Кіріспе

16–19 жастағы студенттерге арналған жоғары деңгейдегі мектеп

Алтыншы сынып колледжі (Малайзияда – университет алдындағы колледж) – 16–19 жастағы студенттердің әдетте A Levels, Бизнес және технология білім беру кеңесінің 3-деңгейі (BTEC) және Халықаралық бакалавриат дипломы сияқты мектептен кейінгі біліктіліктерді немесе жалпы орта білім беру сертификаты (GCSE) емтихандары және BTEC 2-деңгейі сияқты мектеп деңгейіндегі біліктіліктерді оқитын білім беру мекемесі. Көптеген елдерде мұндай білім беру мекемесі кіші колледж деп аталады. Париж қаласының әкімшілігі лицей (орта мектеп) атауын ағылшын тілінде «алтыншы сынып колледжі» деп қолданады. Англия мен Кариб аймағында білім алу 18 жасқа толғанға дейін, яғни 13-сыныптың соңына дейін міндетті. Англияның мемлекеттік білім беру жүйесінде оқушылар орта мектептегі алтыншы сыныпта қалуға, жергілікті алтыншы сынып колледжіне ауысуға немесе кәсіптік білім беретін колледжге баруға мүмкіндіктері бар, бірақ кейбір аймақтарда бұл опциялардың барлығы қолжетімді емес. Кейбір аймақтарда алтыншы сынып пен кәсіптік білім беретін колледждердің аралас түрі – жоғары колледждер ғана ұсынылады. Жекеменшік білім беру секторында, соның ішінде жеке мектептерде алтыншы сыныптар орта мектептердің құрамдас бөлігі болып табылады, сонымен қатар бірнеше шағын жеке алтыншы сынып колледждері де бар. Уэльсте білім алу тек 11-сыныптың соңына дейін міндетті. Алтыншы сынып колледждерінің студенттері әдетте екі жыл оқиды (Түндік Ирландияда – 1 және 2 жыл, 13 және 14-сыныптар немесе төменгі және жоғарғы алтыншы сыныптар). Кейбір студенттер бірінші жылдың соңында AS емтихандарын, ал екінші жылдың соңында A Levels емтихандарын тапсырады. Кариб аймағында бұл емтихандар C.A.P.E. (Caribbean Advanced Proficiency Examination) деп аталады. Оқу бағдарламасына түрлі кәсіптік курстар да қосылған. Қазіргі уақытта Англия мен Уэльсте 90-нан астам алтыншы сынып колледждері бар. Олардың көпшілігі ұлттық емтихан нәтижелері бойынша жақсы көрсеткіштерге ие. Бұған қоса, олар мектептегі алтыншы сыныптарға қарағанда студенттерге арзан бағада кең ауқымды курстар ұсынады. Кейбір аймақтарда жергілікті билік алтыншы сынып мектептерін ұйымдастырады, олар алтыншы сынып колледждері сияқты жұмыс істейді, бірақ толығымен жергілікті білім беру органдарының бақылауында болады. Кәсіптік білім беретін колледждерден айырмашылығы, алтыншы сынып колледждері көбінесе жартылай күндік студенттерді қабылдамайды және кешкі сыныптар өткізбейді, алайда Питер Саймондс колледжі сияқты интернатта оқитын алтыншы сынып колледждері Фолкленд аралдарының студенттерін алтыншы сыныпқа қабылдайды.

Бруней

Брунейде жоғары сыныпқа дейінгі білім беретін бірнеше мектеп бар. Олардың бесеуі жоғары сыныпқа арналған колледждер, төртеуі Бруней Муара ауданында, ал біреуі Тутонг ауданында орналасқан. Белайт әлі де өз жоғары сынып орталығына ие емес, ал қазіргі уақытта жоғары сыныптағы білім Сайидина Али орта мектебінде орналасқан, орта білім берумен бірлесе пайдаланады. Тембуронда жоғары сынып білімі жоқ – болашақ студенттер Бруней Муарадағы жоғары сынып колледждеріне барады, онда жатақханада тұру мүмкіндігі бар. Жоғары сынып мектептерінің басым бөлігі мемлекеттік мектептер. Олардың бесеуі Бруней кембридж GCE A деңгейіне дейінгі білім береді. Jerudong International School – жоғары сынып білімі беретін мемлекеттік емес мектеп, оның A деңгейі оның құрбылары ұсынатын деңгейден тәуелсіз. Брунейдің халықаралық мектебі төменгі сыныптан кейін A деңгейінің орнына Халықаралық бакалавриат дипломын ұсынады, олардың орта білім берудің халықаралық жалпы сертификаты бар. Тағы бір мектеп, Хассанал Болкиа ұлдар араб орта мектебі, мамандандырылған араб бағытындағы студенттер үшін жоғары сынып орталығы болып табылады. A деңгейлі пәндердің орнына студенттер көбінесе араб тілінде ислам біліміне қатысты пәндерді оқиды. Оқу Брунейдің діни білім берудің жоғары сертификаты (STPUB) деп аударылатын Sijil Tinggi Pelajaran Ugama Brunei (STPUB) емтиханымен аяқталады. Олар содан кейін жергілікті немесе шетелдегі, мысалы, Әл-Азһар университеті сияқты ислам университеттеріне түсуге мүмкіндік алады.

Кариб теңізі

Ағылшын тілінде сөйлейтін Кариб бассейнінде, көбінесе орта мектептерге тіркелген көптеген алтыншы сынып колледждері бар. Студенттер, әдетте, Кариб теңізі емтихан кеңесінің (C. X. C) CSEC емтихандарында 1–3 пән бойынша A-C бағасын алғаннан кейін ғана алтыншы сыныпқа қабылданып, CAPE емтихандарын тапсыруға дайындалады. Бұл емтихандарды тапсыра алмаған студенттер алтыншы сынып бағдарламасына қабылданбайды және олар басқа білім беру орталықтарындағы курстарды таңдауға немесе орта мектеп аттестатымен жұмысқа орналасуға мүмкіндік алады.

Малайзия

Малайзиядағы алтыншы форма – жоғары білім деңгейіне түсуге дайындықпен байланысты білім берудің бір түрі. Ұлыбританияның алтыншы формасы үлгісінде құрылған, ол екі деңгейге бөлінеді: төменгі және жоғарғы алтыншы форма. Әдетте, бұл білімді 18 жасқа толған студенттер Малайзияның Sijil Pelajaran Malaysia (SPM) курсын аяқтағаннан кейін алады. Алтыншы форманы бітіру алдында барлық студенттер Sijil Tinggi Pelajaran Malaysia (STPM) немесе Sijil Tinggi Agama Malaysia (STAM) емтихандарын тапсыруға міндетті. 2023 жылдан бастап, SPM бітірушілердің қызығушылығының төмендеуіне байланысты алтыншы форма білімі реформаланды. Алтыншы форма колледждерінің атауы «Университетке дейінгі колледж» деп өзгертілді, ал басшылық директорден басқарушыға ауыстырылды. Бұл орта білім беру емес, жоғары білім берудің шындығын көрсетеді, себебі 6-шы форма әлі де орта мектептің бір бөлігі деп есептеледі.

Англия

Англиядағы алғашқы толыққанды білім беруді камтамасыз ететін алтыншы сынып колледжі 1966 жылы Бедфордширдегі Лутон қаласында құрылды; Лутон алтыншы сынып колледжі сол жылдың қыркүйек айында алғашқы студенттерді қабылдады. Одан бері алтыншы сынып колледждері Англия бойынша тарады және студенттердің, олардың ата-аналарының және қоғамның басқа да топтарының арасында танымал болды. 1976 жылдың басына қарай 22 қалалық емес округте 68 колледж болды, олардың ішінде үш округте жоғары білім беретін колледждер де бар еді. 1991 жылдан бастап алтыншы сынып колледждеріне BTEC бекіткен кейбір кәсіби курстарды ұсынуға рұқсат берілді. 1992 жылға дейін бұл колледждер жергілікті білім беру органдары (LEAs) тарапынан басқарылып, қаржыландырылды, бірақ 1992 жылғы «Қосымша және жоғары білім беру туралы» заң сектордағы барлық мекемелерді Англияның қосымша білім беруді қаржыландыру кеңесіне (FEFC) – жалпы білім беру (FE) колледждерінің жұмысын стратегиялық тұрғыдан басқаруға жауапты ұлттық агенттікке – берді. Бұл оларды заң жүзінде қосымша білім беру колледждерінен ешқандай айырма жасауға мүмкіндік бермеді. Кейіннен FEFC-нің функцияларын Learning and Skills Council (LSC) қабылдады, бұл реорганизация алтыншы сынып колледждерін қаржыландыру және бақылау жүйесінде өзгерістер енгізді. Бұл колледждер өздерінің жұмысқа орналасуы, зейнетақы және жалақы мәселелерін Алтыншы сынып колледждер қауымдастығының (SFCA, бұрынғы SFCF) қолдауымен және кеңесімен шешеді. SFCA-ның құрамына Ұлыбританиядағы барлық SFC-лердің директорлары кіреді. SFCA SFC-ге қолдау көрсету үшін бірнеше комитет құрып, сондай-ақ орталық үкіметпен лоббилік жұмыстарды жүргізуге көмектеседі. Колледждер көбінесе күндізгі оқушылардан ақы алмайды; алайда, ересек студенттер (көпшілігі кешкі сабақтарға қатысады) емтихан, оқытушылардың еңбекақысы және басқа да шығындар үшін төлем жасауы мүмкін. Сонымен қатар, тәуелсіз секторда A деңгейлеріне маманданған және оқу ақысы бар алтыншы сынып колледждері де бар; олар SFCA-мен байланысы жоқ. 2006/2007 жылдарғы Ofsted статистикасы алтыншы сынып колледждерінің «Тамаша» деген бағасы мектептің алтыншы сыныптары мен қосымша білім беру колледждеріне қарағанда жоғары екенін көрсетті.

Шотландия

Шотландияда, әдетте, жеке алтыншы форма колледждері жоқ (немесе, шындығында, орта білім берудің соңғы екі жылының ағылшынмен салыстырғанда ерекшелену концепциясы да жоқ); сондықтан, толық уақытты білім алуды таңдаған шотланд студенттері әдетте бесінші және алтыншы жылдарда (ағылшын тіліндегі төменгі және жоғарғы алтыншы формаларға баламасы) бір мектепте оқиды, Жоғары деңгейдегі және Жоғары біліктілік деңгейлеріндегі бағдарламаларды орындайды. Жоғары деңгейдегі біліктіліктерді бесінші де, алтыншы жылдары да алуға болады.

Уэльс

Уэльсте жоғары сынып білімі Сенедд (Уэльс Парламенті) қарауына жатады, ал жоғары сынып колледждері FE колледждерімен және орта мектептерге енгізілген жоғары сыныптармен бірге жоғары білім берудің көздері болып табылады. Олар әдетте Уэльс бакалавриаты және кілтті дағдылар аттестаттарын ұсынады.