Кіріспе

Уэлен: Увэлен, Uvèlèn; Чукчи: Увэлен, Uvèlèn; Сибирь Юпик: Улыӄ, Ulyḳ; Наукан Юпик: Олыӄ, Oleq; Iñupiaq: ''Ualeq''; сонымен қатар, ескі ағылшын тіліндегі дереккөздерде Whalen деп, ал АҚШ-тың Жағалау және Геодезиялық қызметінің карталарында Ugelen деп аталады. Бұл Ресейдің алыс шығысындағы Чукотка автономды округінде, Арктикалық шеңбердің оңтүстігінде орналасқан ауылдық елді мекен (село). 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 720 адамды құрады. Атаудың шығу тегіне қатысты жергілікті аңыз екінші түсіндірме ұсынады. Онда Увелелин (сөзбе-сөз аударғанда "жалқау") деген күшті ер адамның өмірі суреттеледі. Ол жетім болғандықтан, тек жыртық киімдерге тоналған. Өскен сайын бала кезінде өзін қорлаған жергілікті тұрғындардан кек алу үшін күшін пайдаланды. Өмірлеріне қауіп сезінген ауыл тұрғындары Увелелинды өлтірді. Бірақ олар болашақта мұндай оқиғалардың қайталануын болдырмау үшін жетім балаларға жақсырақ қарау керектігін түсінді. Көп ұзамай ауыл өзінен кемтар адамдарға деген міндеттемелерін еске түсіру үшін осы атқа ие болды. Олик''' Юпик тілінде.

Кеңес одағынан бұрынғы

Ресей революциясына дейін, 1912 жылы Уэлен шамамен 300 адам тұратын, төрт коммунаға бөлінген елді мекен болды және Чукотка аймағындағы ("Уезд") ресейлік әкімшіліктің бас кеңсесі ретінде қызмет етті. Сонымен қатар, ол жергілікті орыстар мен Америкамен маңызды сауда порты болды. ХХ ғасырдың бірінші жартысында Уэленде Ресейдің алғашқы арктикалық зерттеу станцияларының бірі орналасты. Жергілікті чукчилер Кенискун деп атаған бұл елді мекен, XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында маңызды аймақтық жағалау сауда орталығы болды, бірақ Кеңес үкіметі оны тиімсіз деп танып, тұрғындарын Уэленге көшірді. Уэлендегі өнер мектебіне Дежнево шеберлерін қосу, Уэленнің мәдени беделін аймақта ғана емес, бүкіл Ресейде нығайтты. Пітер Пенкок және Степан Эттуги сияқты көрнекті шеберлер Уэленде жұмыс істеді. Өзінің құрамына Дежнев түбегі және Диомеда аралдары аймағындағы бірнеше шағын ауылдардың халқын сіңіріп алған Уэлен, сол аймақтың дамуына үлкен үлес қосты.

Демография

Соңғы санақ бойынша халық саны 740 адамды құрады.) Ауылдың қалған тұрғындары орыс тілді. Сондай-ақ, ауыл аймаққа археологиялық экспедициялар үшін база ретінде қызмет етеді, олар б.з.д. 500-ден б.з. 1000-ға дейінгі кезеңді қамтитын, ерте кит аулаушы мәдениеттерінің 300-ден астам қабірлерін қамтитын қорымды қазып шығарды. Бұл қазба жұмыстары Уэленнің біздің заманымыздың алғашқы ғасырларында аймақтағы маңызды елді мекен болғанын көрсетті, сонымен қатар кит пен морж аулауға тәуелді мәдениеттің болғанын аңғартады. Археологтар сонымен қатар жергілікті халықтың сүйекке ою-өрнек салу өнерінің ерте мысалдарынан да тапты, олардың бір бөлігі қазір Санкт-Петербургтегі Ұлы Петр атындағы антропология және этнография музейінде сақтаулы. Дежнева көшесі (Улица Дежнева, әл. Дежнев көшесі) Ленин көшесі (Улица Ленина, әл. Ленин көшесі) Набережная көшесі (Улица Набережная, әл. Қай жаға көшесі)