Кіріспе

Канададағы некеге қатысты заңдар
Канада Парламенті 1867 жылғы Конституциялық актінің 91-бабының 26-тармағына сәйкес, Канададағы неке және ажырасу саласындағы заң шығару құқығына толық ие. Дегенмен, 1867 жылғы Конституциялық актінің 92-бабының 12-тармағы провинциялық заң шығарушы органдарға неке рәсімін реттеуге қатысты заңдар қабылдау өкілеттігін береді. Канадада некеге тұру көрсеткіші жылдар бойы төмендеп келеді. 2001 жылы Канадада 146 618 неке тіркелді, бұл 2000 жылғы 157 395-тен 6,8%-ға төмендеуді білдірді, ал 2020 жылы Канадада тіркелген некелер саны 98 355-ке дейін азайды, бұл 1938 жылдан бергі ең төменгі көрсеткіш. Принс-Эдвард аралындағы некеге тұру көрсеткіші ең жоғары (1000 адамға 6,5), ал Квебекте ең төменгі көрсеткіш (3,0) тіркелді. Канадада неке рәсімдері азаматтық немесе діни болуы мүмкін. Әр провинция мен аумақтың неке рәсімін реттейтін заңдарына сәйкес, неке рәсімін дін қызметкерлері, неке комиссарлары, судьялар, бейбіт судьялар немесе сот кеңселерінің қызметкерлері орындай алады. 2001 жылы Канададағы некелердің көп бөлігі (76,4%) діни рәсіммен өткізілді, ал қалған бөлігі (23,6%) дін қызметкерлерінен басқа адамдармен тіркелді. Бір жынысты некелер Канадада 2005 жылдан бері заңды болып табылады. Сот шешімдері, 2003 жылдан бастап, он провинцияның сегізінде және үш аумақтың бірінде бір жынысты некелерді заңдастырды.

Ерлі-зайыптылардың келісімі

Екі тараптың да ерікті түрде келісімі болуы керек. Біреуді күштеп үйлендіру Қылмыстық кодекстің 293.1-бабы бойынша қылмыс болып есептеледі. Сонымен қатар, Азаматтық неке туралы заңның 2.1-бабында "Неке екі адамның бір-біріне әйел/ер болуға ерікті және толыққанды түсінікті келісімін талап етеді" деп жазылған.

Ерлі-зайыптылардың жасы

2015 жылдан бері федералды заң бойынша некеге тұруға жол берілетін ең төменгі жас 16-ға белгіленген. Провинциялар мен территориялар осы жастың өзінен де жоғарырақ деңгейде белгілей алады. Канадада көп жасқа толу жасы провинциялар мен территориялар бойынша 18 немесе 19 жасқа белгіленеді, сондықтан осы жасқа толмаған кәмелетке толмағандарға қосымша шектеулер қойылады (ата-анасының және соттың келісімі сияқты). Қылмыстық кодекстің 293.2-бабында 16 жасқа дейінгі адамдардың некелесуі де қарастырылады: Егер некеге тұруға ниетті адамдардың бірі 16 жасқа толмағанын білген күйде неке рәсімін өткізуге көмектескен немесе қатысқан кез келген адам қылмыстық жазаға тартылып, бес жылдан аспайтын мерзімге бас бостандығынан айырылуға жазаланады. 2015 жылға дейін Канаданың кейбір аймақтарында 16 жасқа дейінгі балалар ата-анасының келісімімен немесе сот шешімімен некеге тұруға мүмкіндік алған. (Кейбір канадалық юрисдикцияларда ата-анасының келісімімен некеге тұруға рұқсат етілген ең төменгі жас 7 жасқа дейін төмендеген).

Облыс және аумақ бойынша ең төменгі жас

Британдық Колумбия: 19 жас, немесе ата-анасының келісімімен 16 жас. Альберта: 18 жас, немесе ата-анасының және заңды қорғаншыларының келісімімен 16 жас. Саскачеван: 18 жас, немесе ата-анасы немесе қамқоршысы қол қойған және Саскачеван неке куәлігін беруге уәкілетті адам, дін қызметкері немесе ант қабылдауға уәкілетті кез келген адамның қатысуымен толтырылған "Кәмелетке толмағандардың некеге тұруына келісім" нысанымен 16 жас. "Егер ата-анасы немесе қамқоршысы некеге келісім беруден бас тартса, кәмелетке толмаған бала провинциялық немесе Корольдік соттан келісімді алып тастау туралы бұйрық сұрауына болады. Кәмелетке толмаған бала Саскачеванның сот үйіне өтініш білдіріп, судьяның бұйрығын ала алады". Манитоба: 18 жас. Онтарио: 18 жас, немесе екі ата-ананың жазбаша келісімімен 16 жас. Квебек: 18 жас, немесе соттың рұқсатымен 16 жас. Нью-Брансуик: 18 жас, немесе ата-анасы немесе қамқоршылары қол қойған келісім туралы антпен куәландырылған құжатпен 16 жас. Жаңа Шотландия: 19 жас, немесе қол қойылған келісім нысанымен 16 жас. Принс-Эдвард аралы: 18 жас, немесе ата-анасының қол қойылған келісім нысанымен кіші жастағылар. Ньюфаундленд және Лабрадор: 19 жас, немесе кіші жастағылар, онда "арнайы келісімдер қажет болуы мүмкін". Юкон: 19 жас, немесе ата-анасының немесе заңды қамқоршысының келісімімен кіші жастағылар. Солтүстік-Батыс аумақтары: 19 жас, немесе ата-анасының келісімімен кіші жастағылар. Нунавут: 19 жас, немесе ата-анасының келісімімен 16 жас.

Канададағы ажырасулар саны жыл бойынша

Бұл кесте Канада Статистика агенттігінің деректері бойынша 1950 жылдан 2008 жылға дейін Канаданың 100 000 тұрғынына шаққандағы ажырасу көрсеткіштерін көрсетеді.

Көп әйел алу

Канадада көп әйел алу қылмыстық құқық бұзушылық болып саналады, олардың іс процесі Канадада 65 жылдан астам уақыттан бері алғашқы осындай жағдайлар болды. 2007 жылы Британ Колумбиясының тәуелсіз прокуроры Канада соттарынан көп әйел алуға қарсы заңдардың конституциялықтығын қарау туралы шешім қабылдауды ұсынды. Британ Колумбиясының Жоғарғы соты 2011 жылғы анықтамалық істе Канаданың көп әйел алу заңдарын қолдады. 2018 жылдың 9 наурызында Британ Колумбиясының Жоғарғы соты Канаданың көп әйел алуға қарсы заңдарының конституциялықтығын қайта растап, Уинстон Блэкмор мен Джеймс Олерге 2017 жылдың шілдесінде тағайындалған көп әйел алу айыптарын күшінде қалдырды.