Биологиялық үлгілерді талдау және есірткілерді анықтау әдістері

Кіріспе

Биологиялық үлгіні техникалық талдау

Дәрілік препараттарды тестілеу (көбінесе токсикологиялық скрининг немесе токсикологиялық тексеру) – бұл биологиялық үлгіні, мысалы, несепті, шашты, қанды, демді, терді немесе ауыз суын/сілекейді техникалық талдау, мақсат – белгілі препараттардың немесе олардың метаболиттерінің болуын немесе болмауын анықтау. Дәрілік препараттарды тестілеудің негізгі қолданылу салалары: спортта өнімділікті арттыратын стероидтарды анықтау, жұмыс берушілер мен соттан босатылғандарды/сынақ мерзіміндегілерді заңмен тыйым салынған препараттарға (кокаин, метамфетамин және героин сияқты) тексеру, сондай-ақ полиция қызметкерлерінің қандағы алкогольдің (этанол) мөлшерін және концентрациясын анықтау, бұл әдетте қандағы алкогольдің құрамы (BAC) деп аталады. BAC тестілері көбінесе алкогольдік ішімдіктерді тексеруге арналған құралдар арқылы жүргізіледі, ал зәрді талдау спортта және жұмыс орындарында дәрілік препараттарды тестілеудің басым бөлігі үшін қолданылады. Әртүрлі дәлдік, сезімталдық (анықтау шегі/көрсететін шегі) және анықтау кезеңдері бар көптеген басқа әдістер де бар. Дәрілік препараттарды тестілеу сонымен қатар заңсыз препараттардың сандық химиялық талдауын жүргізетін тестіні білдіруі мүмкін, бұл әдетте жауапкершілікпен препараттарды қолдануға көмектесу үшін жасалады.

Тыныс алу сынағы

Тыныс тесті – алкогольдік мас болуды жылдам анықтаудың кең таралған әдісі. Тыныс тестісі денедегі алкоголь концентрациясын терең тыныс арқылы өлшейді. Адамның тынысы арқылы алкоголь мөлшерін өлшеу үшін әртүрлі құралдар қолданылады. Дем анализаторы – 1954 жылы жасалған және басқа тыныс тестілеу құралдарынан айырмашылығы химиялық заттардан тұратын, кең танымал құрал. Көбінесе қолданылатын заманауи құралдар – инфрақызыл сәулелерді сіңіретін құрылғылар және жанар жасушалық детекторлар. Бұл екі тестілеуші микропроцессормен басқарылады, яғни операторға тек «Старт» батырмасын басу керек. Тыныс тестілеу құрылғысынан нақты көрсеткіштер алу үшін адам шамамен 6 секунд бойы үрлеуі керек және 1,1-1,5 литрдей тыныс алуы тиіс. Тыныс тестісінің дұрыс және шынайы нәтиже беруі үшін оператор «ауыз алкоголінің» өлшенуіне жол бермеуі керек, ол құсық, ішек қышымы немесе жақында алкогольді ішімдік ішуден туындайды. «Ауыз алкоголінің» өлшенуін болдырмау үшін оператор тест тапсыратын адамға тест алдында кемінде он бес минут бойы ештеңе жеуге рұқсат бермеуі керек. Егер АҚШ-та адам жол жүрісі ережелерін бұзған үшін тоқтатылса және тыныс тестінен өтуден бас тартса, оның жүргізуші куәлігі 6 айдан 12 айға дейін тоқтатылуы мүмкін.

Шашты тексеру

Шашты талдау арқылы есірткі заттарды анықтау АҚШ, Ұлыбритания, Канада және әлемнің басқа да елдердегі сот жүйелерінде қолданылып келеді. АҚШ-та шашты тексеру Фрай ережесі, Федералдық дәлелдемелер ережесі және Дауберт ережесіне сәйкес сот-медициналық сараптама ретінде қабылданған. Осылайша, шашты тексеру нәтижелері заңды және ғылыми тұрғыдан мойындалған дәлел болып табылады. АҚШ-та жұмысқа орналасу алдындағы есірткіге қарсы тест ретінде шашты тексеру жиі қолданылады. Бұл тесттің анықтау мерзімі шамамен 3 айды құрайды, ол шаштың шамамен 1,5 дюймға өсу уақыты, ал осы шаш үлгі ретінде алынады. Шаш үлгісінің ұзындығына қарай анықтау мерзімі ұзартуға болады. 2014 жылы АҚШ-та 359 ересек адамның қатысуымен өткізілген бірлескен зерттеуде, соңғы 3 айда есірткі қолданғанын мәлімдеген қатысушылардың көп бөлігі шаштарынан теріс нәтиже алған. Тестілеу иммуноанализбен жүргізіліп, одан кейін GC-MS арқылы расталды. Марихуанаға қатысты, өзін-өзі мәлімдеген қолданушылардың шамамен жартысы ғана шаштарынан оң нәтиже алған. Шашты тексеру арқылы есірткі қолдануды анықтауда (немесе артық есептеу) кокаин, амфетамин және опиоидтарға да жиі кездеседі. Мұндай анықтамау жиірек пайдалану туралы өздері хабарлаған қатысушылар арасында байқалғандықтан, авторлар иммуноанализдің сирек пайдалану үшін қажетті сезімталдыққа ие еместігін болжады. Ескере кететін мәселе, бұрынғы зерттеулердің көпшілігі шаш тестілерінің өзін-өзі есептеуге қарағанда есірткі қолданудың шамамен 50 есе жоғары деңгейін көрсеткенін хабарлайды. 2022 жылдың соңында АҚШ Федералдық көлік тасымалдау қауіпсіздігі басқармасы жүк тасымалдаушы жүргізушілері үшін шаш үлгілерін қазіргі қолданылып жүрген несеп үлгілеріне балама ретінде мойындау туралы петицияны қабылдамады. Агенттік тесттің жарамдылығына қатысты ешқандай пікір білдірмеді, бірақ жаңа талдау әдістерін қабылдауға заңдық өкілеттігінің жоқтығын мәлімдеді. Кейбір төменгі соттар шаш тестілерінің нәтижелерін қабылдағанмен, федералдық немесе кез келген штаттық жүйеде шаш тестілерінің кез келген түрін сенімді деп жариялайтын сот шешімі жоқ. Шаш тестілері қазір Ұлыбритания және АҚШ сот жүйелерінде мойындалған. Шаш тестілеуге қатысты нұсқаулар Франциядағы жеке компания болып табылатын Шаш тестілеу қоғамы тарапынан жарияланған, онда тексеруге жататын маркерлер мен концентрация деңгейлері көрсетілген. Анықтауға болатын есірткі заттарына канобис, кокаин, амфетамин және Ұлыбританияда жаңа пайда болған мефедрон сияқты заттар кіреді.

Hair analysis to detect addictive substances has been used by court systems in the United States, United Kingdom, Canada, and other countries worldwide. In the United States, hair testing has been accepted in court cases as forensic evidence following the Frye Rule, the Federal Rules of Evidence, and the Daubert Rule. As such, hair testing results are legally and scientifically recognized as admissible evidence. Hair testing is commonly used in the USA as pre employment drug test. The detection time for this test is roughly 3 months, which is the time, that takes head hair to grow ca. 1.5 inches, that are collected as a specimen. Longer detection times are possible with longer hair samples. A 2014 collaborative US study of 359 adults with moderate risk drug use found, that a large number of participants, who reported drug use in the last 3 months, had negative hair tests. The tests were done using an immunoassay followed by a confirmatory GC MS.
For marijuana, only about half of self disclosed users had a positive hair test. Under identification of drug use by hair testing (or over reporting) was also widespread for cocaine, amphetamines, and opioids. Because such under identification was more common among participants, who self reported an infrequent use, the authors suggested, that the immunoassay did not have the sensitivity required for such infrequent uses. It is worth noting, that most earlier studies reported, that hair tests found ca. 50 fold higher prevalence of illicit drug use, than self reports. In late 2022 the US Federal Motor Carrier Safety Administration denied a petition to recognize hair samples as an alternative (to the currently used urine samples) drug testing method for truckers. The agency did not comment on the test validity, but rather stated, that it lacks the statutory authority to adopt new analytical methods. Although some lower courts may have accepted hair test evidence, there is no controlling judicial ruling in either the federal or any state system declaring any type of hair test as reliable. Hair testing is now recognized in both the UK and US judicial systems. There are guidelines for hair testing that have been published by the Society of Hair Testing (a private company in France) that specify the markers to be tested for and the cutoff concentrations that need to be tested. Addictive substances that can be detected include Cannabis, Cocaine, Amphetamines and drugs new to the UK such as Mephedrone.

Алкоголь

Алкоголь басқа есірткі заттардан өзгешелігі – ол тікелей шашқа сіңеді. Сондықтан тергеу процедурасы этанол метаболизмінің тікелей өнімдерін іздейді. Алкогольдің басым бөлігі адам организмінде тотығады. Яғни, ол су және көмірқышқыл газы түрінде шығарылады. Алкогольдің бір бөлігі май қышқылдарымен реакцияласып, эфирлерді құрайды. Алкогольді ішкенін анықтау үшін төрт май қышқылы этил эфирінің (ФАЭЭ: этил миристаты, этил пальмитаты, этил олеаты және этил стеараты) концентрациясының қосындысы көрсеткіш ретінде қолданылады. Шаштағы мөлшері нанограмммен өлшенеді (бір нанограмм – грамның миллиардтан бір бөлігі), бірақ қазіргі заманауи технологияның арқасында мұндай шағын мөлшерді анықтау мүмкін. Этил глюкуронидті немесе EtG анықтағанда, сынақ пикограмммен (бір пикограмм – 0,001 нанограммға тең) өлшемдерді анықтауға мүмкіндік береді. Дегенмен, көптеген есірткі заттар мен алкоголь метаболиттері шашқа ену жолында маңызды айырмашылыққа ие: бір жағынан, ФАЭЭ сияқты басқа да есірткі заттар шашқа кератиноциттер арқылы өтеді, олар шаштың өсуіне жауапты жасушалар. Бұл жасушалар түбірде шашты құрайды, содан кейін тері бетінен өсіп, бірге кез келген заттарды алады. Екінші жағынан, май бездері бас терісінде ФАЭЭ өндіреді және олар маймен бірге шаш бойымен қозғалады (Auwärter және авторлар, 2001, Pragst және авторлар, 2004). Осы бездер шаштың тері бетінде күніне 0,3 мм жылдамдықпен өсетін бөлігін ғана емес, сонымен қатар жетілген шашты да майлап, қорғау үшін майлы қабатпен жабады. FAEE (нанограмм = грамның миллиардтан бір бөлігі) шашта EtG-дан (пикограмм = грамның триллионнан бір бөлігі) шамамен бір рет аз мөлшерде кездеседі. ФАЭЭ-ді өлшеу техникалық жағынан 1993 жылдан бері мүмкін болды, ал 1993 жылы Sachs шашта EtG-нің табылуын алғаш рет зерттеді. Көбінесе, талдауға жіберілген шаштардың көпшілігі косметикалық түрлендірулерден (бояу, керлеу және т.б.) өткен. Мұндай процедуралар ФАЭЭ-ге елеулі әсер етпейтіні дәлелденді (Hartwig және авторлар, 2003a). Денедегі басқа жерлердегі шаштағы ФАЭЭ концентрациясы бас шашы сияқты интерпретациялануы мүмкін (Hartwig және авторлар, 2003b).

In contrast to other drugs consumed, alcohol is deposited directly in the hair. For this reason the investigation procedure looks for direct products of ethanol metabolism. The main part of alcohol is oxidized in the human body. This means it is released as water and carbon dioxide. One part of the alcohol reacts with fatty acids to produce esters. The sum of the concentrations of four of these fatty acid ethyl esters (FAEEs: ethyl myristate, ethyl palmitate, ethyl oleate and ethyl stearate) are used as indicators of the alcohol consumption. The amounts found in hair are measured in nanograms (one nanogram equals only one billionth of a gram), however with the benefit of modern technology, it is possible to detect such small amounts. In the detection of ethyl glucuronide, or EtG, testing can detect amounts in picograms (one picogram equals 0.001 nanograms). However, there is one major difference between most drugs and alcohol metabolites in the way in which they enter into the hair: on the one hand like other drugs FAEEs enter into the hair via the keratinocytes, the cells responsible for hair growth. These cells form the hair in the root and then grow through the skin surface taking any substances with them. On the other hand, the sebaceous glands produce FAEEs in the scalp and these migrate together with the sebum along the hair shaft (Auwärter et al., 2001, Pragst et al., 2004). So these glands lubricate not only the part of the hair that is just growing at 0.3 mm per day on the skin surface, but also the more mature hair growth, providing it with a protective layer of fat. FAEEs (nanogram = one billionth of a gram) appear in hair in almost one order of magnitude lower than (the relevant order of magnitude of) EtG (picogram = one trillionth of a gram). It has been technically possible to measure FAEEs since 1993, and the first study reporting the detection of EtG in hair was done by Sachs in 1993. In practice, most hair which is sent for analysis has been cosmetically treated in some way (bleached, permed etc.). It has been proven that FAEEs are not significantly affected by such treatments (Hartwig et al., 2003a). FAEE concentrations in hair from other body sites can be interpreted in a similar fashion as scalp hair (Hartwig et al., 2003b).

Затты болжамды сынау

Күдікті заттарды, материалдарды немесе есірткі бар деп саналатын жерлерді анықтау мақсатында презумптивті (алдын ала) сынақтар жүргізіледі, бұл жағдайда адамдарды зәр немесе шаш сияқты биологиялық әдістермен тексерудің қажеті болмайды. Сынақ кезінде күдікті материал химиялық заттармен араластырылып, есірткінің болуын көрсететін түс өзгерісіне қол жеткізіледі. Қазіргі таңда көптеген сынақтар тұтынушыларға арналған, оларды дәріханадан сатып алуға болады және нәтижелерді оқу үшін зертханаға тапсыру қажет емес. Бұл әдістің артықшылықтарының бірі – есірткі қолдану күдігі бар адамды тексеру туралы хабардар етудің қажеті жоқ. Нәтиже алу үшін өте аз мөлшердегі материал жеткілікті, оны ұнтақ, таблетка, капсула, кристал немесе органикалық материалды тексеру үшін пайдалануға болады. Сонымен қатар, басқа заңсыз емес материалдармен араласқанда да заңсыз материалды анықтау мүмкіндігі бар. Бұл сынақтар жалпы скрининг мақсатында қолданылады, олар героин, кокаин, метамфетамин, амфетамин, экстази/МДМА, метадон, кетамин, ПЦП, ПМА, ДМТ, МДПВ сияқты кең ауқымды есірткілердің болуын анықтайды, сондай-ақ жаңа синтетикалық есірткілерді де анықтауға мүмкіндік береді. Марихуана/хашишті анықтау үшін жеке сынақтар да қолжетімді. Жалпы скрининг мақсатында қолданылатын бес негізгі түсті сынақ реагенті бар. Маркиз реагенті әртүрлі заттардың қатысуында әртүрлі түске өзгереді. Дилле Коппани реагенті екі химиялық ерітіндіні пайдаланады, олар барбитураттардың қатысуында қызғылт көк түске айналады. Дюкенуа Левин реагенті – марихуана өсімдігі қосылғанда қызғылт түске өзгеретін химиялық ерітінділер жиынтығы. Ван Урк реагенті ЛСД-мен бірге көк-қызғылт түске айналады. Скотт сынағының химиялық ерітіндісі кокаин базасы үшін ақшыл көк түсті көрсетеді. Соңғы жылдары қылмыстық сот жүйесінде презумптивті сынақ жиынтықтарын қолдану сот-медициналық зерттеулердің жетіспеуі, сенімділігіне күмән тууы, заңды заттармен қате оң нәтижелер беру және негізсіз тұтқындаулар салдарынан қатаң бақылауға алынды.

Дәрілік препараттарды тексеру

Теріге терлеу пластыры жабыстырылады, ол терді ұзақ мерзімге (14 күнге дейін) жинауға мүмкіндік береді. Бұл әдіс балаларды қорғау қызметтері, соттан босатылғандарды қадағалау бөлімдері және ұзақ мерзімді есірткі қолданумен айналысатын басқа да мемлекеттік органдар тарапынан қолданылады, әсіресе зәр сынағының жүргізілуі қиын жағдайларда. Сондай-ақ, терде қалған есірткілердің іздеріндегі есірткі тобының метаболитін анықтайтын беткі есірткі сынақтары да бар. Жылдам, инвазивті емес, терге негізделген есірткі сынағының мысалы – саусақ іздерін арқылы есірткіні анықтау. Бұл 10 минуттық саусақ іздерін алу тестісі Ұлыбританияда және одан тыс жерлерде, соның ішінде жұмыс орындарында, есірткіге қарсы емдеу және отбасыны қорғау қызметтерінде, әуежай шекаралық бақылауында (есірткі тасымалдаушыларды анықтау үшін) және өлімнің себебін анықтауға көмектесу үшін мәйітханаларда қолданылады.

Қан

Дәрілік заттарға тестілеу қан үлгісінде белгілі бір уақытта есірткі немесе оның метаболиті бар-жоғын анықтайды. Мұндай тестілер адамның мас күйде екенін анықтаудың ең дәл тәсілі саналады. Қандағы есірткілерді тексеру жиі қолданылмайды, себебі оған арнайы жабдық және медициналық білімі бар мамандар қажет. Қанша марихуана тұтынылғанына байланысты, оны қан тестілеу арқылы тұтынылғаннан кейін алты сағат ішінде анықтау мүмкін. Алты сағат өткен соң, қандағы марихуана концентрациясы күрт төмендейді. Әдетте ол 30 күн ішінде толық жойылады.

Кездейсоқ дәрі-дәрмекке тексеру

Кез келген уақытта болуы мүмкін, әдетте тергеушінің субъектінің мінез-құлқынан немесе жұмыс уақытында қызметкерге қатысты оқиға болғаннан кейін бірден адамның қандай да бір затты қолданып жүр деп күмәндануға негіз болғанда. Тестілеу протоколы көбінесе ұлттық медициналық стандартқа сәйкес келеді, үміткерлерге сынақ басталған сәттен бастап несеп үлгісін беруге 120 минутқа дейін уақыт беріледі (кейбір жағдайларда сарапшының шешімімен бұл мерзім ұзартылуы мүмкін).

Диагностикалық скрининг

Өмірге қауіп төндіретін белгілер, ес-түссіздік немесе төтенше жағдайдағы ерекше мінез-құлық байқалғанда, кең таралған дәрі-дәрмектер мен уларды анықтау себепті табуға көмектеседі, бұл токсикологиялық тест немесе токс-скрининг деп аталады. Токс-скрининг тек қана қолданылатын дәрі-дәрмектерден асып, барлық мүмкін заттарды анықтауға арналған кең ауқымды тексеру болып табылады. Мұндай тестілер күтпеген өлім оқиғаларында, мәйіттерді қарау кезінде де жүргізілуі мүмкін. Тестілеу әдетте, тестілеу қажеттігі туғаннан кейін 96 сағат (4 күн) ішінде жасалады. Зәр және қан сынамалары тексерілуі мүмкін. Қан сынамасы этил спирті/метанол және АСА/парацетамолмен улануды анықтау үшін жиі қолданылады. Зәр сынамаларын тексеру үшін әртүрлі топтар пайдаланылады, мысалы, амфетамин, бензодиазепин, кокаин, метадон, опиаттар, каннабис, барбитураттар және трициклді антидепрессанттарды анықтайтын 8-ші топ. Нәтижелер 10-15 минут ішінде дайын болады. Осыған ұқсас тексерулер күштеп зорлауға қолданылатын есірткілерді анықтау үшін де қолданылуы мүмкін. Бұл әдетте зәр сынамасы арқылы жүзеге асырылады.

Кәсіптік зиянды азайту стратегиясы

Жұмыс кезінде есірткі және алкогольдің әсері жұмыс орнындағы апаттар қаупін арттырады және өнімділікті төмендетеді. Кәсіби жүргізушілер мен әуе компаниялары сияқты жұмыс берушілер қауіпсіздікті арттыру мақсатында қызметкерлерге кездейсоқ есірткі сынақтарын жүргізе алады, бұл қолдануды ұстап тұруға бағытталған. Әуе тасымал саласында кездейсоқ есірткі сынақтарын қолдануды ұлғайту оң нәтиже көрсеткен адамдардың пайызын төмендетуге қатысты дәлелдер бар, бірақ бұл төмендеу өлімге әкелетін немесе әкелмейтін жарақаттардың, басқа да апаттардың немесе жұмыстан босатылған күндердің санының төмендеуімен байланысты екені белгісіз. Сонымен қатар, жұмыс орнында есірткі мен алкогольге кездейсоқ сынақ жүргізудің басқа да күтілмеген салдары бар-жоғы да әлі анық емес. Алдын ала тестілеулер әдетте иммунохимиялық әдіспен (EMIT, ELISA және RIA ең көп қолданылатындары) жүргізіледі. Иллинойс университетіндегі ғалымдар далалық зерттеушілерге алдын ала тестілеу мүмкіндіктерін ұсынатын "дипстик" есірткі сынақ әдісін жасады. Алдын ала тестілеу кезінде күдікті оң нәтиже анықталған жағдайда, үлгі растау сынағынан өтеді. Алдын ала тестілеуде теріс нәтиже көрсеткен үлгілер жойылады және теріс деп тіркеледі. Көптеген зертханаларда (және SAMHSA аккредиттеген барлық зертханаларда) растау сынағы массалық спектрометрияны қолдану арқылы жүргізіледі, бұл өте дәл, бірақ қымбат әдіс. Алдын ала тестілеуден алынған жалған оң нәтижелер растау сынағында көбінесе теріс болып шығады. Екі сынақта да оң нәтиже көрсеткен үлгілер сынақ тапсырған ұйымға оң нәтиже ретінде хабарланады. Көптеген зертханалар оң нәтижелерге қатысты дау туындаған жағдайларда немесе сот процесі болғанда бірнеше ай немесе жылдар бойы оң үлгілерді сақтайды. Жұмыс орнында есірткіге қарсы сынақ жүргізу кезінде оң нәтижелерді растау үшін, әдетте, медициналық сарапшы тексеруден өтеді, ол сынақ тапсырған адаммен сұхбаттасады.

Дәрілік заттарға арналған зәрді тексеру

Зәрдегі есірткіні анықтау жиынтықтары орнында тестілеу немесе зертханалық талдау түрінде қолжетімді. Зәр талдауы – ең көп қолданылатын тест түрі және федералды міндетті есірткіге қарсы тестілеу бағдарламаларында қолданылады, сондай-ақ есірткіні анықтаудағы «Алтын стандарт» саналады. Зәрге негізделген тесттер 30 жылдан астам уақыт бойы көптеген соттарда қолданылып келеді. Дегенмен, Қорғаныс министрлігі жүргізген зәр талдауы кокаин метаболитін тексерудің сенімділігіне қатысты күмәндер тудырды. Кокаиннің екі метаболиті бар: бензоилэкгонин (BZ) және экгонин метил эфирі (EME). Біріншісі (BZ) кокаиннің pH 7.0-тан жоғары сулы ерітіндіде кездесуінен пайда болады, ал екіншісі (EME) – адам организмінің метаболикалық процесінен туындайды. EME-нің болуы адамның кокаинді қабылдағанын нақтылайды, ал BZ-нің болуы тек меңзеу ғана. EME болмаған BZ – сынаманың ластанғанын көрсетеді, алайда АҚШ Қорғаныс министрлігі өз зәр талдау бағдарламасында EME-ге тест жүргізбеуді жөн көрді. Зәрдегі есірткіні анықтау кезінде әртүрлі талдаулар (тексерілетін белгісіз зат ретінде анықталады) қолжетімді.

Дәрілік препараттарды сынақтан өткізу

Спрей (тәтті) есірткіге тестілеу жиынтықтары инвазивті емес. Қажетті үлгіні алу процесі қарапайым, ванна бөлмесі қажет емес, талдау үшін зертхана да қажет емес. Тесттерді манипуляциялау қиын, олар салыстырмалы түрде бүлінуге төзімді. Анықтау терезесі ұзақ, бірнеше сағат ішінде есірткі қолданылғанын анықтауға мүмкіндік береді. Спрей немесе тер тестілеудің де кейбір кемшіліктері бар. Тесттердің әртүрлілігі шамалы, тек шектеулі мөлшерде есірткіні анықтауға болады, бағасы жоғары, ал донорлардағы тер шығару жылдамдығының өзгеруі нәтижесіз нәтижелерге әкелуі мүмкін. Бұған қоса, үлгі алу кезеңі салыстырмалы түрде ұзақ, және олар басқа кең таралған тест түрлеріне қарағанда ластануға осал. Мұндай тесттерді көптеген ірі корпорациялар қолданады, олар 1988 жылғы «Есірткісіз жұмыс орындары» заңына бағынады. Шаш әдетте айына 0,5 дюйм өседі. Осылайша, бастың 1,5 дюймдік шашынан алынған үлгі соңғы 90-100 күнде есірткі қолданылғанын анықтауға мүмкіндік береді. Тест үшін 80-120 шаш түйірі жеткілікті. Басында шаш болмаған жағдайда, дене шашын қолайлы алмастырғыш ретінде пайдалануға болады. Бұл бет, қол, аяқ, тіпті жамбас шашын қамтиды. Дене шашы әдетте бас шашынан баяу өседі, сондықтан есірткі дене шашында ұзақ уақыт бойы, мысалы, 12 айға дейін анықталуы мүмкін. Қазіргі уақытта, шаш тестілеуін қолданатын көптеген ұйымдар шашты тестілеуден қашу үшін шашын қырқып тастаған адамдарға жаза тағайындайды. Шаш үлгілерінде көптеген есірткілер бастапқы психоактивті молекулалар түрінде емес, метаболиттер түрінде талданады. Мысалы, этанол этилглюкуронид ретінде, ал кокаин қолданылуы экгонин арқылы расталады. Метаболиттерге тестілеу зақымдануға байланысты жалған оң нәтижелердің ықтималдығын азайтады. Шаш тестілеуінің бір кемшілігі – ол жақында қолданылған есірткіні анықтай алмайды, себебі есірткі қабылданғаннан кейін метаболиттер шаштың өсу кезеңінде пайда болуына кем дегенде бір апта уақыт керек. Зәр тестілері жақындағы (бір апта ішінде) есірткі қолданылуын анықтауға жақсырақ жарайды. Практикалық тестте шаш үлгісі әдетте төмен полярлы еріткішпен (мысалы, дихлорметан) жуылады, бұл беткі ластануларды жоюға көмектеседі. Содан кейін үлгі ұнтақталады және метанол сияқты жоғары полярлы еріткішпен экстракцияланады. Газ хроматографиясы-масс-спектрометриясы немесе сұйық хроматографиясы-масс-спектрометриясы экспериментімен мыңдаған түрлі заттарды анықтауға болыса да, аналиттердің төмен концентрациясының салдарынан практикалық өлшемдер (селективті иондық мониторингке қараңыз) көбінесе 10-20 аналитпен шектеледі. Мұндай өлшемдерде дизайнерлік есірткілер көбінесе анықталмайды, себебі талдаушы қандай химиялық заттарды іздеу керектігін алдын ала білуі керек. Шаш тестілеу зертханаларының көпшілігі жоғарыда аталған хроматомасс-спектрометриялық әдістерді растау үшін немесе сирек тексерілетін есірткілер үшін қолданады. Алдын ала немесе соңғы скрининг әдетте иммуноанализдер арқылы жүргізіледі, себебі олардың құны төмен.

Spray (sweat) drug test kits are non invasive. It is a simple process to collect the required specimen, no bathroom is needed, no laboratory is required for analysis, and the tests themselves are difficult to manipulate and relatively tamper resistant. The detection window is long and can detect recent drug use within several hours. There are also some disadvantages to spray or sweat testing. There is not much variety in these drug tests, only a limited number of drugs can be detected, prices tend to be higher, and inconclusive results can be produced by variations in sweat production rates in donors. They also have a relatively long specimen collection period and are more vulnerable to contamination than other common forms of testing. and by many large corporations, which are subject to Drug Free Workplace Act of 1988. Head hair normally growth at the rate of 0.5 inches per month. Thus, the most common hair sample length of 1.5" from the scalp would detect drug use within the last 90 100 days. 80 120 strands of hair are sufficient for the test. In the absence of hair on the head, body hair can be used as an acceptable substitute. This includes facial hair, the underarms, arms, and legs or even pubic hair. Because body hair usually grows slower than head hair, drugs can often be detected in body hair for longer periods, e. g. up to 12 months. Currently, most entities that use hair testing have prescribed consequences for individuals removing hair to avoid a hair drug test. Most drugs are analysed in hair samples not as the original psychoactive molecules, but rather as their metabolytes. For example, ethanol is determined as ethyl glucuronide, while cocaine use is confirmed using ecgonine. Testing for metabolytes reduces the likelihood of false positive results due to contamination. One disadvantage of hair testing is, that it cannot detect recent drug use, because it takes at least a week after a drug intake for the metabolytes to show up in a growing hair above the skin. Urine tests are better suited for detecting recent (within a week) drug use. In a practical test, hair sample is usually washed with a low polarity solvent (such as dichloromethane) to remove surface contaminations. Then, the sample is pulverized and extracted with a more polar solvent, such as methanol. Although thousand different substances can be determined in a single gas chromatography–mass spectrometry or liquid chromatography–mass spectrometry experiment, due to the low concentration of analytes, practical measurements (see selective ion monitoring) are limited to a smaller number (10 20) of analytes. Designer drugs are usually missed in such measurements, because the analyst must know in advance what chemicals to look for. Most hair testing laboratories use the aforementioned chromato mass spectrometry methods for confirmation or for rarely tested drugs only. Mass screening (preliminary or final) is usually done with immunoassays, because of their lower cost.

Ұлыбритания

2004 жылы жұмыс орнындағы есірткіге қарсы тестілеуге қатысты тәуелсіз сараптамада жұмыс берушілердің қызметкерлерді есірткіге қарсы тестілеуге мәжбүрлеу әрекеттері 1998 жылғы Адам құқықтары туралы заңға және Еуропалық конвенцияның 8-бабына сәйкес жеке өмірге қатысты құпиялылықты бұзу болып танылуы мүмкін екені анықталды. Дегенмен, бұл есірткіге қатысты тестілеу өнімділіктен гөрі жеке және қоғамдық қауіпсіздік немесе қауіпсіздік мәселесі болып табылатын салаларға қолданбалы емес.

Америка Құрама Штаттары

Доктор Карлтон Тернермен кеңескеннен кейін президент Рональд Рейган 12564-ші жарлықты шығарды. Осылайша ол қауіпсіздікке қатысты барлық атқарушы деңгейдегі және мемлекеттік қызметтегі федералдық қызметкерлерге міндетті есірткіге қарсы тестілеуді енгізді. Бұл мәселе бойынша Ұлттық қазынашылық қызметкерлерінің одағы сотқа шағым түсірді. 1988 жылы бұл шағымды АҚШ Жоғарғы Соты қарады. Ұқсас шағым салдарынан Сот есірткіден таза жұмыс ортасы тұжырымын жеке секторға да қатысты кеңейтті. Бұл шешімдер 1989 жылы президент Джордж Буш жариялаған Ақ үйдің есірткіге қарсы стратегиясының директивасына енгізілді. Федералдық бақылауда немесе сот шешімімен босатылған барлық сотталғандар кем дегенде үш есірткіге қарсы тест тапсыруға міндетті. Есірткіге қарсы тесттен өтпеу – бақылаудағы есірткіні иеленгенімен теңестіріледі, бұл міндетті түрде жазадан айыруға және түрмеге қамауға әкеледі. Есірткіге қарсы тестілеудің жалғасуының пайдалы екендігіне қатысты бағалау нәтижелері әртүрлі. Тест оң нәтиже көрсеткен жағдайда кепілдік берілмеуі мүмкін, ал кепілдік берілген болса, кепілдікті қайтару немесе басқа да санкциялар қолданылуы мүмкін. Аризона штаты 1987 жылы қылмыстық құқық бұзушылықтар бойынша ұсталғандарды міндетті түрде есірткіге қарсы тестілеуге қатысты заң қабылдады, мақсаты сотқа дейінгі босату туралы шешім қабылдауға көмектесу болды, ал Колумбия округінде 1970 жылдан бері осыған ұқсас заң қолданылып келеді. Мұндай тестілеулердің бір мәселесі – ұстау мен кепілдік туралы шешім арасында GC/MS технологиясын қолдану арқылы оң нәтижелерді растауға жеткілікті уақыт болмайды. Сондай-ақ, мұндай тестілеулер Бесінші түзетуде қарастырылған өзін-өзі кінәлаудан қорғану құқығына, тиісті сот процесіне құқыққа (соның ішінде сананы шошытатын немесе өкіметтің ар-ұятсыз әрекеттерін құрайтын дәлелдерді жинауға тыйым салу) және Төртінші түзетуде қарастырылған негізсіз іздеу мен тәркілеуге тыйым салуға қатысты мәселе тудыруы мүмкін. Хенрикссонның сөзіне сүйенсек, Рейган әкімшілігінің есірткіге қарсы үгіті "көптеген жұмыс берушілерді есірткіге қарсы тестілеу бағдарламаларын енгізуге итермеледі, себебі мұны жасамау есірткі пайдалануды мақұлдау ретінде қарастырылуы мүмкін. Бұл қорқыныш агрессивті маркетинг пен сату күштері тарапынан оңай пайдаланылды, олар жиі тестілеудің құндылығын асыра көрсетіп, ұсынылып отырған есірткіге қарсы тестілеу өнімін немесе қызметін қолданбаудың жағымсыз салдарларын суреттеді". 1986 жылдың 10 наурызында Ұйымдасқан қылмысқа қарсы комиссия АҚШ-тың барлық компанияларына қызметкерлерін есірткіге тексеруді тапсырды. 1987 жылға қарай Fortune 500 компанияларының шамамен 25%-ы есірткіге қарсы тестілеуді қолданды. 2012 жылы DATIA және Адам ресурстарын басқару қоғамы жүргізген бақылаусыз, өздігінен есеп беруге негізделген зерттеуде (кездейсоқ таңдалған 6000 адам ресурстарын басқару маманынан алынған үлгі) адам ресурстарын басқару мамандары есірткіге қарсы тестілеу бағдарламасын енгізгеннен кейін мынадай нәтижелерді хабарлады: компаниялардың 19%-ы қызметкерлердің өнімділігінің субъективті түрде артқанын, 16%-ы қызметкерлердің айналымының төмендегенін (8%-ы артқанын), ал белгісіз пайызы жұмыстан қалудың төмендегенін және жұмысшылардың өтемақысы бойынша төмендегенін көрсетті. АҚШ Сауда палатасының мәліметінше, барлық заңсыз есірткі тұтынушылардың 70%-ы жұмыс істейді. Кейбір салаларда қызметкерлердің есірткі тұтыну деңгейі жоғары, мысалы, құрылыс (12,8%), жөндеу (11,1%) және қонақжайлылық (7,9-16,3%).

In consultation with Dr. Carlton Turner, President Ronald Reagan issued Executive Order 12564. In doing so, he instituted mandatory drug testing for all safety sensitive executive level and civil service Federal employees. This was challenged in the courts by the National Treasury Employees Union. In 1988, this challenge was considered by the US Supreme Court. A similar challenge resulted in the Court extending the drug free workplace concept to the private sector. These decisions were then incorporated into the White House Drug Control Strategy directive issued by President George H. W. Bush in 1989. All defendants serving on federal probation or federal supervised release are required to submit to at least three drug tests. Failing a drug test can be construed as possession of a controlled substance, resulting in mandatory revocation and imprisonment. There have been inconsistent evaluation results as to whether continued pretrial drug testing has beneficial effects. Testing positive can lead to bail not being granted, or if bail has already been granted, to bail revocation or other sanctions. Arizona also adopted a law in 1987 authorizing mandatory drug testing of felony arrestees for the purpose of informing the pretrial release decision, and the District of Columbia has had a similar law since the 1970s. It has been argued that one of the problems with such testing is that there is often not enough time between the arrest and the bail decision to confirm positive results using GC/MS technology. It has also been argued that such testing potentially implicates the Fifth Amendment privilege against self incrimination, the right to due process (including the prohibition against gathering evidence in a manner that shocks the conscience or constitutes outrageous government conduct), and the prohibition against unreasonable searches and seizures contained in the Fourth Amendment. According to Henriksson, the anti drug appeals of the Reagan administration "created an environment in which many employers felt compelled to implement drug testing programs because failure to do so might be perceived as condoning drug use. This fear was easily exploited by aggressive marketing and sales forces, who often overstated the value of testing and painted a bleak picture of the consequences of failing to use the drug testing product or service being offered." On March 10, 1986, the Commission on Organized Crime asked all U. S. companies to test employees for drug use. By 1987, nearly 25% of the Fortune 500 companies used drug tests. According to an uncontrolled self report study done by DATIA and Society for Human Resource Management in 2012 (sample of 6,000 randomly selected human resource professionals), human resource professionals reported the following results after implementing a drug testing program: 19% of companies reported a subjective increase in employee productivity, 16% reported a decrease in employee turnover (8% reported an increase), and unspecified percentages reported decreases in absenteeism and improvement of workers' compensation incidence rates. According to US Chamber of Commerce 70% of all illicit drug users are employed. Some industries have high rates of employee drug use such as construction (12.8%), repair (11.1%), and hospitality (7.9 16.3%).

Бас тарту

АҚШ-тың федералды қылмыстық жүйесінде есірткіге қарсы тест тапсырудан бас тарту шартты түрде босатуды немесе қадағалаумен босатуды автоматты түрде жояды. Австралияның Виктория штатында көлік жүргізушісі есірткіге қарсы тесттен бас тартуға құқылы. Есірткіге қарсы тесттен өтуден бас тарту немесе алғашқы тесттен кейін екінші тесттен өтуден бас тарту екі жылға автоматты түрде жүргізу құқығынан айыруға және 1000 австралиялық доллар көлемінде айыппұл салуға әкеледі. Екінші рет бас тарту төрт жылға автоматты түрде жүргізу құқығынан айыруға және одан да ірі сомада айыппұл салуға себеп болады.

Тарихи оқиғалар

2000 жылы 400 қызметкері бар австралиялық South Blackwater Coal Ltd компаниясы есірткіге тестілеу процедураларын енгізді, ал кәсіподақтар өз мүшелеріне тесттен бас тартуға кеңес берді, себебі оң нәтиже қазіргі уақыттағы қабілетсіздіктің белгісі емес; компания жұмысшыларды бір аптаға жалақысыз жұмыстан шеттетіп қойды. 2003 жылы Чикаго Уайт Сокс клубының он алты мүшесі стероидтерді міндетті түрде тексеруді күту үшін есірткіге қарсы тесттен бас тартуды қарастырды. 2006 жылы Флорида штатының Леви округіндегі волонтерлер кітапханашылары есірткіге тестілеуден өтудің орнына, бірден жұмыстан кетіп қалды. 2010 жылы Иранның супер ауыр салмақ дәрежесіндегі ауыр атлеттері Иран ауыр атлетика лигасы ұсынған есірткіге тестілеуге түсуден бас тартты.