Кіріспе

Испан актрисасы, биші және әнші (1923–1995)

Мария Долорес "Лола" Флорес Руис (21 қаңтар 1923 – 16 мамыр 1995) – испан актрисасы, баилаора және әнші. Флорес Херес-де-ла-Фронтерада туып, өте ерте жасында сахна өнеріне қызығушылық танытқан. Сахнадағы керемет бейнесімен танымал, ол 16 жасында туған қаласындағы "Luces de España" сахналық қойылымында биші ретінде тұңғыш рет өнер көрсетті. Фильм режиссері Фернандо Миньони оны танығаннан кейін Флорес музыка мен кинода кәсіби мансапты жүзеге асыру үшін Мадридке көшті. Оның алғашқы жұмысы Миньонидің "Martingala" (1940) фильміндегі басты рөл болды. Флорес кино және сахна актрисасы ретінде сәттілікке жетті. 1943 жылы ол Маноло Караколмен бірге "Zambra" музыкалық сахналық қойылымында өзінің маңызды рөлін алды, онда ол Рафаэль де Леон, Мануэль Лопес Кирога Микель және Антонио Квинтероның түпнұсқа композицияларын орындады, соның ішінде "La Zarzamora" және "La Niña de Fuego" әндерін, көбінесе фламенко, копла, румба және ранчера жанрында шырқады. Осыдан кейін ол бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жариялана бастады. 1951 жылы Флорес 6 миллион песетаға "Suevia Films" компаниясымен бес фильмге келісімшарт жасады, бұл испан тарихындағы өнер суретшісі үшін ең ірі келісімшарт болды. Осы келісімшарт бойынша ол "La Niña de la Venta" (1951), "¡Ay, Pena, Penita, Pena!" (1953), "La Danza de los Deseos" (1954) және "El Balcón de la Luna" (1962) сияқты ірі туындыстарда ойнады, соның ішінде "A Tu Vera" және "¡Ay, Pena, Penita, Pena!" әндері жарық көрді. Осыдан кейін ол "Фараона" атанды. Өмірі бойы Флорес 35-тен астам фильмде ойнады, олардың көпшілігі Андалусия халықтық өнеріне жатқызылды. Баилаора ретінде Флорес фламенконың дәстүрлерінен алшақтағанмен, бірнеше буынға әсер етті. Ол сонымен қатар жиырмадан астам альбом жазды және Еуропа, Латын Америкасы және АҚШ-та гастрольдік сапарлар жасады. Оның күшті бейнесі, танымал келбеті, ерекше кәсіби жолы және кейде дау тудыратын жеке өмірі Флоресті испан поп-мәдениетінің символына айналдырды. Ол көбінесе "андалусиялық мәдениеттің ең ірі таратушысы" және "пионер" ретінде аталады, соңғы телесериалдар мен деректі фильмдерде, мысалы "Lola, la Película" (2007) тарихи фильмінде оған көп мәрте құрмет көрсетілді. Лола кейіннен Флорес отбасының анасы болды, ол танымал әншілер мен теледидар жұлдыздарынан, мысалы Лолита Флорес, Росарио, Альба Флорес және Елена Фуриас құралды. 1995 жылы Лола Флорес 72 жасында Алкобендаста емдеуге байланысты туындаған денсаулық проблемаларынан қайтыс болды.

1923-1950: Ерте өмір және мансап басталуы

Флорес Педро Флорес Пинтоның (1897–1973) және Росарио Руис Родригестің (1901–1989) қызы болды. Әкесі бар болған, ал анасы киім тігуші болған. Ол Мария Пантохадан би өнерін, ал Себастьян Нуньестен фламенконы түсінуді үйренді. 16 жасында Херес-де-ла-Фронтерадағы Вилламарта театрында Кстодия Ромеро труппасымен дебют жасады. Херезден Мадридке кеткеннен кейін көп ұзамай ол атаққа ие болды және сол кездегі ең үлкен келісімшартқа (1950 жылдары 6 миллион песета) қол қойды, бұл Латын Америкасы бойынша гастрольдік сапарына жол ашты. 1958 жылы Барселоналық цыган гитаристі Антонио Гонсалес эль Пескайльяға тұрмысқа шықты. Олардың үш баласы болды: әнші және актриса Лолита Флорес, рок-музыканты, әнші және актер Антонио Флорес, сондай-ақ әнші және актриса Розарио Флорес. Лола Флорес, анасының әжесі Мануэль арқылы төрттен бір бөлігі цыгандық қанына ие болса да, өзін "пая" – цыган емес испан деп есептеді. Дегенмен, ол Испаниядағы цыган және рома қауымының символы саналады, әсіресе цыган отбасына үйленгендіктен. "Фараона" 1995 жылы 72 жасында емшек рагынан қайтыс болды және Мадридтегі Альмудена зиратында жерленді. Оның қайтысынан кейін көп ұзамай, 33 жастағы ұлы Антонио Флорес барбитураттарды шамадан тыс мөлшерде қабылдап, өз-өзіне қол жұмсады және анасының қасына жерленді. 2007 жылы "Лола, ла фильм" атты фильм түсірілді. Фильмде оның 1931 жылдан 1958 жылға дейінгі өмірі баяндалады. Лола Флорес, Херес-де-ла-Фронтера (Кадис) тумасы, бүкіл Испанияда және халықаралық аренада танылған дәстүрлі андалусиялық фольклордың символы болды. Ол өте жас кезінде атақты биші және әнші болды, фламенко, копла және чотис орындады, сондай-ақ 1939 жылдан 1987 жылға дейін фильмдерде түсті. Әкесі бармен болған, ал анасы тігінші. Ол Мария Пантохадан би өнерін, ал Себастьян Нуньестен фламенко мәдениетін түсінуді үйренді. 16 жасында Херес-де-ла-Фронтерадағы Вилламарта театрында Кстодия Ромеро труппасымен дебют жасады. Бірнеше қойылымнан кейін ол Мадридке кетті. Херезден Мадридке кеткеннен кейін көп ұзамай ол атаққа ие болды және сол кездегі ең үлкен келісімшартқа (1950 жылдары 6 миллион песета) қол қойды, бұл Латын Америкасы бойынша гастрольдік сапарына жол ашты. 1943 жылы бизнесмен Адольфо Ареназаның қолдауымен Флорес Маноло Караколмен бірге "Замбра" атты қойылымды қойды, ол ұсақ өзгерістермен бірнеше жыл бойы үлкен жетістікпен сақталды. "Замбра" Лола Флорес мансабында шешуші роль атқарды, Леон Квинтеро мен Кирога таңдаған, барлық элементтері ұқыпты ұйымдастырылған қойылым, оның шыңы "La niña de fuego" болды, сонымен қатар "La Zarzamora" әні де осы қойылымнан шықты, ол Лола Флорес есімімен ең көп байланысты әндердің бірі. Жұптың жеке және кәсіби өмірінде бір-бірін қолдауы сахнада да көрініс тапты, бұл олардың өте сәтті болуына әкелді. Ақырында, олар өздерінің бизнесін құрды. Олар бірге "Эмбрухо" (1947) және "La niña de venta" (1951) атты екі фильм түсірді. 1951 жылы жұптың кәсіби және жеке қарым-қатынасы ажырасып, олар бірге жұмыс істеуін тоқтатты.

1951-1960: Карьерадағы жетістік және неке

1951 жылы испандық кинопродюсер «Suevia films» испан киносының жұлдыздық жүйесін консолидациялауды қалады, ол Америкаға қарай кеңейіп жатқан еді. Иесі Чезарео Гонсалес 1951 жылдың соңында Лола Флореспен келісімшарт жасасуға шешім қабылдады. Ол Лола Флореспен екі жылға және 5 фильмге алты миллион песета сомасына келісімшартқа қол қойды. Бұл келісімшарт кино, теледидар, театр және Америка бойынша гастрольді қамтыды. Келісім Мадридтегі «Bar Chicote» мекемесінде «NO DO» телеарнасының куәлігінде жасалды, бұл үлкен жарнамалық оқиға болды. Осы келісіммен Лола Флорес 1951 жылы Рамон Торрадомен «La niña de la venta» және 1953 жылы Мигель Морайтамен «¡Ay pena, penita, pena!» сияқты жаңалықтар фильмдерін түсіре бастады. Лола сонымен қатар келісімнің бір бөлігі ретінде жарнамалық кампанияларда да пайда болды. 1952 жылдың 12 сәуірінде Лола Флорес отбасымен бірге Мексикаға барды, онда оны зор қызығушылықпен қарсы алды. Мексикадан ол Гаванаға, Рио-де-Жанейроға, Эквадорға, Буэнос-Айреске және Нью-Йоркке сапарлады. «The New York Times» газетінің беделді рецензиясы тарихқа кірді, онда оған ешқашан жазылмаған келесі әйгілі цитата келтірілді: «Лола Флорес, испан суретшісі, ол ән салмайды және тіпті билемейді, бірақ оны жіберіп алуға болмайды». Бұл мәлімдеме БАҚ-та шындыққа жақын ретінде кеңінен тарады. Испанияның «El País» газеті бұл мәселені зерттеп, бұл суретшінің мифтік тарихының бір бөлігі екенін, бірақ «The New York Times» газетінде мұндай жазбаның болмағанын анықтады. 1958 жылдың 27 қазанында ол Барселонадан келген цыган гитарисі Антонио Гонсалес эль Пескайльяға (1925–1999) үйленді. Олардың үш баласы болды: әнші Лолита Флорес (Долорес Гонсалес Флорес) (1958), Антонио Флорес (Антонио Гонсалес Флорес) (1961–1995) және Росарио Флорес (Росарио Гонсалес Флорес) (1963), олар Испаниядағы ең танымал суретшілер отбасыларының бірі болды. Сонымен қатар, Лола Флорес Кармен Флорестің (1936) әпкесі болды, ал оның жүрегі туысы футболшы және жаттықтырушы Кике Санчес Флорес (1965) еді. Ол актриса Елена Фуриасе мен Гильермо Фуриасе (Лолитаның балалары), актриса Альба Флорес (Антонионың қызы), «The Money Heist» сериалындағы «Найроби» рөлімен танымал, сондай-ақ Росарионың балалары Лола Орелана мен Педро Антонио Лазаганың әжесі. Ол әйгілі әнші және актриса Росио Дуркальдың қызы Кармен Моралестің құдайы болды.

1960-1995: Копланың құлдырауы және құқықтық мәселелер

1987 жылдың наурыз айында аудандық прокуратура суретші мен оның күйеуіне 1982-1985 жылдар аралығында табыс салығы бойынша декларация ұсынбағаны үшін шағымдану туралы іс қозғады, олар 145 миллион песэта (871 561 евро) көлемінде кепіл төлеуге міндетті болды. 1989 жылы Мадрид провинциялық соты Конституциялық соттың салық заңының бір бөлігін күштен шығарған шешіміне байланысты құқықтық мәселелердің болмауына байланысты оны ақтап тастады. Ақырында, Лола Флорес 1991 жылы Жоғарғы Сотта мемлекеттік кірістерге қарсы 4 қылмыс жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Ол екі рет бір ай бір күндік және екі рет жеті айлық түрме жазасына кесілді, бірақ ол ешқашан жазасын өтемеді. Бұл іс үлкен қоғамдық резонанс тудырды, өйткені ол өте танымал тұлға болды және мемлекеттік кірістер оны салық алаяқтығына қарсы күрестің мысалы ретінде таңдады.

Кино

Лола Флорес 38 фильмге қатысып, 1939 жылы Фернандо Миньонидің «Мартингала» фильмімен актриса ретінде дебют жасады. Оның ең есімді фильмдерінің бірі – 40-шы жылдардағы классика: lt=Embrujo (1947, Карлос Серрано де Осма), онда ол сол кездегі жары Маноло Караколға сүйемелдеген музыкалық драма. 1951 жылы ол Чезарео Гонсалеспен келісімшартқа отырды және осы серіктестік арқасында Рамон Торрадомен бірге «La niña de la venta» (1951) және Мигель Морайтамен «¡Ay pena, penita, pena!» (1953) сияқты фильмдерде ойнады. 1950-ші жылдардағы тағы бір танымал фильмі – «Морена Клара» (1954, Луис Люсия), ол 1934 жылғы танымал фильмдің бейімделуі болды. Фернандо Фернан Гомеспен бірге «Эль дуенде де Херес» (1953) және «Мария де ла О» (1958) фильмдерінде де түсті, сондай-ақ Антонио «Эль Пескаилья» Гонсалеспен бірге алғашқы фильмінде ойнады. Бұл суретшінің қатысқан тағы бір маңызды фильмдері: «El volcán y la brisa», 1954 жылғы «La hermana Alegría», 1962 жылғы «El balcón de la luna», «Sister San Sulpicio» (1962), Империо Аргентина қатысқан фильмнен өзгеше жаңа нұсқа, сондай-ақ мексикалық драмалар: lt=La Faraona (1956) және «Sueños de oro» (1958). «Casa Flora» (1972, Рамон Фернандес) және «Una señora estupenda» (1972, Хулио Колл) – испан комедиялық киноиндустриясындағы «предестапе» деп аталатын кезеңнің ең сәтті фильмдерінің бірі. Осы кезеңнен кейін ол «Juana la loca de vez en cuando» (1983) комедиясының басты кейіпкері болды, онда ол испан инквизициясы кезінде өте маңызды патшайым болған Изабелла I Кастилияны бейнеледі, «Truhanes» (1983, Мигель Эрмосо) фильмінде де түсті. Киноиндустриясындағы соңғы жұмысы 1992 жылы Карлос Саураның режиссерлік жұмысы болған «Sevillanas» фильмінде болды. Бұл фильмде ол Камарон де ла Исла және Росио Хурадо сияқты фламенконың ең танымал иконаларымен тәжірибелерімен бөлісті. Оның фольклорлық суретшілер мен актрисалар Кармен Севилья және Пакита Рикомен достығы кеңінен белгілі. Ол Оңтүстік Америкада түрлі музыкалық турнелерге қатысты. Ол сонымен бірге олармен бірге «El balcón de la luna» (1962, Луис Саславский) фильмінде де ойнады.

Мексика киносы: алтын дәуірі

Испаниялық актрисалар Сара Монтиел, Кармен Севилья және Ампаро Ривеллден басқа, ол Мексика киносының алтын дәуірінде фильмдерде әртүрлі рөлдерді ойнады. Лола Флорес Хорхе Негрете, Педро Инфанте, Антонио Баду, Луис Агилар "Эль Галло Хиро" және Мигель Асевес Мехия сияқты көрнекті тұлғалармен бірге жұмыс істеді. Ол әйгілі актер Марио Морено "Кантинфлас", Лола Белтран "Ла Гранде", мексикалық дивалар Сильвия Пиналь және "ла донья" Мария Феликс немесе Долорес дель Риомен дос болды.

Таңдалған кинографиясы

Жыл Атау Рөлі 1951 Қонақ үйдің қызы Рейес 1952 Сьерра Морена жұлдызы Эстрелла 1953 Азап Кармен 1954 Морена Клара Тринидад 1956 Фараон Соледад Прим Алтамирано және Монтойя 1962 Ай балконы Кора 1983 Ақылдан безген Хуана кейде Кастилияның Изабелла I

Құрметтеулер

Олар оған өмір бойы бірнеше рет құрмет көрсетті, бірақ ең ерекшесі – 1990 жылы Майамиде өткен шара, онда Хосе Луис Родригес "Эль Пума", оның отандасы Росио Джурадо, жақын досы Селия Круз және Лоланың барлық отбасысы қатысты. Лола сол іс-шарада барлық қойылымдарға қатысты; Росио Джурадомен бірге "Dejándonos la piel" әнін жазды. Оның соңғы құрметі 1994 жылы Antena 3 арнасынан келді, оған Лола шақырылды, бірақ ол өнер көрсетпеді; ол тек достары мен туыстарының өнерлерін тамашалады, сол сәтте оның атақты сөзін айтты: "Ya puedo morir tranquila" ("Енді мен тыныш өле аламын"). "Azúcar Moreno" деп белгілі Салазар әпкелері оған Испанияда және бүкіл әлемде үлкен танымалдылыққа ие болған "Bailando con Lola" әнімен құрмет көрсетті. Туған қаласында оның құрметіне авеню ашуға үлкермеді, бірақ 1965 жылы қаласының атын әлемнің түкпір-түкпіріне жеткізгені үшін Херез де ла Фронтераның күміс медалімен марапатталды. Оның есімімен Виллапанес сарайында (оның ескерткішінің жанында) мұражай салынып жатыр, онда суретшінің кітаптары, мультимедиалық материалдары және жеке заттары (киімдері мен тұрмыстық бұйымдары) жиналады. Саяси даулар мен қаржыландыру мәселелеріне көп жылдар бойы шешім іздегеннен кейін, Лола Флорес мұражайы, ақыры, бұрынғы "Мұнай қоймалары" орнында, болашақ Херез фламенко мұражайының жанында салынды. Оның 2022 жылдың екінші тоқсанында ашылуы күтілуде. 2016 жылы Лара және Cajasol қоры Альберто Ромеро Феррердің "Лола Флорес: Қазіргі Испаниядағы көрермендер алдындағы тағы бір тарих" атты эссесіне 2016 жылғы Мануэль Альвар гуманистік зерттеулер сыйлығын табыс етті. 2016 жылдың 21 қаңтарында Google Doodle оның 93 жылдығын тойлады. 2019 жылы Севильядағы театр сахнасында Флорес репертуарынан әндерді қамтитын, оның өмірінен алынған музыкалық қойылым қойылды. Осы сәттен бастап Лоланың қыздары Розарио мен Лолита анасының өмірі туралы мюзикл жасауға тырысып келеді. Қазіргі уақытта олар сценарийді қарастырып жатыр, мюзиклдің шығуы 2023 жылға жоспарланған. 2021 жылы Movistar+ Флорес өмірі мен мұрасын зерттейтін "Лола" атты деректі фильмдер сериясын көрсетті. Онда Розалия, Мала Родригес, Мигель Поведа, Нати Пелусо, Мария Хосе Ллерго және C. Tangana сияқты 44 халықаралық және ұлттық өнер иелерінің естеліктері орын алды.

Өлім

Флорес 1995 жылғы 16 мамырда 72 жасында, 1972 жылы диагноз қойылған сүт безінің қатерлі ісігінен Мадридтің (Алькобендас) муниципалитеті Ла Моралехада орналасқан "Эль Лереле" резиденциясында қайтыс болды. Оның жаназасы Мадридтің Вилла мәдени орталығында (қазіргі Театро Фернан Гомес), Колон алаңында (Плаза де Колон) орнатылды. Ашық, ақ көрпемен жабылған табытта оның барлық жанкүйерлері мен достары оны соңғы рет көре алды. Ол Мадридтегі Альмудена зиратына апарылып жерленді. Зиратқа келген адамдардың көп санымен есімде қалған жерлеулердің бірі болды, жаназа тікелей телеарнада көрсетілді. Оның қайтыс болғаннан кейін он бес күн өткен соң, 1995 жылғы 31 мамырда оның ұлы Антонио Флорес (33 жаста) "Эль Лереле" отбасылық резиденциясында өлі күйде табылған.