады.

Көпір жүрісі

Бірінші Маккинак көпірі 1958 жылы губернатор Г. Менен Уильямс басшылығымен ұйымдастырылды. Алғашқы серуен көпірдің ашылу салтанаты барысында, маусым айының соңында өтті, ал 1959 жылдан бері Еңбек күні салтанаттап тойланады. 2018 жылға дейін жергілікті округтерден келген мектеп автобустары жаяу өтушілерді Макино қаласынан Сент-Игнас қаласына жеткізіп, серуенді бастауға көмектесетін. Мыңдаған адамдар, дәстүр бойынша Мичиган губернаторының жетекшілігімен, Сент-Игнастан Макино қаласына дейінгі бес мильдік (8 шақырым) көпірді жаяу өтеді. 1964 жылға дейін адамдар Макино қаласынан Сент-Игнас қаласына қарай көпірмен жүрген. 2017 жылға дейін көпірдің екі қатары жалпы қолданысқа арналған көліктер үшін ашық болатын; алайда, 2017 жылы бұл саясат өзгертіліп, шараның барлық уақытында көпірдің барлық бөлігі көлік қозғалысы үшін жабылды. Көпірмен жүру – жыл бойында Солтүстік ел ұлттық көркем жолының осы бөлігімен жүруге мүмкіндік беретін жалғыз күн.

Туризм

Жаз айларында Жоғарғы жарты арал және Маккинак көпірі маңызды туристік орынға айналды. Макинак аралына сапар шегушілерден өзге, көпір көпірге қызығушылық танытушылар, құстарды бақылаушылар және фотографтар сияқты түрлі туристердің назарын аударды. Бұғаз аймағы – барлық типтегі қайықтар үшін танымал желкендесу мекені, бұл көпірдің құрылымдық бөліктерін жақыннан көруге мүмкіндік береді.

Медиада

1958 жылғы 25 маусымда, сол жылғы қарашада ашылған көпірдің тойлауымен сәйкес келіп, АҚШ пошта қызметі (USPS) жаңадан салынған көпірдің суреті бар 3 центтік естелік маркасын шығарды. Ол «Мичиган түбектерін байланыстыру» деп аталды және 107 195 200 дана таратылды. USPS 2010 жылы $4.90 бағалы басымдылық маркасының дизайны ретінде Макинак көпірін тағы да құрметтеді, ол 3 ақпанда сатылымға шықты. Көпір басқармасы және MDOT марканы таныстырды, онда көпірдің «құстың көзімен қарағандағы» көрінісі және төменнен өтетін жүк кемесі бейнеленген. Суретші Дэн Косгроув панорамалық фотосуреттерден суретті жасады. Бұл Косгроувтың USPS үшін жасаған бірнеше дизайнның бірі. 1959 жылғы 24 сәуірде Локборн әуе базасынан жұмыс істейтін Стратегиялық әуе қолбасшылығының офицері капитан Джон С. Лаппо өзінің Boeing B-47 Stratojet ұшағымен көпірдің астынан ұшты. Әскери сот шешімімен ол өмір бойына ұшуға тыйым салынды. 1997 жылы голливудтық режиссер Марк Хауэлл «Құдіретті Макты салу» атты толық метражды деректі фильмін жасады, ол PBS телеарнасында көрсетілді. Бағдарламада көпірді салған негізгі адамдармен көптеген сұхбаттар берілді және көпірдің құрылысының қалпына келтірілген 16 мм түсті кадрлары қосылды. Көпірдің тарихы мен құрылысы 2003 жылы History Channel телешоуының «Modern Marvels» эпизодында көрсетілді. 2007 жылғы 19 шілдеде Детройт ғылым орталығы Маккинак көпірінің 80 футтық (24 метрлік), 19 футтық (6 метрлік) масштабты моделін ашты. Көрме штаттың көпірдің 50 жылдығын тойлауының бір бөлігі болды. Sherwin Williams жоба үшін нақты Маккинак көпірінің түсімен бояуды ұсынды. Көпір және оның күтім тобы 2007 жылғы 7 тамызда Discovery Channel телешоуының «Dirty Jobs» эпизодында көрсетілді. Жүргізуші Майк Роу және команда эпизодты түсіру үшін 2007 жылғы мамыр айында бірнеше күн жұмсады. MDOT сонымен қатар көпірдің 50 жылдығын атап өту үшін 2007 жылғы штаттың автомобиль жолдары картасының мұқабасында көпірді бейнеледі.